Midden in de zomer is de wereld opgeschrikt door twee vreselijke aanslagen in Noorwegen. Zoals waarschijnlijk veel landgenoten heb ook ik met mijn gezin de onwerkelijke beelden vanaf mijn vakantieadres gezien. Het is niet voor te stellen dat één individu tot zo iets barbaars in staat is. Mijn gedachten zijn bij de slachtoffers en hun nabestaanden.

Terug in Nederland wordt duidelijk dat de aanslagen ook bij ons diepe afschuw hebben gewekt. Deze aanslagen raken niet alleen Noorwegen en de Noren. Ze raken ook ons. Ook ons is land is kwetsbaar voor extremistisch geweld. Of het nu van groepen is of van ontspoorde eenlingen zoals in dit geval. Meer dan ooit moeten wij ons realiseren dat de destructieve macht van eenlingen bijna onbegrensd is.

Het is goed om te zien dat veel Nederlanders een zijn met de Noren in hun verdriet. Tegelijk moeten we ons als samenleving bewust zijn van de risico's die ook wij lopen. Als open, vrije samenleving zijn we kwetsbaar. We moeten onze samenleving beschermen en radicalisme en geweld bestrijden.

Wat dat betreft is het voor ogen te houden hoe de Noren met hun verbijstering en woede omgaan. In Noorwegen is een groot besef van nationale eenheid ontstaan. “Wij kiezen ervoor haat met eenheid tegemoet te treden", zei Kroonprins Haakon. Een passend antwoord op een verschrikkelijke gebeurtenis.

Ik zie met verbazing hoe in Nederland links en rechts elkaar in de haren vliegen. In plaats van een eendrachtige strijd tegen geweld, is er een splijtende discussie over de schuldvraag ontstaan. 

De razendsnelle oproep van Job Cohen aan het adres van Geert Wilders was de verkeerde uitspraak op het verkeerde moment. Er lag teveel de suggestie in dat Geert Wilders een verantwoordelijkheid droeg voor wat er in Noorwegen is gebeurd. Wilders is niet verantwoordelijk voor wat een gestoorde eenling in Noorwegen teweeg brengt. Maar slachtoffer is hij ook niet. En wanneer hij zich na deze aanslag beperkt tot het voor de zoveelste keer wegzetten van de hele islam als een gewelddadige totalitaire ideologie, dan zeg ik: verkeerde beschuldiging op het verkeerde moment.

In Noorwegen is de centrale vraag hoe vrijheid en openheid aan de ene kant bewaard kunnen blijven, terwijl aan de andere kant extremisme en geweld worden bestreden. Het antwoord op deze aanslag is het beschermen van onze vrijheden tegen extremisten. Het antwoord kan nooit liggen in het ontzeggen van de vrijheden aan andere Nederlanders. De vrijheid van godsdienst is daarbij van even grote waarde als de vrijheid van meningsuiting. De afgelopen weken hebben laten zien dat de Noren deze les beter hebben begrepen dan een aantal Nederlandse politici.

Als het debat in Noorwegen met respect voor elkaar kan worden gevoerd, dan moeten wij daar een voorbeeld aan nemen. We mogen in Nederland volop uitkomen voor onze mening. Maar van de deelnemers aan het debat mag wel worden verwacht dat zij respectvol omgaan met mensen met een andere mening of met een ander geloof. Alleen zo kunnen we, met alle verschillen, haat met eenheid tegemoet treden.