Nederland is een prachtig land: hoge inkomens, lage werkloosheid en mensen leven steeds langer. We zien volop initiatief van vrijwilligers, verenigingen en ondernemers. Maar dit beeld heeft ook een keerzijde. De economische crisis drukt zwaar en maakt duidelijk dat we de afgelopen jaren in meerdere opzichten op te grote voet hebben geleefd. De staatsschuld die rust op de schouders van de (toekomstige) werkende bevolking betekent dat iedere werknemer voor € 50.000 in het rood staat, en over tien jaar is dat € 65.000. Daarnaast hebben we te maken met een verharding van de samenleving: mensen voelen zich onveilig en vervreemd.

Dat alles, en uiteraard de desastreuze verkiezingsuitslag van 2010, was voor het CDA aanleiding zich te oriënteren op nieuwe maatschappelijke keuzes die de partij zou moeten maken. Het zgn. Strategisch Beraad, bestaande uit 22 CDA leden uit alle hoeken van de partij en met een heel verschillende achtergrond, kreeg opdracht om een nieuwe visie te ontwikkelen voor de komende tien à vijftien jaar. Dit alles leidde tot een rapport “Kiezen en Verbinden, een politieke visie vanuit het radicale midden”. Het rapport werd op 21 januari op een CDA-congres aan de leden gepresenteerd als voorzet voor een discussie in het land.

Tot 1 mei 2012 kunnen de CDA’ers het rapport bespreken en meedenken over de “agenda 2025”. Het was in het kader van deze discussie dat CDA-voorzitter Ruth Peetoom op 7 februari in een goed gevulde “De Oude Tol” in Sassenheim het rapport kwam toelichten aan de CDA-leden uit de Bollenstreek.

Peetoom gaf toe dat de politiek het falende integratie-beleid te lang op zijn beloop heeft laten gaan en er ook te lang van is uitgegaan dat de Nederlanders in grote meerderheid een sterk Europa willen. Veel kiezers hebben daardoor het gevoel niet gehoord te worden en zijn naar radicale partijen op de linker en rechter flank gevlucht.  

Het CDA, aldus Peetoom, kiest echter niet voor de flanken maar voor het Radicale Midden.

Midden omdat het CDA niet gelooft in polarisatie, maar in verbinding: ”in gematigdheid ontstaat pas ruimte voor het verschil”.

Radicaal omdat we als samenleving voor ingrijpende veranderingen staan waarop we een antwoord moeten hebben. Peetoom noemde een aantal uitdagingen: minder regels en procedures vanuit de overheid, bijvoorbeeld in de zorg, de woningmarkt en het onderwijs, meer duurzame omgang met grondstoffen en andere materialen, meer mensen moeten deelnemen aan de samenleving (participatie in plaats van polarisatie) en we moeten gaan van nazorg naar voorzorg: beleid moet erop gericht zijn te voorkòmen dat mensen ziek of werkloos worden.

Uiteraard was er gelegenheid tot het stellen van vragen:

Zo’n vraag was waarom het CDA-bestuur twijfels heeft bij de mening van vice-premier Maxime Verhagen dat de komende lijsttrekker door de leden gekozen moet worden.

Antwoord van Ruth Peetoom: “omdat een lijsttrekkercampagne ook tot polarisatie in de partij kan leiden en al vooraf de lijsttrekker zou kunnen beschadigen. We zijn er als bestuur echter nog niet uit”. 

Het CDA blijft vòòr Europa: we kunnen niet net doen alsof er zo langzamerhand geen wereldeconomie is en ook niet negeren dat de Europese samenwerking ons veel welvaart heeft gebracht.

Je kunt vòòr of tegen de multiculturele samenleving zijn, maar je kunt er in ieder geval niet om heen omdat hij er gewoon is!  Een Marokkaan die over de schreef gaat moet worden gecorrigeerd, niet omdat hij Marokkaan is, maar omdat hij zich niet houdt aan de regels die we samen hebben afgesproken!

En nee: het CDA is niet voor totale afschaffing van de hypotheekaftrek. Wel is de partij voor toetsing van de huidige situatie aan het doel van de aftrek, namelijk bezitsvorming. Vanuit die doelstelling zouden aflossingsvrije hypotheken niet meer voor aftrek in aanmerking mogen komen.

Ook was er de vraag waarom in rapport “Kiezen en Verbinden” niet meer concrete punten staan. Antwoord: het rapport gaat over strategische keuzes die te zijner tijd moeten worden vertaald in een nieuw verkiezingsprogramma. Daar moeten de concrete punten in komen. Dat betekent niet dat het CDA aanpassing van het lopende regeerakkoord zal eisen: de handtekening van de partij blijft eronder staan. Wel kan het rapport van invloed zijn hoe het CDA vindt dat nieuwe problemen moeten worden aangepakt, bij de nieuwe bezuinigingsronde bijvoorbeeld.

En duidelijk was ook dat het CDA (weer) behoefte heeft aan een authentieke leider, maar volgens Peetoom pas nadat de partij weet wat voor koers zij wil inslaan.

Maar als er nu een kabinetscrisis komt?

Ook daarin is voorzien, al is het voor geen enkele partij goed om in deze barre tijd vervroegde verkiezingen te hebben. Er kan natuurlijk altijd een bananenschil zijn waarover het kabinet uitglijdt. Voor die situatie heeft het CDA een scenario klaarliggen.