Vertrouwen is onbetwistbaar een kernpunt in de relatie tussen overheid en burgers. Sommigen hebben hun vertrouwen in de overheid verloren. Anderen vertrouwen rotsvast in de onpartijdigheid en rechtvaardigheid van de overheid. Voor de meeste mensen zal gelden dat ze enerzijds vertrouwen hebben in de overheid, maar dat er in de loop der jaren voorvallen zijn geweest waardoor het vertrouwen in de overheid schrammen en deuken heeft opgelopen.

Wat ik constateer is een continue stroom aan berichten van fouten van de overheid die het vertrouwen geen goed doen. Dit wordt gevoed door kostenoverschrijdingen, overheden die terug gefloten worden door rechters, etc.,

De kwestie rondom de Gomarushof waarbij de gemeente in korte tijd 3 rechtszaken verloor, maar toch stug doorging met haar pogingen de plannen die door de rechter verworpen waren, alsnog te realiseren is een typerend voorbeeld van wat ik bedoel. Helaas staat deze zaak niet op zichzelf, en mijn vertrouwen in de overheid is hierdoor geschaad. Helaas niet voor het eerst en ook niet voor het laatst. Ik zal hierin ook niet de enige zijn.
Nu is niemand onfeilbaar, ook een gemeenteambtenaar niet, maar hier is geen sprake van een planningsfout of beoordelingsfout, nee, ik ben er van overtuigd dat we te maken hebben met een systeemfout. En het zal pas zin hebben het vertrouwen te gaan herstellen wanneer deze systeemfout niet meer voorkomt.
 
De gemeente bewaart in deze kwesties over het algemeen zoveel mogelijk het stilzwijgen. Na de uitspraak van de rechter wordt er een brief aan de betreffende buurt gestuurd, zonder toelichting en zonder toekomstplaatje en that’s it. Op naar het volgende conflict.
Dit terwijl een uitspraak van de Raad van State of een andere rechter volgens mij automatisch zou moeten leiden tot zelfreflectie; ‘waar in het traject hebben we een fout gemaakt op basis waarvan we in de situatie gekomen zijn dat een rechter ons hierover in het ongelijk stelt?’
Daarbij komt dat deze zelfreflectie in ieder geval qua conclusies in de openbaarheid dient plaats te vinden. Daarmee herwin je vertrouwen, daarmee leer je van je fouten.

Herstel van vertrouwen is niet met enkele beleidsaanpassingen te bewerkstelligen. Vertrouwen vergt communicatie, uitleg, luisteren, geduld. Vertrouwen vraagt om een investering in de onderlinge band.
Daarnaast dient de overheid zich te wapenen tegen de stroom van berichten die aan het vertrouwen in de overheid knaagt. Dit kan door:
- te voorkomen dat er grond is voor zulke berichten
- continu het waarom uit te leggen van de genomen beslissing
- bij het constateren dat er iets fout is gegaan, ook daadwerkelijk en ondubbelzinnig zelfreflectie te tonen > laat iedereen zien dat je van je fouten wil leren.

Aernoud Olde