Wat zijn de gevolgen van de crisis en de enorme schulden van sommige landen voor mensenrechten en democratie? Hoe houden landen hun democratie overeind, als ze vanwege de zware staatschulden nauwelijks nog een eigen beleid kunnen voeren? Over zulke ingrijpende vragen organiseert Pieter Omtzigt, CDA kamerlid en lid van de parlementaire assemblee van de Raad van Europa, maandag 29 november een hoorzitting in Parijs met een reeks topexperts op dit terrein.

In de commissie Economische zaken van de Raad zullen onder zijn leiding parlementariërs van 47 landen –waaronder ook IJsland, Ierland en Griekenland- de volgende personen horen:

-  Mr Gilles Noblet, Deputy Director General International and European Relations, European Central Bank;

-  Mr Emmanuel van der Mensbrugghe, Director of IMF Offices in Europe, International Monetary Fund.

-  Mr Frédéric Bonnevay, Analyst in fiscal policy and public debt, responsible for macro economic strategy at Vantage Capital Markets (Global Investments);

-  Mr Gustavo Piga, Professor of Economics, University of Rome Tor Vergata;

Aan een rapport hierover werkt Omtzigt al enkele maanden op Europees niveau, maar meer dan ooit is juist nu de thematiek hogst actueel. Landen als Ierland en Griekenland staan de facto onder zeer streng toezicht van het IMF, de ECB en de Europese Unie. Dat is voor hen inmiddels een noodzakelijke voorwaarde om kredieten te krijgen voor de dekking van hun zware overheidsschulden. Daarmee is in feite een deel van de democratische besluitvorming even buitenspel gezet. Dat heeft vooral Griekenland na jarenlang wanbeleid allereerst aan het eigen gedrag en de eigen politieke te danken, maar voor een land dat in Europa als democratische staat mee werkt zijn dit natuurlijk zeer ingrijpende gevolgen.

Zulke gevolgen kunnen ook zeer ingrijpend zijn voor mensenrechten, als bijvoorbeeld bezuinigingen heel gemakkelijk de zwaksten treffen. Een voorbeeld van een disfunctioneel systeem in deze zin is in Griekenland inmiddels te merken. De Griekse opvang van asielzoekers is een groot probleem geworden. De Europese rechters in Straatsburg hebben inmiddels gezegd dat asielzoekers daar zo slecht behandeld worden, dat zij niet teruggestuurd mogen worden vanuit bijvoorbeeld ons land naar Griekenland, en dat hoewel de Europese afspraak geldt, dat de landen allereerst proberen te zorgen voor opvang in de regio. Het gevolg was dat de andere Europese landen extra asielzoekers moesten opvangen en de problemen van deze mensen niet opgelost maar verplaatst werden.

Omtzigt zal zich tijdens de hoorzitting daarom op de volgende kernvragen concentreren:

- Wat hebben landen gedaan en wat doen landen om uit de wurggreep van schulden te blijven?
- Hoe wordt in de komende jaren omgegaan met de staatsgaranties van soms honderden miljarden die zijn afgegeven? Formeel kunnen deze geen ‘schuld’ heten, maar een risico kunnen zij toch opleveren, want bij voortgaande problemen kunnen die garanties wel een vorm van staatsschuld worden. Hoe kan wat hier aan de rode is het best worden bijgehouden, zodat burgers en regeringen een optimaal beeld krijgen van de omvang en aard van de problemen?
-Op welke wijze kunnen democratische organen blijven functioneren, ook als een land diep in de schulden zit en hoe voorkom je dat de mensenrechten in de klem komen?