Een keer aandacht voor twee onderwerpen die wat minder in het nieuws komen: archeologie en monumenten. Twee onderwerpen ook, waar ik echt even tijd voor nodig heb gehad om mezelf erin te verdiepen.

Negatieve klank

Nog dit jaar is het de bedoeling om archeologiebeleid vast te stellen. Alles rondom archeologie heeft bij nogal wat mensen een negatieve klank; het is duur, zorgt voor vertraging, wat heb je er eigenlijk aan? Voor een deel zit daar een kern van waarheid in. Doordat slechts weinig mensen interesse hebben in archeologie en er niet altijd draagvlak is voor wat archeologen doen, geldt het principe ‘onbekend maakt onbemind’.

In de nieuwe beleidsnota proberen we duidelijk te maken dat het belangrijk is om het verleden te kennen en het ook te bewaren. Archeologische sporen en resten in de bodem van onze gemeente vormen een spiegel van jaren bewoningsgeschiedenis. Het discussiepunt zal dan ook niet zijn dat met die sporen en resten zorgvuldig moet worden omgegaan. Waar het wel om gaat is hoe zeker kunnen we van sporen en resten zijn en moet er zoveel onderzoek gedaan worden op het moment dat er iets met de bodem gebeurd.

Uitwerking wet

Er bestaat een verdrag van Malta (2007) wat via de Wet op de Archeologische Monumentenzorg in Nederland is geïmplementeerd. Daarin wordt ook de taak en opdracht voor gemeenten vastgelegd. Maar zoals zo vaak kan een wet ruim of minder ruim worden geïnterpreteerd. Met alle Zeeuwse gemeenten samen is daarom besloten gezamenlijk beleid te ontwikkelen. Te beginnen met goede kaarten. Kaarten die een basis vormen van waar wel en waar niet een bepaalde verwachtingswaarde is. Kaarten die duidelijkheid geven waar wel en waar niet direct archeologisch onderzoek nodig als de grond wordt bewerkt.

De tweede stap is vastleggen, als er een verwachtingswaarde is, wanneer onderzoek nodig is. Dus bij welke ingreep is er een verplichting. Het moet niet zo zijn dat een diep ploegende boer eerst archeologisch onderzoek moet doen, voordat hij gewoon z’n werk kan doen. Het voorstel is dat we daarin ruimer gaan opereren. Het oppervlak wordt groter en de diepte gaat omlaag. Het afwegingskader wordt dus ruimer. Daarnaast wordt de kennis vergroot bij het gemeentelijk apparaat, komen er strakkere regels hoe gemeenten moeten opereren (in het voordeel van burgers) op dit terrein en zijn er afspraken over hoe te communiceren. Het laatste vooral gericht op draagvlak, want dat is ook bij dit onderwerp essentieel.  

Monumenten

Verbonden hiermee zijn monumenten. Het komt zeer regelmatig voor dat er een verzoek om subsidie binnenkomt. Heel vaak is daar wel sympathie voor, maar we kunnen niet alle monumenten hierin helpen. Mij is gebleken dat het afwegingskader daarin niet altijd helder is. Daarom gaan we ook rondom monumenten komen met een nota. Allereerst wordt daarin beschreven wat rijksmonumenten zijn (zowel panden als monumenten in de openbare ruimte) en welke panden en objecten in de openbare ruimte in aanmerking komen voor de status van gemeentelijk monument. Gewoon om overzicht te krijgen.

Voor rijksmonumenten gelden allerlei regelingen. Voor gemeentelijke monumenten zouden we die ook op kunnen stellen, maar dat is wel afhankelijk van middelen die beschikbaar zijn. Het kan niet zo zijn dat we een eigenaar allerlei verplichtingen opleggen, zonder dat we ook maar iets in stimulerende zin kunnen doen als gemeente.

Voor de monumenten in de openbare ruimte is onlangs geld beschikbaar gesteld, met name omdat sommige monumenten ook nog een bepaalde functie hebben. Denk aan de kademuren. Die moeten onderhouden worden, anders ontstaan er sowieso problemen.

Twee interessante beleidsterreinen, waar heel veel historie in zit en soms prachtige verhalen over verteld kunnen worden. Maar ook een terrein waarvoor steeds minder geld beschikbaar komt en veel burgers een eigen verantwoordelijkheid hebben. Met een duidelijk overzicht, keuzes voor wat wel en niet noodzakelijk is en een helder afwegingskader, proberen we aan begrip, draagvlak en inzicht te werken. Want, wie z’n verleden niet kent……

Jo-Annes de Bat