Eenvoudige pensioenen!

Elk nieuw pensioencontract moet zo eenvoudig zijn dat mensen het ook kunnen begrijpen. Het tegenovergestelde dreigt en dat kan en moet anders, betoogt CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.

[Volkskrant, opiniepagina, november 2010]

Sociale partners zijn druk bezig met het nieuwe pensioencontract, dat een antwoord moet bieden op de actuele problemen en risico’s. In die opzet  zitten waarschijnlijk ‘zachte en harde rechten’. Rechten voor de deelnemer die daardoor verschillende indexatievoorwaarden kennen. In dit nieuwe contract wordt ook een nieuw toezicht geregeld. Er bestaan nu echter al twee verschillende toezichtkaders, één voor verzekeraars en één voor pensioenfondsen. Genoeg reden dunkt me om er één af te schaffen. Maar dat voorstel wordt niet gedaan. Het wordt alles behalve eenvoudiger en helderder, terwijl dat toch de bedoeling was.
 
De huidige pensioenwet, die nog geen vier jaar oud is, kent al een groot aantal pensioenvormen, zoals middelloon, eindloon en beschikbare premie. Voor elk van deze vormen moet in het contract staan hoe hard de rechten zijn.
En zelfs deze eis geeft vaak geen helderheid. Dat laat de recente casus van Smit Internationale/Boskalis zien: partijen betwisten of de werkgever moet bijstorten wanneer er tekort in het fonds is om zo kortingen op de pensioenen te voorkomen. De vraag of je moet bijstorten zou toch één van de helderste regels in ieder contract moeten zijn? Bij iedere geïnformeerde deelnemer moet zoiets bekend zijn. Over hoeveel je precies moet bijstorten, zou je vervolgens zo nodig nog wel discussie kunnen voeren.
 
Zie hier wat er gebeurt als er meer nieuwe pensioenvormen bijkomen, zonder te standaardiseren en de oude contractvorm om te zetten in de nieuwe. Dan ziet echt niemand meer de bomen door het pensioenbos. Laten we dan onmiddellijk ophouden mensen te vertellen dat ze hun pensioen moeten begrijpen. Dat kan niet wanneer je uit drie arbeidsbetrekkingen drie totaal verschillende pensioencontracten overhoudt! We zien nu al een neiging naar steeds meer persoonlijk advies over pensioenen, nota bene ook van de stichting Pensioenkijker. Deze is door de wetgever juist ingesteld om de pensioenaanspraken inzichtelijk te maken en roept dit nu al voordat de eerste belangstellende er heeft kunnen zien hoeveel hij heeft opgebouwd.
 
Helaas is één ding op dit terrein helder: het regelmatige persoonlijk advies over veel financiële producten heeft de afgelopen jaren regelmatig veel ellende opgeleverd en nauwelijks inzicht. Helder is ook dat adviseurs en actuariële bureaus gouden tijden gaan beleven bij een ingewikkeld stelsel. Bij elke waarde-overdracht door verandering van baan, bij elke bijstelling in de regeling, steeds  zal een ingewikkeld, en vaak duur, persoonlijk advies nodig zijn. En die worden natuurlijk uiteindelijk betaald door de deelnemer of de gepensioneerde. Die daarmee dus een lager pensioen krijgt dan nodig. Elk extra procentje kosten per jaar, dat nodig blijkt voor al dat complexe advies, levert uiteindelijk een tientallen procenten lager pensioenresultaat op.
 
Dus mijn gratis advies is: houd het simpel. Wees helder voor het begrip van werknemers en gepensioneerden en voor een beter pensioenresultaat. Kijk naar de eenvoud van de AOW en zie hoe groot het draagvlak daarvoor is. Je kunt de AOW vrij gemakkelijk uitleggen en begrijpen en de uitvoeringskosten zijn heel laag. De premies worden gebruikt voor uitkeringen en niet voor administratie. Als het pensioenstelsel nog ingewikkelder wordt dan nu, dan zal de Tweede Kamer een discussie voeren over de wenselijkheid daarvan en over de gevolgen voor begrijpelijkheid en kosten van het stelsel. Ik hoop dat de sociale partners een zo eenvoudig voorstel weten te maken, dat we met zijn allen zo’n discussie vermijden.
 
Pieter Omtzigt is lid van de Tweede Kamer voor het CDA