Maandag 31 oktober: een draak ontwikkelt zich

Deze week breng ik een bezoek aan de continu ontwikkelende draak in het Oosten: China. Er gaat geen dag voorbij of we lezen over China in de pers. Het komt ook steeds dichterbij; ik rij met voldoening in een Volvo. Dit automerk is inmiddels in Chinese handen. Vorige week werd bekend dat ook Saab die kant op gaat. Wie volgt?

Van sterke planeconomie naar ontwikkelingszone

China heeft een aantal fases doorgemaakt. Sinds 1949 (naar Russische snit) vooral aandacht voor infrastructuur, zware industrie en een sterke planeconomie. Vanaf 1980 een centrale aanpak met extra aandacht voor de oostelijke gebieden aan de kust (zoals Shanghai). De periode vanaf 2000 kenmerkt zich door het werken met een aantal regio’s. Allen dienen ontwikkeld te worden, ook de binnenlandse regio's en het platteland horen daarbij. Wat opvalt, is het fenomeen ontwikkelingszone. In deze gebieden krijgt het bedrijfsleven alle kansen. Duizenden hectares tegelijk worden beschikbaar gesteld. Vaak tegen geen of lage kosten.

Het is mijn derde bezoek aan China. We zijn er nu in het kader van de EU-China studie “Regional Policy in China and the EU: A Comparative Perspective”.

Regionaal Beleid, in EU en China

Op de eerste dag van ons bezoek zijn we ontvangen door Wang Yiming, de vicevoorzitter van de Nationale Ontwikkkeling en Hervorming Commissie. Hij is verantwoordelijk voor het onlangs uitgebrachte 12e Vijfjarenplan. Samen met zijn staf en met de EU afgezant Graham Meadows (voorheen Directeur-Generaal Regionaal Beleid) is ingegaan op de uitkomsten van de studie en het nieuwe Vijfjarenplan. Ook heeft men de ontwikkelingen in West-China, na de aardbeving van 2008, toegelicht.

Een belangrijke vraag Wang Yiming is wat er met het regionaal beleid in Europa gaat gebeuren nu er sprake is van een economische crisis. Ook wil men weten hoe gericht we Griekenland te hulp schieten. Wij hebben toegelicht dat we met het versterkte economische bestuur strakker financieel beheer willen afdwingen. Een Chinese bijdrage is niet aan de orde gekomen. Wel gingen we in op hoe we slimmer dienen te gaan investeren. Het Europese cohesiebeleid, voor Griekenland en alle andere Europese regio’s, wordt voortgezet. Over twee dagen praten we bij de Permanente Vertegenwoordiging van de EU verder met vertegenwoordigers van de Chinese overheid over slim investeren.

   China: Een draak ontwikkelt zich

Dinsdag 1 november: een kleine wereld

Op dag twee zien we niet veel van Beijing. De stad is bedekt met een mist, die in een vieze smog is veranderd. Het ruikt hier bepaald niet fris. Een kleine wereld, omdat je buiten maar een meter ver kunt zien.

We worden ontvangen door de Minister van Wetenschap & Technologie. Dhr. Wan Gang neemt ruim de tijd om onze vragen te beantwoorden en biedt ons tevens een diner aan. Ook hier is sprake van een kleine wereld: de minister heeft vijftien jaar in Duitsland gewoond en gewerkt. Hij heeft carrière gemaakt bij Audi en ging later terug naar China.

De opgaven in China

Hij spreekt met passie over de opgaven waarvoor zijn land staat: China heeft meer en meer monden te voeden. Zo'n 22% van de wereldbevolking leeft er. Echter, men heeft maar 8% van het wereldwijd beschikbare landbouwoppervlak. In 2020 wil men bovendien 15% duurzame energie opwekken. Ook daar is ruimte voor nodig. Wan Gang geeft aan dat China een eigen energiemix samenstelt waarin kernenergie ook een rol speelt. Men telt het mee bij het aandeel duurzame energie. Energie efficiency, kernenergie, schone kolen (co2 opslag) en elektrische auto's zijn onderwerpen waarvoor hij zich inzet.

Research in China

In zijn rol als minister voor onderzoek zet hij sterk in op meer research in China; zijn collega's kunnen vervolgens het één en ander in de praktijk uitrollen. High-tech parken zijn ook hier populair. China kent er 88 met een bijdrage van 11% aan het BNP. Cijfers strooien, dat doen de Chinezen graag. De minister vertelt voorts dat hij regelmatig met de provincies overleg heeft over hun wensen en tekorten. Dit is vergelijkbaar met de EU lidstaten. Als er afspraken zijn gemaakt over specialisaties zorgt de regering ervoor dat er ook extra capaciteit naar de parken gaat. De regering heeft hier steeds een grote vinger in de pap. Onvergelijkbaar met die van de EU.

Groeten aan EU Commissarissen

De heer Wang heeft regelmatig contact met de EU Commissarissen Tajani (industrie), Geoghegan Quinn (innovatie) en Oettinger (energie). Hij vraagt me om laatstgenoemde de groeten over te brengen. Op mijn vraag welk merk auto hij rijdt zegt hij: Een Volkswagen privé en een Audi zakelijk. Dat doet hij in prima verstaanbaar Duits. De Duitse automerken zijn gewild in China. De omzet van de Duitse bedrijven stijgt sterk, zij weten hier goed hun weg te vinden. Inderdaad, het is een kleine wereld, zo blijkt ook hier.

Vlnr.: Lambert van Nistelrooij, Jerry Zhang (DCCC), Minister Wang Gang  (Wetenschap en Technologie)

Woensdag 2 november: volksverhuizing in steden China

Op de derde dag hebben we opnieuw met dhr. Meadows gesproken. Hij is hiervoor naar de permanente vertegenwoordiging van de Europese Unie in Beijing gekomen. Hij wil onze aandacht voor de trek naar de steden in China. Tussen 1949 en 2009 nam de bevolking toe van 57 miljoen naar 622 miljoen mensen. De jaarlijkse toename is nu ruim 1%. De verwachting is dat de komende decennia nog zo’n 360 miljoen mensen naar de stad zullen trekken.

Interesse in Europees model

De Chinezen zijn geïnteresseerd in het Europese model van verstedelijking. De boodschap van Meadows is als volgt: het is belangrijk aandacht te besteden aan uitwisseling van vertegenwoordigers van steden op bestuurlijk en uitvoerend niveau. Zijn tweede aandachtspunt is de omvang van de steden. De Chinese regering heeft Europa gevraagd mee te denken over gespreide stedelijke ontwikkeling. Als steden zich meer gespreid ontwikkelen blijft de relatie met het omliggende platteland beter in stand.

'Block area development'

'Urban' en 'rural' zijn in Europa aardig samen gegaan. De steden in Europa zijn goed verspreid. Hij overlegt een kaart waarop 14 regio’s met achterblijvende ontwikkeling zijn ingetekend. In het twaalfde 5-jarenplan wordt de sociale en economische ontwikkeling opgepakt. Men noemt het hier 'block area development'. Meadows noemt het China’s convergentieregio’s, zoals we dat in het Europees regionaal beleid kennen. In 2011-2015 wordt met pilots begonnen. Bij succes wordt het project verder uitgewerkt.

Het Europees Parlement maakt op mijn voorstel sinds 2009 geld vrij voor samenwerking, ondermeer met China. Het project van Meadows past in deze aanpak. Een groep van Europarlementariërs uit Brussel die in stedelijke ontwikkeling geïnteresseerd zijn zal het verzoek van China zeker ondersteunen. Ook op basis van onze studie 'Regional Policy in China and the EU' kan de stedelijke ontwikkeling nu hoger op de agenda worden gezet.

EU-Ambassadeur Ederer

Later die dag spreken we met Markus Ederer, de nieuwe EU ambassadeur in Beijing. We gaan in op het beschermen van intellectuele eigendom. Nog steeds worden er veel namaakproducten in China verkocht. Zo liggen in diverse winkels nep iPhones. Het is echter duidelijk dat ze niet zo geavanceerd zijn als de in California ontwikkelde, maar in China geproduceerde modellen. Ederer gaat ook nog in op de EU-China top, die werd afgeblazen vanwege de Euro-crisis. In plaats daarvan ontving hij vertegenwoordigers van het EU noodfonds om aan te kloppen bij de Chinezen voor een bijdrage. Ook Ederer onderschrijft vervolgens het thema stedelijke ontwikkeling. Omstreeks 2050 zal meer dan 80% van de Chinezen in steden wonen. Een ware volksverhuizing dus.

Donderdag 3 november: R&D in de lift

China wil niet alleen produceren, maar ook kennis toevoegen. Er zijn nu 100 hightech parken gereed of gepland. Deze zullen flink wat studenten aantrekken. Hightech is niet altijd wat wij er onder verstaan, maar het gaat wel hard. Hightech parken van 600 km2 zijn geen uitzondering. Ligt er een nieuw Silicon Valley in het Verre Oosten?

Als delegatie brengen wij in dat wij met programma's zoals Marie Curie 550 Chinese afgestudeerden in Europa kansen bieden. Het ministerie van Overzeese Relaties vertelt ons zo de aantallen van studenten over de wereld. Europa is een goede speler, maar ook de VS, Canada en Australie bieden hen goede kansen. Doen wij genoeg?

Vlnr.: MEP Matula, Zhang Jianqing, Overseas Chinese Affairs Office of the State Council, Lin Jun, Alternate Member of the 17th CPC, Central Committee; Chairman of the All-China Federation of Returned Overseas Chinese, Lambert, MEP Mikolasik.

Schuldencrisis

De G20 in Frankrijk is ook hier nieuws. De schuldencrisis zien de Chinezen als 'eigen schuld, dikke bult'. Democratie en kapitalisme leiden tot grote risico's, zo zegt men. Men kijkt met gefronste wenkbrauwen naar het eventuele Griekse referendum. Schuldenbeheersing moet van bovenaf gebeuren. China wil een strakke aanpak van bovenaf ondersteunen, met het IMF samen. Een sterk Europa is ook goed voor China, zo weet men hier.

Zaken doen

Er wordt over en weer zaken gedaan. De Dutch Chinese Chamber of Commerce (DCCC) ondernemers klagen niet. Zij regelen hun zaken wel buiten de bijeenkomsten van het bezoek om. Hanergy, een bedrijf dat zijn Europese activiteiten uitvoert vanuit Amsterdam, sloot deze week een contract met de Chinese overheid waarmee zo'n 4 miljard mee gemoeid was. Wij informeren steeds naar het level-playing field voor Europese ondernemers. Hoewel grote sectoren nog steeds sterk onder overheidsinvloed staan wordt samenwerking met bedrijven gemakkelijk gemaakt. Bijvoorbeeld door gratis vastgoed of leningen die tegen goedkope tarieven beschikbaar worden. Ook de EU ambassade noemt dit zorgpunt nummer 1 voor de EU lidstaten. China beschermt strategische sectoren en respecteert de Intellectual Property afspraken niet volledig. Ook het meedoen bij aanbestedingen blijft moeilijk voor Europeanen. Goed dat over de overeenkomsten en handhaving strak wordt onderhandeld.

Sociaal beleid en mensenrechten

De Chinezen timmeren aan de weg bij het bestrijden van armoede. Zij doen dit door opleiding en economische ontwikkeling. Vanuit zichzelf praat men niet over mensenrechten. Als wij het onderwerp aanroeren komt er geen direct antwoord. Wel sprak men over het wegwerwerken van grote armoede de afgelopen jaren. Ook wijst men met onbegrip op de demonstraties in Griekenland: wat doen jullie voor deze mensen in nood? Kortom: Europa telt mee, op basis van gelijkwaardigheid. Voor vooringenomenheid is geen ruimte hier.

   Op bezoek bij Hanergy

Vrijdag 4 november: alles is nieuw

De aardbeving op 12 mei 2008 kwam totaal onverwacht voor de provincie Sichuan. Hier in het overgangsgebied tussen de vallei met de hoofdstad Chengdu gaat het van 500 meter boven de zeespiegel naar bijna 5000 meter. Het gebergte is er steil, de wegen en rivieren kronkelen door de diepe dalen. De dorpjes zijn verscholen tussen de bergen in.

8.0 Schaal van Richter

De gevolgen van de beving, 8.0 op de schaal van Richter, was desastreus. 17.000 doden, 400.000 gewonden, 10 miljoen mensen dakloos. We leggen bloemen bij een monument in Beichuan, de stad die nog in puin ligt exact zoals na de beving. We zien een rotsenpartij, waaronder een hele middelbare school compleet begraven ligt. Een blijvend graf, een groot herdenkingspunt.

Nieuw Beichuan

De Chinezen hebben daarop besloten een nieuw Beichuan te bouwen. Men heeft een topprestatie geleverd. Een echte stad met alle voorzieningen. In slechts drie jaar opgebouwd. Vlakbij is ook het dorp van de Zjang bevolking met hun typische bouwstijl (hoekige torens en punten op het dak) herbouwd. Men probeert een nieuwe start te maken, ook door meer in te spelen op het toerisme. De heropbouw is centraal aangepakt. Alle grote steden hebben een van de op te bouwen regio’s ondersteund. De norm was 1% van het BBP. En plannen en direct bouwen, dat kan men hier. De besluiten lopen via de staat, die volledig onder controle staat van de Communistische partij. Publiek en privaat lopen volledig door elkaar heen. Ondernemingen die in het gebied investeren krijgen de grond voor niks. Zo zien we dat de burgemeester tevens in dienst is van een van de bedrijven. Zie daar dan nog maar wijs uit te worden.

   De desastreuze gevolgen van de aardbeving in Chendu

Zaterdag 5 november: Chengdu, metropool in het westen

De burgmeester van Chengdu, Mr. Jin, neemt ruim de tijd om ons te ontvangen. Hij is al enige tijd burgemeester van deze stad met in totaal 14 miljoen inwoners. Onlangs was hij in Nederland voor een contract met de bloemensector. De stad is volop in ontwikkeling. Pas zo’n 5 jaar geleden is deze regio meegenomen in de modernisering van China. Overal wordt gebouwd. Grote gebouwen met veel glas vormen de skyline en worden ’s nachts schitterend verlicht.

Europese business in Chengdu

Ik spreek met een jonge ingenieur van Siemens; hij adviseert voor Siemens in de nieuwe Volkswagen fabriek. Hij werkt steeds een maand in China, waarna hij twee weken thuis teruggaat daar Duitsland. Alle toptechnologie komt rechtstreeks uit Europa. De jonge Chinezen met wie hij werkt leren snel; zij willen vooruit!

Bij zo’n bezoek zie je hoe snel er wordt gebouwd. Ik vraag me af wat men hier verstaat onder ruimtelijke ordening. Gelukkig bezoeken we ook de Sanxingdui opgravingen. 50 jaar geleden is hier een stad van de Sang dynastie (3000 voor Christus) ontdekt. De gebruiksvoorwerpen, aardewerk en bronzen voorwerpen zoals maskers zijn indrukwekkend. Maar zelfs het museum ligt tussen de fabriekshallen. Zo lijkt alles vooral nieuw.

Zondag 6 november: fotovoltaische zonnecellen

De regio Sichuan, grotendeels bergachtig, wordt vrijwel geheel voorzien van energie door middel van waterkracht. We zijn te gast bij het bedrijf dat investeert in deze duurzame energievoorziening: Hanergy. Vandaag laten zij ons het nieuwste van het nieuwste zien. De fabriek bij Chengdu produceert 20.000 zonnepanelen per dag. Met hun technologie lopen ze voorop in de fotovoltaische sector. De Hanergy Group heeft in totaal negen van deze fabrieken en gaat er nog meer bouwen. Ook zij zijn naar deze regio gekomen op verzoek van de regering na de aardbeving in 2008. Men was tot nu toe alleen actief in de hydropower.

Zonnepanelen voor China en Europa

De panelen gaan per vrachtauto naar de Yangtze rivier, waarna ze per boot naar Shanghai gaan. Vanaf de haven worden ze dan naar Europa gebracht. Tot nu toe heeft de fabriek vooral voor de Italiaanse markt geproduceerd. We vragen wat hun wensen zijn in Europa. Belangrijk vindt men de contacten met energieproducenten en investeerders. De ontwikkelingen gaan snel en de productie in China is concurrerend. Er is nog veel onbekend over de kwaliteit van de Chinese productie. Hanergy heeft het hoofdkwartier voor Europa in Amsterdam staan. De besluiten worden in Beijing genomen, daar wordt alles doorgerekend. We hebben hier te doen met een grote speler, die ook in Europa in windparken wil investeren. Het is bij dit soort megaspelers niet duidelijk in hoeverre zij overheidsgedreven zijn.

Terug in Europa willen we de informatie die we hier krijgen naast de gegevens van bijvoorbeeld de EPIA (European Photovoltaics Industry Association) leggen. Tijdens de bijeenkomsten van het European Energy Forum in Straatsburg werd niet over Hanergy of productie in China gesproken. Uit de EPIA cijfers blijkt dat de kosten van de panelen tot 2020 nog met zo'n 50% zal dalen. Wij vermoeden dat wij hier hebben gezien hoe dat gaat gebeuren... Natuurlijk door productie in China. Met de kracht van de ontwakende Chinese draak gaan we de doelstelling van 20% duurzame productie wel halen.