Verslag van de openbare informatie- en discussieavond over centrumgebied HIllegom       

georganiseerd door CDA Hillegom, 28 september 2011                       

Het centrumgebied van Hillegom is een onderwerp dat velen bezighoudt: ondernemers, winkelend publiek en politici. Burgemeester en wethouders van Hillegom zijn bezig om het economisch beleidsplan te herzien, een plan waarin het centrum een prominente plek heeft. Op verzoek van de fractie van het CDA wordt in dit nieuwe plan aandacht geschonken aan de leegstand van winkels in het centrum en wordt een relatie gelegd met het Masterplan Centrum. In dat Masterplan zijn een flink aantal jaren geleden de kaders beschreven voor de ontwikkeling van ons centrum, inclusief Henri Dunantplein.

Tegelijkertijd weten we dat de Nederlandse retail in een razend tempo verandert. Dat is geen loze vaststelling maar de harde realiteit. Vele trends zijn in volle gang, met een impact die zijn weerga niet kent. Hoe spelen we daar op in?

Om de trends op een rijtje te zetten en te laten zien wat de consequenties voor Hillegom zouden kunnen zijn, heeft het CDA Frank Quix van martkonderzoeksbureau Q&A naar Hillegom gehaald. Deze autoriteit op het gebied van retail in Nederland en auteur van het rapport Retail 2020 is verantwoordelijk voor de Anton Dreesmann Leerstoel voor retailmarketing aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn betoog vulde de eerste helft van de informatieavond die CDA Hillegom op 28 september 2011 organiseerde in hotel Flora. Onder de circa 50 aanwezigen waren ondernemers uit het centrum van Hillegom, al viel hun aantal wat tegen. Maar de boodschap van Frank Quix was niet alleen aan hen gericht.

Aan de hand van "de 5 B's" schetste Quix een duidelijk beeld van wat ons te wachten staat en waar kansen voor ondernemers en gemeente liggen: Bereik, Bronnen, Bevolking, Besteding en Bewinkeling. De informatie was gebaseerd op het rapport

Retail 2020, dat gratis te downloaden is via de website www.retail2020.nl (klik in de rechter bovenhoek op 'Bestel of Download het rapport').

Voor ondernemers is het belangrijk potentiële klanten te bereiken. Volgens Quix is de consument in de afgelopen 10 jaar niet veranderd. Hij gaf daar een voorbeeld van, ontleend aan onderzoek naar de manier waarop mensen hun tijd besteden (resultaten van het onderzoek zijn te bekijken via www.spot.nl): mensen kijken het meest 'uitgesteld TV' (TV via internet of ‘uitzending gemist’) vanaf 20.00 uur, dus op prime time, van oudsher het populaire tijdstip om gewoon TV te kijken. Wat wél is veranderd, is de manier waarop de consument informatie zoekt. In een fascinerende presentatie liet Quix zien welke trends daarin toonaangevend zijn.

In 2012 zal 60% van de Nederlanders mobiel internet hebben. Tablets zijn razend populair: de iPad is in 9 maanden tijd een algemeen geaccepteerd product geworden. Sociale netwerken (Facebook, Twitter) beslaan 43% van de 'new internet time', de tijd dat mensen op internet actief zijn. Al die mensen zijn ook consumenten. 1 op de 6 deelt informatie over winkels met anderen, en maar liefst 1 op de 3 leest informatie van anderen over winkels. Bijna de helft bepaalt de winkelkeuze op grond van wat anderen daarover op internet hebben gezegd. Onder de aanwezigen op deze discussieavond was het al niet anders: zij boeken hun reis via internet en kijken daar ook voor artikelen op momenten dat de winkels dicht zijn.

De boodschap van Quix was dat naamsbekendheid zo langzamerhand overgaat in 'naamsvindbaarheid': een ondernemer moet op internet te vinden zijn. De uitdaging is om te zorgen dat klanten over je gaan praten op internet: een nieuwe vorm van mond-op-mond reclame. Kijk voor de aardigheid eens op www.wugly.nl.

De aarde is eindig, dus we moeten zuinig zijn op onze natuurlijke hulpbronnen. Ondernemers kunnen die filosofie in de praktijk brengen door bijvoorbeeld gebruik te maken van groene stroom of door mee te werken aan recycling. Advies van Frank Quix: laat je klant weten dat je groene stroom gebruikt of op een andere manier duurzaam bezig bent. Je kunt je op zo'n manier van anderen onderscheiden en je bent aantrekkelijk voor klanten die duurzaamheid belangrijk vinden.

De samenstelling van de bevolking verandert. De gemiddelde leeftijd gaat omhoog. De bevolking 'verkleurt', vooral in de grote steden. Maar de belangrijkste trend is dat het aantal eenpersoonshuishoudens groeit, onder andere doordat jongeren langer op zichzelf blijven wonen. In 2020 zal naar verwachting 40% van de huishoudens een eenpersoonshuishouden zijn. Quix gebruikte hierbij de term 'massa-individualisering'. Klein wonen vraagt om een ander soort huishouden dan samenwonen of een eengezinswoning. Ondernemers weten hier op in te spelen. Ikea is een bekend voorbeeld, maar ook de firma die overtrekhoezen voor Ikea-banken maakt, haakt aan bij deze trend: de klant kiest een overtrek in een design dat bij zijn of haar kamer past.

Inkomsten hangen af van wat klanten te besteden hebben. En klanten hebben minder te besteden (‘consuminderen’). De non-foodsector weet met de groei in verdiensten de inflatie niet bij te houden. 'Sinds augustus 2011 lijkt de boel op slot te zitten', meldde Quix. De 'value retailers' bepalen nu het straatbeeld, zoals de Hema. Die laat zien wat je euro nog waard is. Advies van Quix: bij de uitverkoop niet een bordje 'van ... voor ...', maar een uitstalling: "Dit koop je voor €30, dit voor €20 en dit voor €10." De klanten zien dan in één opslag wat zij voor hun geld kunnen krijgen.

Dit was het onderdeel met de somberste boodschap. Het aantal vierkante meters winkeloppervlak is sinds 2001 met 26,6% gestegen, terwijl de omzet met 13,7% is gestegen. De omzetstijging heeft de stijging van het vloeroppervlak in de winkels dus niet kunnen bijbenen. Per saldo is de omzet per vierkante meter ( de ‘vloerproductiviteit') met ruim 10% gedaald.

Door aankopen via internet zal minder vloeroppervlak nodig zijn.Hier schetste Quix een interessante ontwikkeling: de winkel wordt van plek waar je iets koopt tot een plek waar je je internetaankoop gaat afhalen. In de Verenigde Staten zijn winkels die gereserveerde parkeerplaatsen hebben voor klanten die hun aankopen komen ophalen. Deze winkels bieden aanvullende diensten, zoals het installeren of monteren van de aankoop (denk aan draagarmen voor een LCD-scherm), uiteraard tegen betaling. Dit soort ontwikkelingen neemt niet weg dat het winkeloppervlak zal teruglopen. Het is goed mogelijk dat er in 2020 zo'n 20% tot 35% minder vierkante meters winkel zijn, zo is de verwachting in het rapport Retail 2020.

Frank Quix sloot af door de ondernemers een hart onder de riem te steken. De trends bieden een uitdaging en de kunst is om in het centrum van Hillegom een gevarieerd assortiment aan winkels te houden. Hoe overleef je als ondernemer? "Wees authentiek, wees een merk, verleen service en zorg dat je op internet goed te vinden bent." Dat waren in het kort de woorden van Quix, waarbij het advies "Wees een merk" duidelijk ook voor Hillegom als geheel gold.

Na een korte pauze ging een discussie van start die werd geleid door oud-Hillegommer Frank van Schie, directeur P&O bij Van Neerbos Bouwmarkten. De bedoeling van deze discussie was om de visies van de ondernemers op de toekomst van het centrum te inventariseren.

Dhr. Van Braam, eigenaar van vastgoed in het centrum en mede-ontwikkelaar van de Brakershof gaf de aftrap. Hij constateerde dat de ontwikkelingen op het Henri Dunantplein na het realiseren van de

noordelijke helft 10 jaar stil hebben gestaan. "Voor het Hillegomse centrum is het 5 voor 12" was zijn waarschuwing, een opmerking die in de loop van de avond in verschillende bewoordingen werd herhaald.

Volgens Van Braam heeft Hillegom een compact winkelcentrum nodig, goed bereikbaar via de N208, met een nieuwe parkeergarage op Henri-Dunantplein-Zuid. Daar zou hij ook graag een grote Albert Heijn met Gall&Gall en Etos zien komen. Wat het centrum mist is horeca met terrasjes in het noordelijke deel van de Hoofdstraat, aldus Van Braam, en een grote 'trekker' van winkelend publiek. Wat hem betreft zou de bibliotheek ook naar het zuidelijke deel van het Henri Dunantplein mogen komen.

Van Braam had het in zijn betoog over huurcontracten van 10 jaar. Naar aanleiding hiervan merkte Quix op dat zulke langlopende contracten niet meer van deze tijd zijn. Een termijn van 10 jaar houdt elke vernieuwing tegen. Als voorbeeld gaf hij de situatie in China, waar zelfs al gewerkt wordt met 2-jarige contracten. Beleggers en makelaars aldaar hebben ingezien dat kortere termijnen werk en inkomsten met zich meebrengen: in een periode van 10 jaar moet 5 keer onderhandeld worden over een 2-jarig contract!

De Bock, fractievoorzitter van het CDA in Hillegom constateerde dat Henri-Dunantplein-Noord een leeg plein is, waar de grote winkelruiten nauwelijks winkelend publiek weerspiegelen. Dat heeft in de gemeenteraad geleid tot discussie over de ontwikkeling van het zuidelijke deel: hoe groot is de behoefte aan die ontwikkeling? Het CDA wil graag weten wat de ondernemers in gezamenlijkheid willen, voordat ontwikkelingen in gang wordt gezet. Hij legde de nadruk op het woord 'gezamenlijkheid'. Uit de discussie die hier op volgde kwam naar voren dat juist die gezamenlijkheid bij de ondernemers in het verleden ver te zoeken is geweest.

De leegstand van winkels in het centrum is velen een doorn in het oog. Dhr. de Vos vroeg naar het percentage leegstand in Hillegom, waarop De Bock een ruwe schatting gaf van 10 à 15%. Landelijk ligt het gemiddelde op 10%, maar volgens Van Braam staan in het centrum slechts 4 winkels leeg. Een exact percentage kon niet gegeven worden.

Frank Quix wees erop dat de leegstand mogelijkheden biedt voor een compacter centrum: misschien betekent dit wel dat perifere winkels naar het centrum moeten verhuizen. Het centrum kan daardoor interessanter worden.

Dhr. Out, eigenaar van vastgoed in het Hillegomse centrum en in Nieuw-Vennep, vond dat die concentratiegedachte in het verleden niet goed is opgepakt door de Hillegomse politiek. Er zijn al jaren plannen gemaakt voor het centrum, maar er werden geen besluiten genomen. Die besluiteloosheid is funest voor nieuwe ontwikkelingen, aldus Out.

Wethouder Van Griensven, die bij dit laatste deel van de discussie was binnengekomen, merkte op dat ondernemers in het zuidelijke deel van de Hoofdstraat hun pensioen in rook zien opgaan, door de waardedaling van hun pand. Hij kondigde aan dat het economische beleidsplan daar op zal ingaan.

Quix verduidelijkte naar aanleiding hiervan dat ondernemers die nog 3 of 4 jaar voor de boeg hebben, niet zo nodig hoeven te veranderen. Juist degenen die hun onderneming nog 10 jaar of meer willen voortzetten doen er goed aan om zich te bezinnen op bijvoorbeeld verhuizen van de rand naar het centrum en op andere manieren om de klant naar de winkel te krijgen. Internet speelt bij dit laatste een belangrijke rol.

Tot slot liet ook wethouder Van Aken, die economische zaken in zijn portefeuille heeft, weten dat de ondernemers gehoord moeten worden. "De gemeente kan het niet alleen", was zijn boodschap.

Gespreksleider Frank van Schie sloot de avond af met de constatering dat een gezamenlijke visie van de ondernemers op de toekomst van het centrum de ontwikkelingen verder zouden kunnen helpen. Een compact centrum lijkt de beste kansen te bieden voor de vitaliteit. En zelfs tegen het economisch getij in is groei mogelijk, zoals Chocolaterie Pierre laat zien. Beide gasten van deze avond, Frank Quix en Frank van Schie, kregen dan ook een doosje bonbons van deze succesvolle Hillegomse winkel mee naar huis.