De 65-plusser.
                        (door Kees Paul, fractielid CDA)

(Overgenomen uit de nieuwsbrief januari 2012)

Na twee verkiezingsnederlagen op rij wordt binnen het CDA op alle niveaus uitgebreid gediscussieerd over de koers van de partij. Dat is een goede zaak. Bestuur en fractie van CDA Purmerend waren al eerder tot de conclusie gekomen dat het in de praktijk niet altijd voor iedereen duidelijk is waar het CDA voor staat. En als het al duidelijk is wordt daar soms, afhankelijk van de leeftijd, verschillend over gedacht. Tijdens de opengedachtewisseling van september 2010 hebben bestuurs- en fractieleden besloten dit onderwerp nader uit te diepen met verschil in leeftijd als de belangrijkste variabele.

Over dit onderwerp zijn in onze Nieuwsbrief vanaf april 2011 achtereenvolgens bijdragen opgenomen van respectievelijk Jurriën Duijker (18 tot 27 jaar), Eveline Tijmstra (28 t/m 44 jaar) en Bert Bouman (45 t/m 64 jaar). Als laatste zal ondergetekende zijn licht laten schijnen over de koers van het CDA vanuit de optiek  van senioren van 65 jaar en ouder.

In gesprekken komt vaak naar voren dat het lastig is om uit te leggen waar het CDA voor staat. Met name geldt dit voor mensen die geen kerkelijke achtergrond hebben en van huis uit niet vertrouwd zijn met de Bijbelse verhalen en thema’s. Dat geldt meestal minder voor 65 plussers, die doorgaans in hun jeugd met  de Bijbel zijn opgevoed. Het aantal mensen voor wie dat wel geldt neemt steeds verder toe. Daar moet aandacht voor zijn. En die is er ook. Het is niet voor niets dat het Hoofdbestuur de commissie Nieuwe  Woorden Nieuwe Beelden heeft ingesteld. Onder leiding van Jacobine Geel wordt gewerkt aan een  ‘Hertaling’ van de Uitgangspunten. Op het CDA congres van zaterdag 21 januari 2012 in Maarssen zullen de aanbevelingen gepresenteerd worden en zal het eindrapport aangeboden worden aan het Hoofdbestuur. Ik ben benieuwd naar de uitkomst. Zullen senioren zich hierin blijven herkennen?

Blijft de Bijbelse boodschap de grondslag en de inspiratiebron van de partij?Dat was in ieder geval wel het uitgangspunt van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA dat in maart 2011 een bundel heeft gepresenteerd met als titel Waardevast, over de uitgangspunten van het CDA. In die bundel worden de uitgangspunten toegelicht met een verwijzingen naar de Bijbelse bronnen daarvan. Ik neem aan dat de meeste senioren zich hierin zullen herkennen. Maar oordeelt u zelf.

Hieronder een korte samenvatting van de betekenis van de vier uitgangspunten van het CDA zoals  verwoord in de genoemde bundel. 

1. Solidariteit
Pas bij de eerste christengemeente aan het begin van onze jaartelling komen we begrip broederschap tegen dat verwant is aan solidariteit. Op basis van gedeelde waarden steunen de leden elkaar onderling. Dat alles om invulling te geven aan de Bijbelse opdracht Heb u naaste lief als uzelf (Matheus 22: 39). Wie is onze naaste? Die vraag wordt beantwoord in De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan (Lukas 10: 25-37). Vanuit het christelijk-sociaal denken wordt de nadruk gelegd op de meest kwetsbaren maar er moet wel een grens gesteld worden aan de naastenliefde. Die grens wordt aangegeven in De gelijkenis van de talenten (Matteüs 25:14–46) en De gelijkenis van de dwaze meisjes (Matteüs 25:1-13). De conclusie  daaruit is dat solidariteit wordt ingekleurd door het begrip eigen verantwoordelijkheid. In een solidaire samenleving mag een mens op  steun rekenen als hij alleen niet verder kan. Mensen hebben recht op een zeker bestaan waarbij men solidariteit en eigen verantwoordelijkheid niet los van elkaar kan zien. 

2. Rentmeesterschap.
Het begrip rentmeester is afkomstig uit de bijbel. In het eerste Bijbelboek Genesis 2:15 lezen we: “En God, de Heer, bracht de mens in de hof van Eden om die te bewerken en er over te waken”, een duidelijke verwijzing naar het rentmeesterschap. En elders lezen we: “De wereld is door God geschapen; de mens is de beheerder, de rentmeester daarvan.” In het Nieuwe Testament duikt het begrip rentmeesterschap acht keer op bv in de gelijkenis van de onrechtvaardige rentmeester (Lucas 16 vers 1–9). Het valt op dat  nergens in deze teksten een verband wordt gelegd met natuur of milieu: het betreft telkens iemand die over de financiën gaat. Hoewel het Bijbelse beeld van de rentmeester neigt naar een economisch/financiële  invulling is het begrip geleidelijk gekanteld en uitgekomen bij een goed beheer van de aarde, van natuur en milieu. De vraag is of daarmee recht gedaan wordt aan de oorspronkelijke betekenis. In augustus 2011  heeft Maxime Verhagen tijdens een speech voor Het Christelijk Sociaal Congres een definitie gegeven van rentmeesterschap die dichter in de buurt komt van de oorspronkelijke betekenis. Zijn definitie luidt: het in stand houden van sociaal, cultureel, fysiek (ecologisch), economisch en financieel kapitaal. Rentmeesterschap houdt zich bezig met het integer en intact overdragen aan toekomstige generaties van wat voorhanden is op alle terreinen van het leven. Het heeft dus niet alleen betrekking op het natuurlijke milieu, maar ook op wetenschap, technologie/innovatie, arbeidsverdeling, cultuur, etc. 

3. Publieke gerechtigheid.
Het streven van het CDA is de publieke gerechtigheid in overeenstemming te brengen met het begrip  Bijbelse gerechtigheid. De Bijbelse betekenis van deze uitdrukking is het brengen van herstel en verzoening, niet om te oordelen. Ter illustratie een voorbeeld: “Vermijd alle kwaad en leer goed te doen. Zoek het recht, houd tirannen in toom, bied wezen bescherming, sta weduwen bij.” (Jesaja 1:17).

Het CDA vindt dat mensen verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen leven, voor elkaar en voor de  wereld om hen heen. De overheid heeft een beperkte, maar eigen positie. De overheid bewaakt de rechtsstaat en brengt de rechtsorde tot ontwikkeling. De overheid beschermt samenlevingsverbanden van mensen en biedt een sociaal vangnet. Waar mogelijk draagt de samenleving zelf verantwoordelijkheid; waar nodig springt de overheid bij.

Een betrouwbare overheid is voorwaarde voor publieke gerechtigheid. Als burgers moeten wij de overheid kunnen vertrouwen. De betrouwbaarheid van de overheid en haar positie als gezagsinstituut staat of valt voor een groot deel met de integriteit van bestuurders. 

4. Gespreide verantwoordelijkheid.
Voor God is ieder mens gelijk en ieder mens moet voldoen aan dezelfde regels (bv Prediker 12 vers 13). Dat betekent dat het onderscheid tussen ‘hoog’ en ‘laag’ wegvalt. Dat is een Bijbels gegeven. Dit concept ligt ten grondslag aan gespreide verantwoordelijkheid. Hier is alleen plaats voor dienend leiderschap. De een is niet de baas van de ander. We moeten het samen doen en iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen deel. Niet de markt en niet de overheid, maar de samenleving heeft de regie. Dit vraagt om nieuwe aandacht voor kleinschaligheid, de menselijke maat, bezieling, creativiteit en verantwoordelijkheid nemen.

Naschrift We kunnen er volgens mij niet omheen dat de vier uitgangspunten van het CDA hun wortels hebben in Bijbelse verhalen en thema’s. Zonder dat we ons dat altijd bewust zijn maken  ze deel uit van onze cultuur. Gaan we dat terug zien in de ‘Hertaling’ die binnenkort gepubliceerd wordt?

Ik ben benieuwd. Hiermee sluiten we de artikelenserie over de koers van het CDA af. U als lezers wordt nogmaals uitgenodigd op deze serie of onderdelen daarvan te reageren.

Kees Paul, commissie lid.

P.S. Het eindrapport van de commissie nieuwe woorden nieuwe beelden is inmiddels gepubliceerd en kunt u terugvinden op de landelijke CDA site.