Voorzitter, voor ons ligt de programmabegroting 2011 en de meerjarenraming tot 2014. Allereerst spreek ik hierbij namens het CDA een woord van dank uit richting het college en de ambtelijke organisatie. Er is weer veel werk verzet en het resultaat is transparant en overzichtelijk. Ga vooral door met de verdere verbetering van de opbouw van de begroting. Wij zijn overigens benieuwd naar de reactie van de rekenkamercommissie. Voorzitter, door de onzekerheid ter zake de te verwachten ombuigingen zal ook vanavond de inbreng van het CDA het karakter hebben van een algemene beschouwing. Ik zal de programmabegroting bespreken in reflectie op de kernwaarden van het CDA: gerechtigheid, solidariteit, gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. Uiteraard zal ik enkele voorzetjes geven en preluderen op komende zaken. Het echte politieke werk zal plaatsvinden in het voorjaar als er knopen over de bezuinigingen moeten worden doorgehakt.

Voorzitter, Alkmaar is een dynamische centrumstad. Zonder al te genoegzaam te willen overkomen denk ik hier te kunnen zeggen dat onze stad de zaken goed voor elkaar heeft. Het is als burger goed wonen, werken en recreëren in Alkmaar. We zijn de crisis zonder grote scheuren doorgekomen, de voorzieningen voor onze burgers zijn van hoog niveau en de stad is nog steeds aantrekkelijk voor buitenpoorters en toeristen. Wij wonen in Alkmaar, met veel groen om ons heen in schone lucht en in een sociaal ontspannen klimaat. Als je Alkmaar vergelijkt met andere steden, dan steken we er bovenuit, hetgeen ook blijkt uit allerlei “prijzen” die we de afgelopen jaren hebben gewonnen, Voorzitter, u bent toch eigenlijk als burgemeester een “bofkont” in deze “healing evironment”.

Voorzitter, voor het CDA is het belangrijk dat wij als stadsbestuur blijven werken vanuit een lange termijn visie op de stad en de regio.

Samenwerken met de andere gemeenten in de regio maakt ons sterker naar provincie en Den Haag. Het CDA ziet graag een stadsbestuur dat beseft dat in de private sector het geld moet worden verdiend dat in de publieke sector wordt uitgegeven. Het CDA ziet graag een stadsbestuur dat ondernemend is en dat zich laat leiden door “hoe kunnen we het wel doen” en niet door “wat zijn de problemen”. Het CDA ziet graag een stadsbestuur dat beseft dat het hebben van werk de belangrijkste voorwaarde is voor sociale cohesie in de stad. Het CDA ziet graag een stadsbestuur dat prioriteit geeft aan investeringen voor de lange termijn, zoals de noordelijke ontsluiting van de Beverkoog. Dat is namelijk een diepte-investering in de economie van onze stad, dat is duurzaamheid ten voeten uit. Dat is wat het CDA bedoelt met rentmeesterschap.

Rentmeesterschap gaat dus om meer dan de inhoud van de lokale schatkist. Deze laatste is overigens goed gevuld en dit is te danken aan voorzichtigheid en spaarzaamheid in het verleden. Niet op te grote voet leven, verlies direct nemen en winst eerst inboeken als deze in de knip zit. Voorzitter, het weerstandsvermogen is volgens onze eigen normen “ruim voldoende”. Ik durf in navolging van wethouder De Baat, die zich recent even versprak, te stellen dat het weerstandsvermogen “goed” is. Even belangrijk als het cijfer zelf is de wijze waarop het cijfer tot stand komt, immers het adagium is “cijfers liegen niet, maar cijferaars wel”. Het weerstandsvermogen wordt echter op objectieve  basis beredeneerd, op basis van risico-inschaling van projecten. Wat verder bij de beoordeling van de financiële basis van een stad moet worden meegenomen zijn de woonlasten voor de burger. De lage woonlasten voor de burger in ogenschouw genomen komt het weerstandsvermogen in een nog beter perspectief. In tijden van economische tegenwind mag wat het CDA betreft het weerstandsvermogen naar “voldoende”, hetgeen betekent dat er –indien het echt nodig is- nog ruimte is voor investeringen die dienstig zijn aan economische ontwikkelingen in casu hun geld weer opbrengen. Voorzitter, goed rentmeesterschap betonen wij ook als wij zorgen voor uitvoering van de klimaatagenda, als wij zorgen voor het “inbedden” van duurzaamheid in alle onze plannen en projecten. Wij zien met genoegen dat voor duurzaamheid een mooi bedrag is uitgetrokken. Duurzaamheid is ook zorgvuldig omgaan met waarvolle bezittingen, zoals bestaande bedrijventerreinen. Revitaliseren van bedrijventerreinen betekent dat je weer voor lange tijd veel plezier en economisch nut hebt van deze assets. Het zwembad ‘De Hout’ is ook zo’n voorbeeld. Prima bad, rendabel in de exploitatie en in de buurt komt er met Oranjehof een wijk bij met veel “vermogende” senioren. We hebben er in november 2009 een motie over aangenomen, waarin wordt gesteld dat het bad moet worden opgeknapt.

Voor het CDA staat de uitvoering van die motie volledig overeind. Waarvan akte, zou mevrouw Van den Brakel Visser zeggen.

Voorzitter, de volgende kernwaarde, gespreide verantwoordelijkheid staat tegenwoordig bij velen –ook buiten het CDA- in de belangstelling. En dat vinden wij een goede zaak. De tijd dat burgers en organisaties alle heil van de overheid mogen verwachten is voorbij. De rollen zijn veranderd, de overheid is er om de basis te leggen, de paaltjes te slaan, een steun in de rug te geven. Burgers en organisaties moeten echter bovenal zelf creatief en ondernemend zijn en risico’s willen nemen. Dat geldt voor iemand die werk en/of een opleiding zoekt, iemand die als nieuwkomer in dit land wil inburgeren, als vereniging of als organisatie die zich bezighoudt met sport kunst en cultuur. Het programma Nieuw 072 Peil (niet te verwarren met het nieuwe centrale informatienummer 14072)  gaat zorgen voor een integrale doorlichting en aanpak van een wijk, zodat de wijk schoon, heel en veilig is. Niets mis mee, integendeel we verwachten er veel van. Maar, we moeten niet vergeten dat als we de sociale cohesie willen bevorderen er meer nodig is dan het faciliteren en ondersteunen van bewonersinitiatieven. Net als bij een voetbalelftal moet je zorgen dat je de basis -en dat is de verdediging- van het team op orde hebt. Met verdediging bedoel ik de sociale basis en die staat en valt met het hebben van werk. In het geval van een wijk met een veel te hoog werkloosheidspercentage betekent dit dat veel van de inspanningen gericht moeten zijn op opleiding en werk, wetende dat het hebben van werk leidt tot meer waardigheid, weerbaarheid, woongenot, welbevinden, welzijn en welvaart. Voorzitter, het CDA ziet dus een heel sterk verband tussen NAP en Werk, participatie en inkomen. Er moet dus intensief worden samengewerkt tussen de afdelingen binnen de organisatie die verantwoordelijk zijn voor deze programma’s. Met gespreide verantwoordelijkheid leggen we een belangrijk deel (het grootste deel) neer bij de betreffende burgers. Aanbod van opleiding en een baan is niet vrijblijvend. Daar is het in het verleden teveel op mis gegaan. Hier moet nog steviger op worden ingezet. Als er in een wijk langdurig sprake is van veel te grote werkloosheid, dan zijn alle andere plannen helaas “dweilen met de kraan open”. Dat is niet lekker, tenzij je van dweilen houdt. Voorzitter, gespreide verantwoordelijkheid, betekent ook dat organisaties die sterk afhankelijk zijn van de subsidieruif het roer om zullen moeten gooien, of op z’n minst de koers zullen moeten verleggen. Het is onafwendbaar dat substantiële bezuinigingen zullen worden doorgevoerd. Alkmaar zal niet in de positie zijn om bijvoorbeeld bezuinigingen van rijk en provincie op kunst- en cultuur op te vangen. Dat zouden we trouwens ook niet moeten willen, vindt althans het CDA.

Het is goed dat er uitdaging is voor organisaties om zich langzaam maar zeker wat onder het “subsidiejuk” uit te vechten. Dat maakt creativiteit en ongedachte krachten los bij mensen en organisaties. Kortwieken om te pieken zal ik maar zeggen.

Voorzitter, ook de ondernemers spreken wij aan op gespreide verantwoordelijkheid. Het stadsbestuur zorgt voor de kaders; bij invulling van plannen doen we terecht een beroep op de ondernemers. Het ondernemersfonds en de voorgenomen financiële participatie bij de noordelijke ontsluiting van de Beverkoog zijn hier voorbeelden van hoe het moet gaan. Samen staan we sterk. Nu de provincie nog. Partijen in deze raad, benader uw collega’s in de provinciale staten. Dat helpt.

Voorzitter, publieke gerechtigheid betekent ondermeer dat een betrouwbare overheid duidelijke grenzen stelt en de burger zekerheid geeft. De overheid dient zich ook zelf aan deze grenzen te houden. Dit betekent in onze visie ondermeer dat plannen, projecten en maatregelen logisch, duidelijk en eerlijk moeten zijn. Burgers moeten kunnen vertrouwen op een overheid die het algemeen belang dient, goed naar hen luistert. Volgens het CDA doet een betrouwbare overheid aan zelfreflectie en vraagt zich steeds af of de besluitvorming goed was. Dat er dingen verkeerd gaan is onvermijdelijk, de perfecte overheid bestaat niet. Voorzitter, als zaken niet goed zijn gegaan dan moet daar lering uit worden getrokken en moeten besluiten worden aangepast. De instelling van het eenrichtingsverkeer op de Kanaalkade is zo’n punt. In een visie op de ontwikkeling van een nieuwe uitbreidende binnenstad door de Overstad ontwikkelingen is hiervoor gekozen. Echter, met de kennis van nu kun je constateren dat de volgtijdelijkheid verkeerd is geweest. Thijs Pennink van de K.v.K. heeft hier eerder op gewezen. Overstad moet nog worden ontwikkeld, de verkeersafhandeling rond Overstad is nog niet goed, maar het eenrichtingsverkeer is reeds ingevoerd. Dit wordt door weinig burgers (en ondernemers, maar dat zijn natuurlijk ook burgers) begrepen. Voorzitter, wij zien met ongeduld uit naar de voorstellen van het college om –in ieder geval tijdelijk- weer tweerichtingsverkeer op de Kanaalkade toe te staan. Het CDA gaat er van uit dat de nota van het college ons, zoals aangekondigd, voor het eind van dit jaar zal bereiken. Publieke gerechtigheid betekent ook dat de begrippen redelijkheid en billijkheid leidraad zijn bij beslissingen, niet enkel de letter van een verordening. Minder regels, minder betutteling passen in een samenleving waarin verantwoordelijke mensen zich welbevinden. Publieke gerechtigheid betekent verder dat wij het opnemen voor de zwakkeren in de samenleving en dat wij hen die bedreigd worden beschermen. Nu is dit onderwerp heel breed, maar toch licht ik er een punt uit, namelijk huiselijk geweld.

Geweld achter de voordeur, kinder- en oudermishandeling, is het meest voorkomende geweld in de samenleving. Het CDA heeft hier twee jaar geleden extra aandacht voor gevraagd en dit ook gekregen, evenals een bescheiden extra budget. Voorzitter, het CDA ziet dat er in 2011 geen apart budget voor bestrijding van huiselijk geweld is vrijgemaakt, maar gaat er vanuit dat dit niet betekent dat de extra aandacht voor dit punt aan het verdwijnen is. Wij vragen het college om ons hier omtrent gerust te stellen. Voorzitter, als laatste bij het punt publieke gerechtigheid noem ik de wijze waarop wij de stad met elkaar besturen. Het stadsbestuur is er voor de burgers en niet andersom. Iedereen doet er toe in de stad en in het stadsbestuur. Het CDA benadrukt hier dat er ruimte moet zijn voor het doen van politieke zaken tussen alle partijen in de raad. Juist in deze financieel-economisch minder makkelijke tijden moeten we elkaar trachten te vinden op zaken die ons binden. Niemand heeft immers de wijsheid in pacht. Overigens doe ik hier niet af aan het recht van elke coalitie op stevige oppositie, het moet geen slappe hap worden.

Voorzitter, last but not least de kernwaarde van het CDA te weten solidariteit. De zwakkeren en minder bedeelden in de samenleving zullen op het CDA kunnen rekenen. Juist in een periode dat het financieel en economisch tegen zit. Alkmaar was, is en zal wat het CDA betreft ook een stad blijven, die met het sociaal beleid tot de top van Nederland behoort. Ons –en dan bedoel ik de raad- wachten in het komend voorjaar lastige keuzen. Maar ook bij lastige keuzen dient de solidariteit “leitmotiv” te zijn. Wat het CDA onderscheid van anderen is ons sterke vertrouwen in de capaciteiten en kansen van mensen. Hierbij doet de afkomst van iemand er niet toe, het is zijn of haar toekomst die telt. Pamperen is geen oplossing, wijzen op kansen en mogelijkheden levert meer op. Iedereen doet er toe en kan wat voor de samenleving betekenen. Zonodig moeten we zo nu en dan “een kontje geven”.Voorzitter, ik ga mijn betoog afronden. Het CDA kan zich vinden in deze begroting en in het bestedingsvoorstel incidentele vrije beleidsruimte (de 32,2 mln). Om je vingers bij af te likken. De huidige begrotingsbehandeling is echter nog voorspel, het eindspel in het komend voorjaar zal ongetwijfeld leiden tot een spannend moment suprême in de politieke besluitvorming. Als allerlaatste naar de kijkers thuis: Van 37 grotere gemeenten heeft Zaanstad met 698 euro per jaar de hoogste woonlasten voor de burger en Alkmaar de laagste met 480 euro per jaar. Alkmaar is dus 218 euro per jaar goedkoper voor haar burgers dan Zaanstad. Weet u hoe dit komt? In Zaanstad zit het CDA niet in het college en in Alkmaar wel. Denkt u aan de verkiezingen voor de provinciale staten op 2 maart 2011?