Wie kijkt naar het Nederland van vandaag ziet welvaart en voorspoed, maar ook ontevredenheid en zorgen. Nederland is een prachtig land: hoge inkomens, lage werkloosheid en mensen leven steeds langer. We zien volop initiatief van vrijwilligers,
verenigingen en ondernemers. Maar dit beeld heeft ook een keerzijde. De
economische crisis drukt zwaar en maakt duidelijk dat we de afgelopen
jaren in meerdere opzichten op te grote voet hebben geleefd. De
staatsschuld die rust op de schouders van de (toekomstige) werkende
bevolking betekent dat iedere werknemer voor € 50.000 in het rood staat,
en over tien jaar is dat € 65.000. Om die reden gaan we een periode van
dringende zuinigheid tegemoet. De verharding in de samenleving leidt
tot gevoelens van vervreemding en onveiligheid. En op wereldschaal zien
we de opkomst van nieuwe economieën, een kolossaal milieuvraagstuk en
een internetrevolutie die de samenleving drastisch veranderen. Die
vraagstukken dwingen ons tot antwoorden, voor nu, maar zeker voor onze
kinderen.
De opdracht
Die opdracht heeft het CDA gegeven aan het Strategisch Beraad. 22 CDA
leden uit alle hoeken van de partij en met een heel verschillende
achtergrond stonden voor de taak om een nieuwe visie te ontwikkelen voor
de komende tien à vijftien jaar. Dit rapport wordt op 21 januari aan de
leden gepresenteerd als voorzet voor een discussie in het land.
Het christendemocratisch antwoord: visie
De antwoorden voor de vragen van morgen zijn geformuleerd op basis van
het christendemocratisch denken. Wij hebben deze ankerpunten geplaatst
in de huidige tijd. Voor het CDA is ieder mens van waarde en ieder mens
komt pas echt tot zijn recht in relatie tot anderen. Mensen zijn
betrokken bij elkaar, de samenleving en de toekomst. Juist in een tijd
dat de overheid een stap terug moet doen, kunnen creatieve oplossingen
uit de samenleving komen. Meer dan voorheen vraagt dat van iedereen een
bewuste en betrokken bijdrage.
• Nieuw bewustzijn is gericht op een duurzame toekomst, in de meest
brede zin van het woord, voor alles wat waardevol is. Het gaat over een
veilige en leefbare omgeving, over schone energie en het behoud van de
natuur, maar evengoed over solide overheidsfinanciën en een duurzame
economie. Nieuw bewustzijn gaat ook over respect en moraliteit, van
burgers en bestuurders.
• Nieuwe betrokkenheid gaat over solidariteit, over saamhorigheid met
elkaar. Mensen nemen met elkaar initiatieven om problemen op te pakken.
De overheid is dienstbaar en betrouwbaar en biedt ruimte aan de
samenleving. In een betrokken samenleving vinden nieuwkomers en
achterblijvers hun plek en weet iedereen - jong en oud - zich gekend en
geborgen.
• De bijdrage betreft de vraag aan iedereen om naar vermogen mee te
doen. Niemand staat aan de kant. Bepalend is niet waar je vandaan komt,
maar wie je bent en wat je doet.
Het christendemocratisch antwoord: acht oplossingsrichtingen
Vanuit die christendemocratische visie heeft het Strategisch Beraad
oplossingsrichtingen geformuleerd voor acht grote uitdagingen voor de
toekomst: 1) Identiteit en pluriformiteit, 2) Via Europa in de wereld,
3) Duurzame dynamiek, 4) Kennis maakt het verschil, 5) Waardevolle
gezondheid, 6) Maatwerk in solidariteit, 7) Degelijke financiën en tot
slot 8) de slagvaardige overheid.
Drie voorbeelden:
* Duurzame dynamiek ~ Er moet volop ruimte komen voor het opwekken van
duurzame energie, op (inter)nationaal niveau en op kleine schaal. We
moeten ook ons energieverbruik verminderen, door beter te bouwen en
schoner te rijden. Van een ouderwetse economie die grondstoffen en
goederen verbruikt, moeten we innovatief omschakelen naar een circulaire
economie waarin grondstoffen en materialen worden bewaard en
hergebruikt.
* Kennis maakt het verschil ~ De leerplicht moet doorlopen tot een startkwalificatie is behaald.
We moeten kennis en vakmanschap levenslang op peil houden. Onderzoek en
innovatie, op universiteiten en in het bedrijfsleven, moeten hun
internationale positie versterken.
* Degelijke financiën ~ Het CDA wil de overheidsschuld reduceren, om te
voorkomen dat onze kinderen zich blauw betalen aan rente. De bankwereld
moet op orde worden gebracht, met goed toezicht op financiële
instellingen en producten. Het beleid in de woningmarkt moeten worden
gericht op eigen woning bezit, en op kansen voor jongeren om een huis te
kopen of een betaalbare huurwoning te vinden. De hypotheekrenteaftrek
in de huidige vorm dient het doel van aflossing onvoldoende.
Veranderingen zijn mogelijk, maar moeten schokvrij vorm krijgen om te
voorkomen dat de woningmarkt instort en dat mensen met gewone inkomens
met verhoogde lasten worden opgezadeld. Een zorgvuldige benadering houdt
in dat niet alleen de hypotheekrenteaftrek wordt bezien, maar ook het
belastingstelsel in bredere zin, het huurbeleid en het grondbeleid.
De weg ernaartoe: vijf hervormingsbewegingen
Deze agenda laat zich vertalen in vijf grotere hervormingsbewegingen:
Van vrijblijvend naar betrokken: betrokken op elkaar, de samenleving en de toekomst van de aarde;
Van grenzen naar ruimte: ruimte voor bouwen, ondernemen, kennismigranten en maatschappelijk initiatief;
Van nazorg naar voorzorg: voorzorg voor werk, gezondheid en ouder worden;
Van polarisatie naar participatie: participatie in leren, werken, buurten en sporten;
Van verbruiken naar waarderen: waarderen van grondstoffen, energie, menselijk kapitaal en innovatie.
De politieke weg ernaartoe
Voor de uitvoering van de strategische agenda kiest het CDA voor het
radicale midden: heldere keuzes in beleid, en de verbinding tussen oud
en jong, geboren en nieuwe Nederlanders, stad en platteland, alsook de
wereldschaal van de economie en de menselijke maat van de gemeenschap.