Programma 2010-2014
Verkiezingsprogramma CDA-Tilburg 2010-2014:
Typisch Tilburgs: gewoon doen!
Voorwoord
In 2009 hebben we het 200-jarig bestaan van onze stad Tilburg gevierd. Tilburg kent een rij-
ke historie als textielstad. De stad is opgebouwd van onderop, vanuit de dorpen en vanuit de
kracht van gewone Tilburgers. In de ontwikkeling van Tilburg hebben organisaties waarmee
het CDA zich verwant voelt een belangrijke rol gespeeld. We denken dan aan kerken, de ca-
ritas, het onderwijs en tal van andere verenigingen. In 2009 heeft Nederland ook te maken
gekregen met de gevolgen van een financiële crisis die zijn weerga niet kent. Die historie en
de financiële crisis werken door in het Tilburg van vandaag en het Tilburg van morgen. Het
CDA wil graag de bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen om de toekomst van de stad vorm
te geven. Een groot aantal sterke en herkenbare CDA-bestuurders hebben zich in het verle-
den ingezet voor Tilburg, zoals Miet van Puijenbroek en burgemeester Brox.
Ook de komende jaren zet het CDA zich in voor Tilburg en de Tilburgers met:
- herkenbare mensen en sterke standpunten,
- een solide basis en een open vizier,
- vanuit de partijbeginselen van het CDA,
- vanuit een typisch Tilburgse houding.
Het is onze ambitie om de grootste politieke partij van Tilburg te worden en zo gestalte te
kunnen geven aan datgene waar we voor staan. En daarvoor doen we ook graag een appèl
op u.
René Vrieling,
Voorzitter CDA-Tilburg
Dit programma is opgesteld door Ciska Joldersma, Joost van Huijgevoort, Harry Kiwitz, Erik
de Ridder, Roel Rutten, Maarten van den Tillaart en René Vrieling en goedgekeurd en vast-
gesteld door de Algemene Ledenvergadering van het CDA-Tilburg op 25 november 2009.
Als gevolg van enkele gesprekken met diverse geledingen uit Berkel-Enschot en Udenhout
zijn nog twee addenda bijgevoegd.
2
1 Inleiding
De eigen kracht van Tilburg
Tilburg is met zijn 200.000 inwoners een geweldige stad met de prachtige dorpen Berkel-
Enschot en Udenhout. Stad en platteland komen in Tilburg samen. Kenmerkend voor Tilburg
zijn de kleinschaligheid en het organiseren en ondernemen van onderop. Daar is Tilburg
groot door geworden. Dorpen, stadsdelen en wijken en buurten hebben zo hun eigenheid
kunnen bewaren. Dat wil het CDA graag zo houden. De eigen identiteit mag niet vermalen
worden in grootstedelijke aspiraties. Modernisering, vernieuwing en toerisme zijn prima,
maar dan wel via typisch Tilburgse initiatieven en projecten waarin de Tilburger zich kan her-
kennen. De profilering van de zesde stad van het land moet ook ten goede komen aan de
Tilburgers zelf.
De eigen kracht van Tilburgers
Financiële, economische en sociale ontwikkelingen gaan niet aan Tilburg voorbij. Tilburg is
onderdeel van een groter geheel. Behalve met het Rijk is ook de afstemming met België, de
provincie en de andere grote steden in ‘Brabantstad’ van belang. In een woelige omgeving
gaat het CDA uit van de eigen kracht van gewone Tilburgers. Tilburgers zijn ondernemende
personen die van aanpakken weten. Ze zijn creatief. Dat zien we bijvoorbeeld terug in Til-
burg Culinair. De creativiteit uit zich in kleinschaligheid en zelforganiserend vermogen. Wij
willen voortbouwen op dit gezonde zelfbewustzijn van Tilburg. Dat vraagt om ‘eenheid in ver-
scheidenheid’. Zo kan Tilburg zich van onderop ontwikkelen. Dat zien we op alle terreinen
terug, zoals in de economie, de zorg, het welzijn en de cultuur, zowel in de wijken als in de
dorpen.
De eigen kracht van gewone Tilburgers komt ook tot uitdrukking in het willen nemen van ver-
antwoordelijkheid voor zichzelf en voor anderen. Zelfontplooiing en het zich verbonden we-
ten met het lot van anderen zijn essentieel. We kunnen niet alles afwentelen op de gemeen-
telijke overheid. Maar niet iedereen kan voor zichzelf of voor anderen zorgen. Daarom zal de
gemeente altijd garant moeten staan voor de noodzakelijke basisvoorzieningen. Met name
voor die mensen die dreigen de boot te missen. Ieder mens, hoe kwetsbaar ook, is uniek en
gelijkwaardig aan de ander. Dat geldt ook voor de nieuwe Tilburgers. De gemeente mag van
de (nieuwe) Tilburgers vervolgens ook eisen dat ze zich aan de regels houden. Misbruik van
voorzieningen en overlast en verloedering moeten hard worden aangepakt. Er is voor ieder-
een plaats in Tilburg die zich aan de regels houdt.
De gemeente versnelt en ondersteunt
Het CDA-Tilburg gelooft in initiatieven die van onderop komen; pas dan is er sprake van een
participatiemaatschappij. De gemeente kan initiatieven op een hoger plan tillen, versnellen
en ondersteunen. Daarbij mag geen ontoelaatbare wissel op de toekomst worden getrokken.
De gemeente heeft oog voor financiële degelijkheid, financiële nalatenschap en historische
waarden en is zo dienstbaar aan haar burgers. Ze kan niet vanuit een autoritaire houding
zaken van bovenaf bepalen. Wat we van de burger eisen, mogen we ook van de gemeente
verwachten. De gemeente moet verstandig omgaan met de haar toevertrouwde gegevens en
zich houden aan de regels. Ze moet integer en doorzichtig handelen.
CDA-Tilburg neemt verantwoordelijkheid
Het CDA-Tilburg wil in de gemeente een betrouwbare partij zijn. We laten onze eigen stem
horen. Inhoud en financiële degelijkheid staan daarbij voorop. Juist onder de huidige econo-
mische kritische omstandigheden is het van groot belang de uitgaven en uitvoering van pro-
jecten te bewaken. We willen in Tilburg de balans tussen wat kan en wat moet weer herstel-
len. Vernieuwingen en verbeteringen zijn prima, maar moeten wel passen bij Tilburg. We
staan open voor kritiek en goede ideeën.
3
Het dragen van bestuursverantwoordelijkheid zien we als een belangrijke opdracht. We wil-
len toegevoegde waarde bieden voor de burgers van Tilburg. Niet door ons te richten op al-
lerlei details van beleid, maar door de koers aan te geven. Hoe kan het vanuit ons Tilburgs
verleden beter?
Zichtbare resultaten
Mooie woorden zijn niet voldoende om zaken voor elkaar te krijgen. Te vaak zien we dat
goede voorstellen stranden in rituele dansen en stroeve tussenlagen. Mensen houden elkaar
gevangen in een patstelling, wachten op elkaar of spreken een andere taal. Ze leggen over
alles verantwoording af, maar nemen zelf geen verantwoordelijkheid. Resultaatgerichtheid is
nodig. Zichtbare resultaten ontstaan niet vanzelf: ze vragen soms om het forceren van door-
braken of om de nek uit te steken. Zichtbare resultaten gebruiken bindende schakels. Dat
zijn de schakels tussen praten en doen, tussen ambities en uitvoering, tussen beleidsideeën
en acties van werkers, en tussen korte- en langetermijn. De belangrijkste te boeken resulta-
ten voor de toekomst van Tilburg liggen in de woon- en leefomgeving en de ruimte voor ont-
wikkeling. Maar daar gaat wel aan vooraf het hebben van (betaald) werk en het creëren van
goede randvoorwaarden. Het CDA stelt in dit program daarom de volgende speerpunten:
economie, onderwijs en werkgelegenheid; participatie en zorg; veiligheid en wonen in de
wijk; vrije tijd en openbare ruimte & vervoer. We werken deze speerpunten hierna nader uit.
We eindigen met de noodzakelijke financiële en organisatorische randvoorwaarden.
2 Economie, Onderwijs en Werkgelegenheid
De economische profilering moet voortbouwen op de kleinschaligheid en warmte die Tilburg
eigen is. Het CDA-Tilburg werkt aan het imago van Tilburg als centrum voor hoogwaardige
werkgelegenheid. Daarbij kiezen wij voor stabiele en gestage uitbouw van mogelijkheden.
De ambities moeten reëel zijn. Bij die ambities gaan we uit van het typische Tilburgse karak-
ter. Een belangrijke werkgelegenheidsfactor is de juridische dienstverlening op het gebied
van verzekeringen. Ook het cultureel ondernemerschap kent een vruchtbare bodem in Til-
burg. Een ambitie is ook om meer gezinnen met middeninkomens naar Tilburg te trekken. De
kracht van Tilburg zit in de verscheidenheid en diversiteit. Het is zaak de aanwezige krachten
te bundelen. Die kracht vinden we onder meer bij de ROC’s, de hogescholen en de universi-
teit en bij het midden- en kleinbedrijf.
De kurk waar Tilburg op drijft, is werkgelegenheid. Zonder werk, zonder zinvolle activiteiten
vaart niemand wel. Een langere periode van werkloosheid is fnuikend voor mensen. Daarom
is het kwantitatief en kwalitatief op peil houden van de werkgelegenheid van groot belang
voor de gemeente Tilburg. Een gezond economisch klimaat is de basis voor een goede
werkgelegenheid. Tilburg heeft als Textielstad de omslag kunnen maken naar een stad met
een rijk geschakeerde werkgelegenheid. De middengroepen zijn nog ondervertegenwoor-
digd. De economische crisis zal ongetwijfeld ook zijn sporen nalaten. Pro-activiteit, slagvaar-
digheid, en creativiteit zijn daarom belangrijke te realiseren ondernemerswaarden. Dat ver-
taalt zich bijvoorbeeld in revitalisering van bedrijventerreinen en het profiteren van samen-
werkingsverbanden.
De gemeente is in de ogen van het CDA een belangrijke spin in het web. Het zijn echter de
ondernemers in de stad die de Tilburgse economie doen groeien. De gemeente moet ervoor
zorgen dat ondernemers worden geholpen waar dat kan, bijvoorbeeld bij het aanvragen van
vergunningen. Maar de gemeente kan op meer manieren helpen: het CDA pleit voor een ac-
tieve makelaarsfunctie van de gemeente. Initiatieven als Brabantstad en de ‘Ideale Connec-
tie’ helpen de gemeente de weg te bereiden voor de ondernemers.
4
Voor het behoud van de Tilburgse werkgelegenheid is investeren in hoogwaardige bedrijfs-
terreinen noodzakelijk. Een goede bereikbaarheid en een betere ontsluiting zijn onontbeerlijk
voor de economische ontwikkeling. Daartoe zet het CDA in op alle modaliteiten: de auto, de
fiets, het openbaar vervoer, de scheepvaart, de vrachtauto en de railcargo.
Een goede economische ontwikkeling begint voor het CDA bij goed onderwijs. Onderwijs is
belangrijk om kinderen en jongeren zich te laten ontwikkelen en klaar te stomen voor de ar-
beidsmarkt. Ook volwasseneneducatie vergroot de mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Het
CDA spant zich in om niemand zonder diploma van school te laten gaan. Bemoeizorg en het
intensief volgen van de leerling helpen te voorkomen dat iemand zonder diploma uitstroomt.
Studeren doe je in Tilburg! De stad herbergt een topuniversiteit, twee grote hogescholen en
goed aangeschreven ROC’s met diverse disciplines. Zij zijn het visitekaartje van Tilburg. Til-
burg biedt ondernemers een uitgebreide toegang tot talent en menselijk kapitaal. Het aan-
stormend talent op deze onderwijsinstellingen moet een plek kunnen krijgen in onze stad en
in onze bedrijven zodat we ze voor Tilburg kunnen behouden. Tilburg kent interessante,
hoog aangeschreven instituten, zoals de Brabant Medical School, het Bernard Verbeeten
Instituut en het Pensioeninstituut. De aanwezigheid van deze instituten, de universiteit en
andere onderzoeksinstellingen moeten nog meer aan de gemeente ten goede komen. De
gemeente Tilburg moet helpen bij het leggen van verbindingen tussen ondernemers, onder-
zoeksinstituten, scholieren en studenten. Het CDA wil meer concrete resultaten zien van de
regionale aanpak van de ‘Ideale Connectie’.
Werken, al dan niet betaald, betekent ook participeren. Volledig betaald werk is niet voor
iedereen weggelegd. Mensen met een bijstandsuitkering hebben vaak ongekende talenten.
Het is van belang deze krachten van mensen te matchen met hun mogelijkheden. Dat vraagt
om het ordenen van het werk naar mensen in plaats van andersom. Dat gebeurt bijvoorbeeld
bij de Diamantgroep, maar kan op veel meer plekken plaatsvinden. Er is nog zoveel in Til-
burg te doen dat ook in een lager arbeidstempo of onder begeleiding kan. Daarbij valt meer
gebruik te maken van ‘contract compliance’, het opleggen van voorwaarden bij het gunnen
van opdrachten om maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen.
Actiepunten economie, onderwijs en werkgelegenheid
2.1 Initiatieven die de werkgelegenheid bevorderen en/of werkloosheid van jongeren voor-
komen, krijgen prioriteit en worden waar nodig ondersteund.
2.2 Tilburg bevordert initiatieven gericht op de aanleg van glaskabels naar huizen, bedrijven
en instellingen.
2.3 De gemeente spant zich in om voldoende kwalitatief hoogwaardige werkgelegenheid in
de dienstensector te behouden en deze verder uit te breiden en daarmee middengroe-
pen aan de stad te binden.
2.4 Tilburg zal park- en bedrijventerreinmanagement actief bevorderen. De bereikbaarheid
en ontsluiting van bedrijventerreinen worden verbeterd, ook via openbaar vervoer. Er
wordt ook een ‘truckers facility point’ gecreëerd.
2.5 Er komt één wethoudersportefeuille voor economie en onderwijs.
5
2.6 De gemeente ondersteunt onderwijsinstellingen bij het komen tot betere onderwijsvoor-
zieningen. Er komt een nieuwe campus voor het HBO in de spoorzone. De gemeente
maakt zich sterk voor de ontwikkeling van de onderwijsfunctie op Stappegoor. De ge-
meente faciliteert stages en uitwisselingsprogramma’s voor scholieren en studenten.
2.7 Werkloosheidgelden zullen worden aangewend om werkloosheid terug te dringen. Om
participatie te bevorderen, worden meer werkprojecten zoals ‘Work First’ projecten geor-
ganiseerd.
2.8 De gemeente neemt meer initiatief om studenten uit heel Nederland naar Tilburg te trek-
ken: Studeren doe je in Tilburg!
2.9 De gemeente ondersteunt de VMBO-scholen bij het meer praktijkgericht maken van het
beroepsonderwijs.
3 Participatie en Zorg
Tilburg is een dynamische, energieke stad. Er is een bloeiend verenigingsleven, er zijn di-
verse kerkgemeenschappen, en er is een overvloed aan culturele en sportactiviteiten. Al de-
ze activiteiten verrijken het leven en vormen de Tilburgse samenleving. Deelnemen aan het
samenleven in de stad staat bij het CDA hoog in het vaandel. Het vergroot de sociale cohe-
sie. Het CDA acht meedoen voor elke Tilburger essentieel: niets doen is geen optie. Samen
leven betekent omzien naar elkaar en elkaar ondersteunen waar nodig.
De meeste Tilburgers participeren via hun werk, sport, en verenigingsleven. In onze ge-
meente zijn tal van groepen actief zoals Vincentius, parochies en diaconieën, die zich het lot
van anderen aantrekken. Denk ook aan de talrijke goede doelenstichtingen, de ouderenor-
ganisaties en culturele activiteiten. Hoe zou de stad eruitzien zonder deze vrijwilligers, hoe
leefbaar zou de stad zijn zonder het kloppende warme hart van zo vele mensen? Vrijwilligers
geven hart en ziel aan de stad.
Participatie draagt bij aan de eigen zelfredzaamheid van de burger. Zonder participatie ko-
men mensen gauw in de problemen. Denk aan werkloosheid, zich uitgesloten voelen, een-
zaamheid, armoede en het gevoel dat het leven zinloos is. Voorkomen moet worden dat bur-
gers niet meer kunnen aanhaken. Van elke burger mag verwacht worden dat hij/zij naar
zijn/haar mogelijkheden bijdraagt aan de samenleving. Het CDA heeft dat eerder omschre-
ven als ‘van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij’. De CDA vindt dat de overheid
voorwaarden moet scheppen voor het deelnemen aan het samenleven. Meedoen moet zo
laagdrempelig mogelijk zijn. Activiteiten die meedoen bevorderen, moeten voor subsidiëring
in aanmerking kunnen komen.
Wanneer mensen niet geheel zelfredzaam zijn, kunnen zij een beroep doen de op sociale
wetgeving en het particuliere initiatief. Deze tekenen van solidariteit zorgen ervoor dat men-
sen niet tussen de wal en het schip vallen. Het armoedebeleid staat in Tilburg goed op de
rails en de CDA-fractie draagt door ook actief aan bij. Het CDA is terughoudend met aparte
programma’s voor specifieke doelgroepen.
Tilburgers die om wat voor reden dan ook niet in hun eigen levensonderhoud voorzien, kun-
nen terugvallen op een vangnet van sociale voorzieningen. Dit vangnet biedt een mens-
waardige ondersteuning.
Redelijkerwijs moet het mogelijk zijn om via een uitkering te voorzien in de noodzakelijke
kosten van het bestaan. Misbruik zullen we niet accepteren. 6
De ondersteuning is ook niet bedoeld als een soort ‘lapmiddel’ om het verschil tussen arm en
rijk te corrigeren. Het kan ook niet zo zijn dat door de ondersteuning mensen zich koesteren
in aangeleerde hulpeloosheid. De ondersteuning biedt geen comfortabele positie om passief
te zijn of te blijven. Het CDA neemt afstand van een overheid die kwetsbare mensen betut-
telt, afhankelijk houdt of onnodig taken gaat overnemen. Wanneer mensen gebruik maken
van het vangnet, worden zij nadrukkelijk aangemoedigd om iets terug te doen voor de ge-
meenschap. Gesubsidieerde arbeid, vrijwilligerswerk of andere werkzaamheden bieden
daartoe mogelijkheden.
Tilburgse jongeren tot 23 jaar volgen een opleiding of zijn aan het werk. Jongeren die een
uitkering ontvangen, doen hier iets voor terug in de vorm van (gesubsidieerde) arbeid of vrij-
willigerswerk. Hiermee verkrijgen ze een startkwalificatie of relevante werkervaring, waarmee
ze in de toekomst hopelijk alsnog in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Op basis
van positieve ervaringen in andere gemeenten, wil het CDA bovendien bevorderen dat er in
de Tilburgse wijken en dorpen maatschappelijke klussendiensten ontstaan. Uitkeringsge-
rechtigden, ouderen of mensen met een kleine beperking kunnen hier kleine klussen uitvoe-
ren voor mensen die dat zelf niet kunnen. Zo maak je beter gebruik van de competenties die
mensen nog wel hebben.
Er komen steeds meer zorgtaken bij de gemeente te liggen. Mensen die meer zorg nodig
hebben, kunnen niet meer zonder de gemeente. Geen mens mag zonder zorg zijn. Met na-
me voor de oudere bewoners in Tilburg moet de gemeente bereikbare ondersteuning en
zorg garanderen. Kwetsbare zorgpatiёnten hebben moeite alle ontwikkelingen te volgen en
voor zichzelf de gepaste zorg te verwerven. De gemeente kan bevorderen dat de lokale
zorgnetwerken zorg op maat leveren. Voorkomen moet worden dat ook de gemeente nog
een schep bureaucratie bovenop de reeds bestaande bureaucratie gaat doen.
De gemeente moet duidelijke prioriteiten stellen en zorgen voor zoveel mogelijk ontschotting
tussen organisaties en budgetten. Door een lange termijn zorgvisie te ontwikkelen, kan de
gemeente ervoor zorgen dat zorginstellingen weten waar ze aan toe zijn.
Zorg is mensenwerk. Mensen komen in de visie van het CDA het meeste tot hun recht in hun
relaties met anderen. Tilburg is goed op weg met de ouderenadviseurs, de WMO-loketten en
de geheugenwinkel. Het CDA wil meer. Mantelzorgers en vrijwilligers bieden een substanti-
eel deel van de benodigde zorg. De professionele zorg moet daar naadloos op aansluiten.
Voorkomen moet worden dat mantelzorgers overbelast raken. Hoewel familieleden nog
steeds een primaire rol in de zorg vervullen, zijn ook de familieverbanden aan verandering
onderhevig. Het CDA vindt dat de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO, 2007) in de
komende tijd in Tilburg in zijn volle breedte moet worden uitgevoerd, met aandacht voor
mantelzorgers, vrijwilligers, en bemoeizorg voor mensen met een psychiatri-
sche/psychologische beperking. Sinds de invoering van de WMO is de aandacht te eenzijdig
gericht geweest op de huishoudelijke hulp.
Het CDA wil woonzorgservicezones in wijken verder ontwikkelen. In elke wijk zijn zorgsteun-
punten nodig. Zorgbehoeftige ouderen die langer in hun eigen buurt willen wonen, moeten
dat ook kunnen. Ouderen en andere kwetsbaren, of ze nu zelfstandig wonen of in een zorg-
voorziening, hebben behoefte aan zinvolle dagactiviteiten dicht in de buurt. Het CDA ziet een
taak voor de gemeente weggelegd in het ondersteunen van de daginvulling en activiteiten-
begeleiding. Daartoe is overleg nodig met de ouderenbonden, andere zorgorganisaties en de
woningbouwcorporaties om de particuliere initiatieven te verkennen en te ondersteunen. Van
het CDA mag de cliёnt via een eigen bijdrage meebetalen aan bepaalde activiteiten. Maar
dat mag geen belemmering zijn voor deelname aan activiteiten. De basale activiteiten moe-
ten gratis blijven.
7
Actiepunten participatie en zorg
3.1 Activiteiten die meedoen bevorderen, komen voor subsidiёring in aanmerking. Met name
instellingen die proberen mensen actief te maken en een ‘duwtje’ in de rug geven, krij-
gen ondersteuning.
3.2 Het CDA zal de bestaande armoede- en participatieprojecten kritisch volgen, zelfred-
zaamheid stimuleren en mensen die het aangaat helpen en aanmoedigen iets terug te
doen voor de gemeenschap.
3.3 Er komen wijkservice diensten in alle Tilburgse wijken en dorpen. Dat zijn een soort
maatschappelijke klussendiensten die onder andere talenten van kwetsbare mensen
benutten voor ouderen en andere zorgvragers. Ze zijn onder meer te koppelen aan
woon-zorg-centra, vrijwilligerswerk of activiteiten van woningbouwcorporaties, waarbij
ruimte is voor particulier initiatief. Daarbij wordt geleerd van de positieve ervaringen in
andere gemeenten.
3.4 Het CDA wil geen aparte indicatie voor WMO-voorzieningen en AWBZ-zorg: één keer je
verhaal vertellen is genoeg. Dit kan door goede afspraken te maken met het Centrum
Indicatiestelling Zorg (CIZ).
3.5 Bij de aanbesteding van de huishoudelijke hulp in de WMO is de kwaliteit van diensten
en voorzieningen leidend in plaats van de (laagste) prijsstelling. De gemeente voert de
regie en grijpt tijdig in bij slechtpresterende aanbieders.
3.6 De gemeente bevordert de maatschappelijke participatie van ouderen, bijvoorbeeld via
de ‘verrijk je wijk-plus’ activiteiten, de ouderenacademie en het inzetten van WMO-
gelden voor internet- en computerlessen, bewegen voor ouderen en recreatieve uitjes.
4 Veiligheid en wonen in de wijk
Tilburg is met ruim 200.000 inwoners de zesde stad van Nederland. De afgelopen dertig jaar
is Tilburg sterk gegroeid. Dat komt door de gemeentelijke herindeling, waarbij Berkel-
Enschot en Udenhout onder de gemeentegrenzen zijn gekomen, maar ook door de uitbrei-
ding in Noord en de Reeshof. Door deze groei heeft Tilburg op woongebied voor elk wat wils.
Maar om prettig te wonen, is meer nodig dan een mooi huis. Het woongenot is sterk afhan-
kelijk van het welbevinden in een wijk of buurt. Is het veilig in de wijk en is er zorg nabij?
Samenleven krijgt handen en voeten in de wijk.
Elke wijk heeft zijn eigen karakter. Sommige wijken zijn een oase van rust door het prachtige
groen. Andere kenmerken zich door typische dorpse gezelligheid of mooie winkelcentra. Het
CDA koestert die ‘eigen’ kwaliteit van de wijk of het dorp. Gemeenschapsbeleving in de wijk
ontstaat van onderop. Ontmoetingspunten zijn daarvoor cruciaal: de school, het verzorgings-
huis, de parochie, de wijkraad, de sportclub, het voetbalveld, een plein of een park. Een mooi
voorbeeld is het Reeshofpark. Daar maken vele verenigingen gebruik van en het trekt ook
veel sportievelingen en kinderen. Ook de woningbouwcorporatie en de zorgorganisaties
hebben een wijkfunctie. Deze ontmoetingspunten en netwerken brengen generaties met el-
kaar in contact en zorgen voor cohesie. Zij zorgen ook voor sociale controle en corrigerend
vermogen. De professionals die in de wijk werkzaam zijn, moeten het voor het zeggen krij-
gen in de eigen wijk. Zij moeten vanuit de gemeente en de top van de organisatie voldoende
professionele speelruimte krijgen.
8
De kleinschaligheid in de wijk heeft ook een prijs. Het vraagt om flexibiliteit buiten kantoor-
uren bij de wijkprofessionals. Van “vijf tot negen” in plaats van “negen tot vijf”.
Tilburg heeft de afgelopen jaren veel woningen gebouwd. Er is een kwaliteitsslag geleverd
door woningen te bouwen die ruimer van opzet zijn en veel oog hebben voor de leefomge-
ving. Mensen blijken ook tevreden over hun woning. Het CDA wil in de toekomst meer reke-
ning houden met de diversiteit aan doelgroepen en daarom meer flexibele en schakelbare
woningen bouwen. De behoeften en wensen van de jongere, oudere en gehandicapte bur-
gers zijn zeer divers. Er zijn de afgelopen jaren (te)veel appartementencomplexen gebouwd
in en rond het centrum. Maar Tilburg groeit ook sterk als studentenstad. Ouderen moeten,
wanneer zij dat willen, met gepaste zorg in hun wijk kunnen blijven wonen. Dit betekent dat
er voldoende adequate woonruimte voor hen moet zijn. Daarom is het CDA voorstander van
het bouwen van levensloopbestendige woningen die zijn bedoeld voor iedereen in elke fase
van de levensloop. Van jong tot oud. Gezinnen met jonge kinderen kunnen profiteren van
drempelloze woningen met ruim bemeten sanitair, maar ook rolstoelgebruikers of ouderen
kunnen gebruik maken van deze woningen. Een levensloopbestendige woning stelt mensen
in staat tot op hoge leeftijd zelfstandig te blijven wonen. Maar ook de maatschappelijke inte-
gratie van mensen met een beperking is hiermee gediend: denk bijvoorbeeld aan de toegan-
kelijkheid van deze woningen voor bezoek. Tevens moeten er meer slimme en toekomstbe-
stendige woningen worden gebouwd. Het comfortabel, betaalbaar, energiezuinig en duur-
zaam bouwen is nu en in de toekomst een belangrijke sociaal maatschappelijke eis. Huizen
moeten veel slimmer worden om de vergrijzingskosten te beheersen. Hierdoor kunnen de
zorgkosten afnemen. Energiebesparing leidt tot substantieel lagere woonlasten, wat de be-
taalbaarheid van wonen ten goede komt. Dit geldt zowel de nieuwbouw als voor de bestaan-
de huizen. Tenslotte vindt het CDA het belangrijk dat diverse groepen ook direct betrokken
worden bij het realiseren van: kan weg hun woningen, bijvoorbeeld via (collectief) particulier
opdrachtgeverschap. Er kan veel meer gebruik van deze provinciale regeling worden ge-
maakt.
De sfeer in de wijk bepaalt de leefbaarheid. We moeten niet alles vol willen bouwen en oog
hebben voor de ‘groene’ dimensie. We moeten oppassen voor straten die geheel verstenen
en waar geen groen meer te zien is. Een grote ergernis van veel Tilburgers is en blijft de vie-
zigheid op Tilburgse straten. Zwerfvuil, hondenpoep, maar ook vandalisme en graffiti zijn een
doorn in het oog. Daarom investeert het CDA in schone straten en binden wij de strijd aan
met vandalen en andere overlastgevers. Het CDA maakt met de bewoners een vuist tegen
de verloedering. Wijken hebben daarin het initiatief. Zij hebben het ‘mandaat’ bij het in stand
houden en verbeteren van hun wijk. Wijken die bijvoorbeeld zelf de speeltoestellen willen
onderhouden, kunnen daar een onderhoudsbudget voor krijgen. Voorzieningen in de wijk
hebben een wijkfunctie. Een goed voorbeeld zijn de wijkwinkelcentra. Op buurt- en wijkni-
veau moet het winkelaanbod overeenkomen met de behoefte. Bij het organiseren van activi-
teiten in de wijk worden onnodige bureaucratische belemmeringen weggenomen.
Als grotere gemeente kent Tilburg grootstedelijke problemen, zoals overvallen, drugsover-
last, wietteelt, agressie en criminaliteit. Veiligheid heeft voor de meeste inwoners nog steeds
de hoogste prioriteit. Uit diverse onderzoeken en politiegegevens blijkt dat Tilburg niet best
scoort op het gebied van veiligheid. Het CDA vindt dat de uitvoering van de aanbevelingen
van de Commissie Fijnaut een vervolg moeten krijgen. Het CDA wil verder een geleidelijke
vermindering van het aantal coffeeshops en een blijvende inzet op bestrijding van hennep-
plantages en achterliggende criminele organisaties. Daarnaast moeten we alert blijven rea-
geren op criminaliteitsontwikkelingen zoals het aantal gewelddadige overvallen.
Tilburg is koploper met het eerste Veiligheidshuis in Nederland. Dit is een samenwerkings-
verband van 21 partnerorganisaties die werken aan een gezamenlijke aanpak in veiligheid
en zorg. Het Veiligheidshuis werkt nauw samen met het Zorghuis omdat er een grote overlap
bestaat tussen partners en doelgroepen. 9
Als zorg en straf hand in hand gaan, vergroot dat de veiligheid en leefbaarheid in Tilburg en
wordt de criminaliteit teruggedrongen. Het is geen praathuis. De kracht zit hem in het ge-
woon doen als het om aanpakken van problemen gaat. De gemeente Tilburg zal ervoor blij-
ven zorgen dat in het veiligheidshuis elke problematische jongere een passende persoons-
gerichte aanpak krijgt en dat huiselijk geweld doelmatig wordt aangepakt of de kop wordt in-
gedrukt. Tilburg laat daarmee zien dat veiligheid niet een zaak is van alleen repressie, maar
ook van preventie en het bieden van de juiste zorg en behandeling. Zorg voor veiligheid be-
tekent corrigeren, controleren, ingrijpen, bestraffen en strengere eisen stellen. Maar veilig-
heid is meer. Het is ook kansen bieden en perspectief geven in ondraaglijke situaties. Het
CDA spreekt daarom ook graag van sociale veiligheid. Voor de sociale veiligheid in de wijk is
een belangrijke rol weggelegd voor de wijkagent en de toezichthouders. Zij kennen als geen
ander de buurtbewoners en hun (on)hebbelijkheden. Zij moeten ook de ruimte hebben met
die inzichten wat te doen. Overlastgevers in de wijk moeten een taakstraf opgelegd kunnen
krijgen in de eigen wijk zodat zij ook iets goeds voor de wijk kunnen terugdoen.
Actiepunten veiligheid en wonen in de wijk
4.1 Er zijn betaalbare koopwoningen nodig voor de jongere starters en jonge gezinnen. Er
moet echter wel voor kwaliteit en niet te gemakkelijk voor de goedkoopste oplossing
worden gekozen. Kleinschalige bouwprojecten met mogelijkheden tot uitbouw verdienen
de voorkeur. Ook in de vrije sector zijn meer betaalbare woningen nodig om doorstro-
ming te bevorderen. Mensen moeten meer mogelijkheden krijgen om hun eigen huurwo-
ning te kopen.
4.2 Voor studenten van universiteit en hogescholen moet er meer passende en veilige
woonruimte komen.
4.3 Bij het opknappen van wijken mag de architectonische stijl niet verloren gaan. Er moet
beter worden ingespeeld op inbreidingsmogelijkheden, met inachtneming van de kwali-
teit van de leefomgeving. De woonuitbreidingen in de noordoostzijde van de stad moe-
ten aansluiten bij het landelijk gebied en de karakters van de dorpen.
4.4 We ondersteunen met name extra wijk- en buurtinitiatieven die de saamhorigheid bevor-
deren. Er komen ‘verrijk je wijk plus’ activiteitensubsidies voor wijken die gemeentelijke
taken voor de wijk in eigen beheer willen uitvoeren, zoals het groenbeheer en de
schoonmaak.
4.5 In wijken waar meer dan gemiddeld problemen voorkomen, worden extra toezichthou-
ders ingezet.
4.6 Leegstaande ruimten in (openbare) gebouwen in de wijk kunnen buiten kantooruren gra-
tis worden benut voor incidentele wijkactiviteiten.
4.7 Kinderen moeten veilig kunnen buitenspelen. De school, de wijk en de wijkvoorzieningen
zorgen gezamenlijk voor een veilige speelplek.
4.8 Het CDA wil een krachtig anti-graffitibeleid. Graffiti wordt binnen 24 uur verwijderd en de
daders worden direct opgepakt. Vernielingen worden binnen één werkdag gerepareerd.
Er komen speciale schoonmaakteams, bijvoorbeeld via een werkgelegenheidsproject,
die de straten en muren schoon houden.
4.9 De gemeente stelt middelen beschikbaar om het bestaande pilot veilig wonen uit te brei-
den zodat zoveel mogelijk woningen kunnen worden voorzien van een politiekeurmerk
veilig wonen.
10
4.10 Er komt een veiligheidsacademie in Tilburg en een mede door de gemeente gefinan-
cierde bijzondere leerstoel veiligheid aan de universiteit. De onderzoeker(s) houden zich
onder andere bezig met het geven van een vervolg aan de veiligheidsnota van Fijnaut.
4.11 Het CDA wil een harde aanpak van de drugscriminaliteit op straat, in de hennepteelt en
rond coffeeshops. Het CDA wil op termijn alle coffeeshops sluiten.
4.12 Winkeliersverenigingen en (horeca-)ondernemingen die hun verantwoordelijkheid willen
nemen voor de overlast in hun winkel- en uitgaansgebied kunnen een beroep doen op
een budget voor veiligheid en leefbaarheid van het winkelgebied en het uitgaanscircuit.
4.13 De gemeente zorgt voor schone straten en goede verlichting omdat daarmee het veilig-
heidsgevoel van de burger wordt bevorderd.
5 Vrije tijd
Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout hebben hun inwoners veel te bieden op het gebied van
vrijetijdsbesteding en recreatie. Naast de Traktaties, Kermis en vele culturele activiteiten zijn
er ook veel recreatiemogelijkheden. Het CDA wil de stadsparken weer de plek geven die ze
verdienen. Te vaak bieden de parken een thuis aan onverlaten en overlastgevers. Beter
(groen)onderhoud en voldoende parkeervoorzieningen, ook voor fietsen moeten de parken
en de natuur weer teruggeven aan de Tilburgers.
Veel Tilburgse jongeren klagen over een gebrek aan voorzieningen in de woonwijken. Jon-
geren verdienen een eigen plek in het dorp of de wijk. Er zijn met name weinig voorzieningen
voor de jeugd van 12 tot 20 jaar. Voetbalveldjes, ontmoetingsplekken, en andere voorzienin-
gen worden samen met de jongeren ontwikkeld en onderhouden. Via het zelf organiseren,
leren jongeren op vroege leeftijd verantwoordelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid.
Door de eigen verantwoordelijkheid van de jongeren aan te spreken, is te voorkomen dat
voetbalveldjes en ontmoetingsplekken snel verpauperen of worden vernield. De gemeente
ondersteunt de initiatieven die jongeren ontplooien.
Het CDA wil dat jongeren vroeg en veilig kunnen stappen. Vernielingen, crimineel gedrag en
overmatig drankgebruik horen daar niet bij. Overlastgevende jongeren worden actief bena-
derd. Bij overlast kan de jongere een weekendje cel verwachten. Het project ‘Crossroads’,
waar overlastgevende en overbelaste jongeren de kans krijgen hun leven weer op de rails te
zetten, moet worden doorgezet. Voor jongeren van 12 tot 16 komen er meer alcoholvrije uit-
gaansmogelijkheden, zoals de frisfeesten in 013. Het CDA is voorstander van de inzet van
blaaspijpjes om te voorkomen dat jongeren onder invloed de kroeg binnengaan. Het CDA
maakt zich grote zorgen over het alcohol drinken onder de 16 en het excessieve drinken bo-
ven die leeftijd. De gemeente ontwikkelt een actieplan om scholen, ouderen en risicojonge-
ren aan te spreken op het feit dat drinken onder de 16 zeer schadelijk is. Ook bereidt de ge-
meente zich voor op de lokale toezichtrol die zij krijgt in de nieuwe Drank- en horecawet. De
gemeente is alert op het signaleren van nieuwe verslavingen, zoals gameverslaving en GHB.
Cultuur is een belangrijke inspiratiebron voor de samenleving. Het representeert de kwaliteit
van die samenleving. Dat blijkt uit het actieve verenigingsleven en de florerende amateurs-
kunst in de dorpen en wijken van Tilburg. Het cultureel ondernemerschap is in Tilburg goed
geworteld. Het Veemarktkwartier biedt volop mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. In de
afgelopen jaren heeft binnen het cultuurbeleid van de Gemeente Tilburg de professionele
kunst de nodige steun gekregen. Het CDA vindt dat de amateurskunst daarvan moet mee
kunnen profiteren en gratis gebruik moet kunnen maken van de professionele voorzieningen. 11
Het cultureel ondernemerschap leunt nu veel te sterk op overheidssubsidies. De subsidieaf-
hankelijkheid moet worden vervangen door echt ondernemerschap.
Sporten is gezond. Zowel voor het lichaam als voor de geest. Het CDA heeft zich altijd hard
gemaakt voor de breedtesport in de stad. In Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout zijn vele
sportverenigingen met grote ledentallen actief. Zij bieden bij uitstek een plek waar alle Til-
burgers samen komen, en met elkaar hun beste beentje voorzetten. Dit helpt bij de integratie
en emancipatie van alle Tilburgers. Voor kinderen en jongeren is sport van groot belang bij
het opbouwen van eigenwaarde en het aanleren van sociaal gedrag. Deelname aan breed-
tesport moet dus voor iedereen toegankelijk zijn. Drempels als betaald parkeren bij sportver-
enigingen passen hier niet bij, en geven bovendien een slecht signaal af aan alle betrokken
vrijwilligers. Het CDA zal zich hier, bijvoorbeeld in het Stappegoorgebied, altijd tegen blijven
verzetten!
Naast een goed ontwikkelde breedtesport kent Tilburg ook enkele hoogwaardige topsport-
mogelijkheden en faciliteiten. Het ijssportcentrum met de 400-meter baan, de ontwikkelingen
op Stappegoor en het Willem II stadion bieden uitstekende faciliteiten voor topsport. Voor het
CDA is het belangrijk dat de verhouding tussen top- en breedtesport goed wordt bewaakt. De
maatschappelijke baten van topsport zijn groter dan alleen de sportprestaties, maar de pu-
blieke investeringen in topsport geven de topsporters ook de verantwoordelijkheid om hun
eigen maatschappelijke rol serieus in te vullen. Willem II verdient actieve ondersteuning van
de gemeente bij het opstellen en invullen van de toekomstplannen. Hierbij past ambitie en
commitment van beide kanten. Ditzelfde geldt voor het ijshockey en de ambities voor top-
hockey in Tilburg. Veel Tilburgers genieten van de sportprestaties van deze verenigingen, en
de verenigingen en supporters verdienen gepaste aandacht en ondersteuning.
Majeure projecten op sport- en vrijetijdsgebied moeten passen bij Tilburg en eerst goed wor-
den uitgewerkt. Het Tilburg Dome is op zich een goed initiatief, maar het CDA heeft grote
twijfels over de locatie en de invulling. Natuurlijk is de bereikbaarheid per trein gunstig bij een
locatie in de spoorzone, maar tegelijkertijd veroorzaakt deze locatie onnodige verkeersver-
traging op de ringbanen. De music box zou wellicht wel een plek in de spoorzone kunnen
krijgen, maar hoeft wat het CDA betreft niet te worden gekoppeld aan de sportarena. Het
CDA kiest voor concentratie van sportactiviteiten in Stappegoor, temeer nu de ooit zo ambiti-
euze plannen voor het Stappegoorgebied opnieuw ter discussie komen te staan.
Actiepunten vrije tijd
5.1 Sportclubs en andere verenigingen kunnen subsidie krijgen voor het uitvoeren van goede
ideeën voor jongerenactiviteiten. Jongeren en de sportclubs kunnen zelf de ideeën aan-
leveren. Zo komt het geld terecht bij de jongeren in plaats van bij de professionals. Het
versterkt het verantwoordelijkheidsgevoel van de jongeren en houdt hen van de straat.
5.2 Er komt een alcoholontmoedigingsproject in (de regio) Tilburg om veilig stappen te be-
vorderen en excessief alcoholgebruik en gebruik onder de 16 tegen te gaan.
5.3 Het CDA wil een bruisend cultureel klimaat dat dienstbaar is aan de ontwikkeling van de
stad. Het CDA streeft naar meer ruimte voor echt ondernemerschap binnen de cultuur-
sector. Binnen dat ondernemerschap pleit het CDA ook voor minder subsidieafhankelijk-
heid.
5.4 Amateurkunst moet volop gebruik kunnen maken van het gesubsidieerde professionele
voorzieningenaanbod.
5.5 Er komt geen betaald parkeren bij sportterreinen. 12
5.6 Grote sportactiviteiten worden geconcentreerd in Stappegoor. Heroverweging van de
bouwplannen is daarom noodzakelijk.
5.7 Ook voor senioren worden culturele evenementen georganiseerd in de binnenstad.
5.8 Senioren krijgen gelegenheid in het winterseizoen in clubverband indoorsport te beoefe-
nen.
6 Openbare ruimte en vervoer
Het centrum van Tilburg is, in vergelijking met andere grote steden, relatief gemakkelijk per
auto te bereiken. Er zijn voldoende parkeergarages. Alleen in de spoorzone is nog behoefte
aan een parkeergarage, zeker als daar ook nog nieuwe grootschalige initiatieven komen. Het
CDA heeft niet de neiging om auto’s overal in de stad te weren. Iedereen is soms automobi-
list, soms fietser en soms gebruiker van het openbaar vervoer. De keuzevrijheid ligt bij men-
sen zelf. Om redenen van duurzaamheid en het tegengaan van slechte luchtkwaliteit ziet het
CDA wel mogelijkheden de vervoerskeuze positief te beïnvloeden. Dat vraagt om investerin-
gen in de cityring, het fietspadennet en het openbaar vervoer. Met name de bereikbaarheid
per openbaar vervoer van de centra in Tilburg, de Reeshof, Berkel-Enschot en Udenhout kan
beter. Dat nodigt ook meer mensen uit om de binnenstad en de dorpscentra te bezoeken.
Die binnenstad moet dan ook wat te bieden hebben. Het CDA kiest voor het opkrikken van
het stedelijk winkelhart in plaats van grootschalige shoppingmalls aan de randen van de
stad.
Actiepunten openbare ruimte en vervoer
6.1 Er komen meer bushaltes langs de cityring. Naast de bestaande bussen komt er een
cityringbus die als een soort bovengrondse metro frequent over de cityring rijdt en veel
stopplaatsen kent.
6.2 Het CDA wil een laagdrempelig fietsverhuursysteem met verschillende ophaal- en inle-
verpunten. De stad wordt zo bereikbaarder, schoner en gezonder.
6.3 Het CDA wil een hoogwaardige openbaarvervoersverbinding tussen Udenhout, Berkel-
Enschot, Tilburg Centrum en de Reeshof over het bestaande spoor. Daarmee zijn ver-
keersinfarcten te voorkomen en verbetert de bereikbaarheid van de binnenstad en de
dorpscentra. Tevens wordt bijgedragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit.
6.4 Tilburg bewaakt de veiligheid van bus- en taxichauffeurs en hun passagiers in het open-
baar vervoer.
6.5 Het beheer en onderhoud van wegen en openbare ruimte heeft topprioriteit. Hier wordt
de komende periode meer in geïnvesteerd.
6.6 Er moeten keuzes gemaakt worden voor enkele grote projecten in de stad. Zo wil het
CDA het bestaande winkelniveau in de binnenstad en de wijkwinkelcentra versterken. In
de culturele ambities voor Spoorzone, Piushaven, en Veemarktkwartier moeten scherpe
afwegingen gemaakt worden.
6.7 Het CDA wil kleinschalig ondernemerschap in de Reeshof bevorderen door zoveel mo-
gelijk regels en belemmeringen weg te nemen. 13
6.8 Goede initiatieven vanuit ondernemers voor bedrijfsinvesteringszones moeten vanuit de
gemeente worden ondersteund.
6.9 Het CDA wil het aantal veilige fietsenstallingen rondom de stations vergroten.
7 Organisatorische en financiële randvoorwaarden
Zowel de bestuurlijke als ambtelijke onderdelen van de gemeentelijke organisatie moeten
uitblinken in verantwoordelijkheid, betrouwbaarheid en transparantie. De Tilburger moet blind
kunnen varen op zijn bestuur en uitvoerders. Een degelijke overheid verhoogt de slagkracht
en de acceptatie. Het betrekt de mensen volledig bij de beleidsvoorbereiding en weet in
moeilijke situaties de regie te houden. Initiatieven moeten van onderop komen of worden ge-
dragen. Het CDA zal onder de slogan ‘bestuur in zicht’ voortdurend alert zijn op het voldoen
aan deze randvoorwaarden. Hoe groter de stad hoe groter doorgaans de afstand tot het be-
stuur. Deze wetmatigheid moet worden doorbroken in de vorm van meer zeggenschap van
de wijk, de buurt of het dorp. De wijk- en dorpsraden krijgen meer materiële en operationele
ruimte en het bestuur en uitvoerende organisatie zullen zich hiernaar gaan richten. Hierdoor
kan tevens het specifieke karakter van de woonomgeving en de leefomstandigheden worden
gegarandeerd.
De gemeentebegroting moet zowel op de korte als op de lange termijn sluitend zijn. De ge-
meentelijke inkomsten komen van het Rijk en het eigen gemeentelijke belastinggebied.
Daarnaast verkrijgt de gemeente inkomsten via doeluitkeringen en uit deelnemingen (zoals
de nutsbedrijven) en verkopen. Het aandeel van het Rijk is verreweg het grootste deel in de
gemeentelijke begroting. Als het Rijk gaat bezuinigen, en deze bezuinigingen doorgeeft aan
de gemeenten, heeft dit ernstige gevolgen voor de gemeentebegroting. Door de kredietcrisis
en de daarop gevolgde recessie is deze bedreiging zeer realistisch en zal de gemeente hier-
op dienen te anticiperen.
Sinds het begin van de jaren tachtig heeft de gemeente Tilburg een stevig begrotingsregime
en financieel sturingssysteem. Onder de naam ‘Tilburgs Model’ heeft dit zelfs internationaal
furore gemaakt. Het model heeft de gemeente Tilburg meer dan eens door moeilijke finan-
ciële tijden geloodst en mede daardoor heeft men het voorzieningenpeil weten te handha-
ven. De laatste jaren kent de gemeente Tilburg samen met veel andere gemeenten in Neder-
land nauwelijks financiële problemen. Dit komt onder andere door de hoogconjunctuur,
waardoor de middelen van Provincie en Rijk enige begrotingsruimte hebben geboden.
Bovendien zijn de inkomsten uit deelnemingen zeer profijtelijk geweest. Door de verkoop van
Essent zijn de sluisdeuren nog verder opengegaan. Het voorzieningenniveau is in de afgelo-
pen jaren dan ook opgekrikt zonder dat de gemeentelijke lasten voor de burgers uit de pas
zijn gaan lopen. Aan deze ontwikkeling heeft het CDA een belangrijke bijdrage kunnen leve-
ren. Het CDA staat voor goed rentmeesterschap zowel in de rijke als magere jaren en zal in
deze strategie volharden in het belang van de gemeente en haar burgers.
Actiepunten organisatorische en financiële randvoorwaarden
7.1 De wijk- en dorpsraden krijgen een ruimer mandaat. Zij kunnen meer beroep doen op
ambtelijke ondersteuning. De ambtelijke organisatie moet dichter bij de burger komen.
Dat geldt ook voor het wijkwethouderschap wat meer inhoud moet krijgen.
14
7.2 De efficiëntie en effectiviteit van de ambtelijke en bestuurlijke organisatie verdienen con-
tinue aandacht. Van belang zijn daarbij de vaardigheden van het uitvoerend apparaat.
Het befaamde ‘Tilburgse Model’ moet breder toepasbaar worden gemaakt.
7.3 Het CDA wil de lastendruk voor burgers en bedrijven beperken. De onroerende zaakbe-
lasting mag niet verder stijgen. Bezuinigingen gaan niet op basis van de kaasschaaf,
maar op basis van heldere prioriteiten.
7.4 De kloof tussen arm en rijk mag niet verder toenemen. De gemeente is zich steeds be-
wust van de effecten van haar beleid op de middeninkomens.
7.5 Er komt een meer uitgebalanceerd financieel en inhoudelijk beleid waarbij het bestuur
zich niet laat verblinden door prestigeprojecten. Extra inkomsten worden veilig gesteld
als reguliere inkomstenbron voor de toekomst.
7.6 Bedrijvigheid wordt gestimuleerd door het naar voren halen van infrastructurele projec-
ten.
7.7 Er komt meer aandacht voor duurzaamheid en creativiteit bij investeringen.
Berkel-Enschot
Addendum bij het CDA verkiezingsprogramma.
De CDA afdeling Tilburg heeft na gesprekken met bewoners en vertegenwoordigers van
Berkel-Enschot en van de Dorpsraad, een aantal specifieke zorg- en actiepunten van Berkel-
Enschot toegevoegd aan het verkiezingsprogramma middels dit addendum.
De gemeente Tilburg dient voortdurend alert te zijn op mogelijke spanningen tussen stedelij-
ke beleids- en bestemmingsplannen en de uitwerking daarvan op het dorpse karakter van
Berkel-Enschot. Wat voor de stad logisch is, hoeft dat niet te zijn voor Berkel-Enschot.
In Berkel-Enschot staat voor de komende jaren een forse uitbreiding van het inwonertal ge-
pland. Dit mag niet ten koste gaan van de sociale cohesie en het netwerk van vrijwilligers.
Er moet geïnvesteerd worden in het “nieuwe dorpshart” bij Koningsoord, waar een passend
voorzieningenniveau moet komen, inclusief gezellige horecagelegenheden en een sociaal-
cultureel centrum met zaalfunctie.
Zeker met het oog op de geplande uit- en inbreidingen in Berkel-Enschot, is het van belang
om de bereikbaarheid op peil te houden. Dit betekent aansluiting op- en verbreding van de
Burgemeester Bechtweg, mogelijke bouw/tijdelijke routes om de ontsluiting van het dorp mo-
gelijk te houden. Ook verdient de verkeersveiligheid en snelheidshandhaving speciale aan-
dacht in het dorp.
Bij nieuwbouwplannen in het dorp dient er in het bijzonder aandacht te zijn voor voldoende
(betaalbare) seniorenwoningen en starterswoningen. Ouderen kunnen de nabijheid van
voorzieningen niet missen en willen ook “midden” in het leven staan. Er dient sprake te zijn
van een goede “dorpsmix” van woningbouw: geen eenzijdige woningbouw noch bij kleine-,
noch bij grotere nieuwbouwplannen. Dus ook niet alleen maar grote, dure kavels, maar een
uitgebalanceerde dorpsmix.
15
Actiepunten Berkel-Enschot:
1. Bij de uit- en inbreiding in Berkel-Enschot houden we oog voor de “dorpsmix” van wo-
ningbouw: geen eenzijdige woningbouw, maar aandacht voor senioren, starters en be-
taalbare woningen.
2. De entrees van Berkel-Enschot krijgen een opknapbeurt. Betere ontsluiting voor het dorp,
maar ook ruimte voor een kunstwerk (KORT).
3. Berkel-Enschot krijgt een volwaardig nieuw dorpshart, met ruimte voor gezellige horeca
en een sociaal-cultureel centrum met zaalfunctie.
Udenhout
Addendum bij het CDA verkiezingsprogramma.
De CDA afdeling Tilburg heeft na diverse gesprekken met Udenhouters, de Dorpsraad van
Udenhout en vertegenwoordigers daarvan, een aantal specifieke zorgpunten van Udenhout
toegevoegd aan het verkiezingsprogramma middels dit addendum.
De gemeente Tilburg dient voortdurend alert te zijn op mogelijke spanningen tussen stedelij-
ke beleids- en bestemmingsplannen en de uitwerking daarvan op het dorpse karakter van
Udenhout. Wat voor de stad logisch is hoeft dat niet te zijn voor Udenhout.
In Udenhout is een enorm fijnmazig netwerk van vrijwilligers. Het onderhouden daarvan be-
hoeft ook ondersteuning van de gemeente middels het behoud van bestaande subsidies,
waaronder die van “verrijk je wijk”. In Udenhout worden die budgetten vooral ingezet bij ver-
enigingen die hiermee activiteiten organiseren. Hierop bezuinigen zou een forse aanslag zijn
op de sociale cohesie in het dorp.
Het sportpark kan niet of nauwelijks “ademen”. Udenhout en het CDA maken zich grote zor-
gen over de toekomstige ontwikkelingen en uitbreidingsmogelijkheden. Ons is duidelijk ge-
worden dat men bovendien vreest voor een andere aansturing van het sportpark (gemeente-
lijk sportbedrijf), waardoor de contributies die verenigingen moeten vragen aan hun leden
bijna zouden verdubbelen. Dit is voor het CDA onacceptabel.
De huisvesting van senioren en starters in Udenhout is een groot probleem. Bij nieuwbouw-
plannen in het dorp dient er in het bijzonder aandacht te zijn voor voldoende seniorenwonin-
gen. Ouderen kunnen de nabijheid van voorzieningen niet missen en willen ook “midden” in
het leven staan. Tevens dient sprake te zijn van een goede “dorpsmix” van woningbouw:
geen eenzijdige woningbouw, noch bij kleine, noch bij grotere nieuwbouwplannen.
Het nieuwe bedrijventerrein zou qua locatie zo dicht mogelijk tegen de spoorlijn aan moeten
komen te liggen.
Actiepunten:
1. Veiligheid in de wijk. Bij het initiatiefvoorstel van CDA en PvdA, Udenhout als pilot opne-
men. Juist omdat er in Udenhout in verhouding minder problemen zijn, en er relatief veel
kleinschaligheid en betrokkenheid is, kan deze pilot nuttige informatie opleveren over
preventie. 16
2. Situatie Zeshoevenstraat. Deze straat wordt onderdeel van het nieuwe fietsroutenetwerk.
Bovendien worden de drempels verwijderd. Er heerst veel ontevredenheid over het pro-
ces. Het CDA staat voor leefbaarheid en veilige straten. Daarom dient dit proces hero-
verwogen te worden.
3. Upstairs (jongerenwerk Udenhout) en de Twern werken niet optimaal samen. Hier dient
een eenduidige aansturing plaats te vinden.
Typisch Tilburgs: gewoon doen!
Voorwoord
In 2009 hebben we het 200-jarig bestaan van onze stad Tilburg gevierd. Tilburg kent een rij-
ke historie als textielstad. De stad is opgebouwd van onderop, vanuit de dorpen en vanuit de
kracht van gewone Tilburgers. In de ontwikkeling van Tilburg hebben organisaties waarmee
het CDA zich verwant voelt een belangrijke rol gespeeld. We denken dan aan kerken, de ca-
ritas, het onderwijs en tal van andere verenigingen. In 2009 heeft Nederland ook te maken
gekregen met de gevolgen van een financiële crisis die zijn weerga niet kent. Die historie en
de financiële crisis werken door in het Tilburg van vandaag en het Tilburg van morgen. Het
CDA wil graag de bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen om de toekomst van de stad vorm
te geven. Een groot aantal sterke en herkenbare CDA-bestuurders hebben zich in het verle-
den ingezet voor Tilburg, zoals Miet van Puijenbroek en burgemeester Brox.
Ook de komende jaren zet het CDA zich in voor Tilburg en de Tilburgers met:
- herkenbare mensen en sterke standpunten,
- een solide basis en een open vizier,
- vanuit de partijbeginselen van het CDA,
- vanuit een typisch Tilburgse houding.
Het is onze ambitie om de grootste politieke partij van Tilburg te worden en zo gestalte te
kunnen geven aan datgene waar we voor staan. En daarvoor doen we ook graag een appèl
op u.
René Vrieling,
Voorzitter CDA-Tilburg
Dit programma is opgesteld door Ciska Joldersma, Joost van Huijgevoort, Harry Kiwitz, Erik
de Ridder, Roel Rutten, Maarten van den Tillaart en René Vrieling en goedgekeurd en vast-
gesteld door de Algemene Ledenvergadering van het CDA-Tilburg op 25 november 2009.
Als gevolg van enkele gesprekken met diverse geledingen uit Berkel-Enschot en Udenhout
zijn nog twee addenda bijgevoegd.
2
1 Inleiding
De eigen kracht van Tilburg
Tilburg is met zijn 200.000 inwoners een geweldige stad met de prachtige dorpen Berkel-
Enschot en Udenhout. Stad en platteland komen in Tilburg samen. Kenmerkend voor Tilburg
zijn de kleinschaligheid en het organiseren en ondernemen van onderop. Daar is Tilburg
groot door geworden. Dorpen, stadsdelen en wijken en buurten hebben zo hun eigenheid
kunnen bewaren. Dat wil het CDA graag zo houden. De eigen identiteit mag niet vermalen
worden in grootstedelijke aspiraties. Modernisering, vernieuwing en toerisme zijn prima,
maar dan wel via typisch Tilburgse initiatieven en projecten waarin de Tilburger zich kan her-
kennen. De profilering van de zesde stad van het land moet ook ten goede komen aan de
Tilburgers zelf.
De eigen kracht van Tilburgers
Financiële, economische en sociale ontwikkelingen gaan niet aan Tilburg voorbij. Tilburg is
onderdeel van een groter geheel. Behalve met het Rijk is ook de afstemming met België, de
provincie en de andere grote steden in ‘Brabantstad’ van belang. In een woelige omgeving
gaat het CDA uit van de eigen kracht van gewone Tilburgers. Tilburgers zijn ondernemende
personen die van aanpakken weten. Ze zijn creatief. Dat zien we bijvoorbeeld terug in Til-
burg Culinair. De creativiteit uit zich in kleinschaligheid en zelforganiserend vermogen. Wij
willen voortbouwen op dit gezonde zelfbewustzijn van Tilburg. Dat vraagt om ‘eenheid in ver-
scheidenheid’. Zo kan Tilburg zich van onderop ontwikkelen. Dat zien we op alle terreinen
terug, zoals in de economie, de zorg, het welzijn en de cultuur, zowel in de wijken als in de
dorpen.
De eigen kracht van gewone Tilburgers komt ook tot uitdrukking in het willen nemen van ver-
antwoordelijkheid voor zichzelf en voor anderen. Zelfontplooiing en het zich verbonden we-
ten met het lot van anderen zijn essentieel. We kunnen niet alles afwentelen op de gemeen-
telijke overheid. Maar niet iedereen kan voor zichzelf of voor anderen zorgen. Daarom zal de
gemeente altijd garant moeten staan voor de noodzakelijke basisvoorzieningen. Met name
voor die mensen die dreigen de boot te missen. Ieder mens, hoe kwetsbaar ook, is uniek en
gelijkwaardig aan de ander. Dat geldt ook voor de nieuwe Tilburgers. De gemeente mag van
de (nieuwe) Tilburgers vervolgens ook eisen dat ze zich aan de regels houden. Misbruik van
voorzieningen en overlast en verloedering moeten hard worden aangepakt. Er is voor ieder-
een plaats in Tilburg die zich aan de regels houdt.
De gemeente versnelt en ondersteunt
Het CDA-Tilburg gelooft in initiatieven die van onderop komen; pas dan is er sprake van een
participatiemaatschappij. De gemeente kan initiatieven op een hoger plan tillen, versnellen
en ondersteunen. Daarbij mag geen ontoelaatbare wissel op de toekomst worden getrokken.
De gemeente heeft oog voor financiële degelijkheid, financiële nalatenschap en historische
waarden en is zo dienstbaar aan haar burgers. Ze kan niet vanuit een autoritaire houding
zaken van bovenaf bepalen. Wat we van de burger eisen, mogen we ook van de gemeente
verwachten. De gemeente moet verstandig omgaan met de haar toevertrouwde gegevens en
zich houden aan de regels. Ze moet integer en doorzichtig handelen.
CDA-Tilburg neemt verantwoordelijkheid
Het CDA-Tilburg wil in de gemeente een betrouwbare partij zijn. We laten onze eigen stem
horen. Inhoud en financiële degelijkheid staan daarbij voorop. Juist onder de huidige econo-
mische kritische omstandigheden is het van groot belang de uitgaven en uitvoering van pro-
jecten te bewaken. We willen in Tilburg de balans tussen wat kan en wat moet weer herstel-
len. Vernieuwingen en verbeteringen zijn prima, maar moeten wel passen bij Tilburg. We
staan open voor kritiek en goede ideeën.
3
Het dragen van bestuursverantwoordelijkheid zien we als een belangrijke opdracht. We wil-
len toegevoegde waarde bieden voor de burgers van Tilburg. Niet door ons te richten op al-
lerlei details van beleid, maar door de koers aan te geven. Hoe kan het vanuit ons Tilburgs
verleden beter?
Zichtbare resultaten
Mooie woorden zijn niet voldoende om zaken voor elkaar te krijgen. Te vaak zien we dat
goede voorstellen stranden in rituele dansen en stroeve tussenlagen. Mensen houden elkaar
gevangen in een patstelling, wachten op elkaar of spreken een andere taal. Ze leggen over
alles verantwoording af, maar nemen zelf geen verantwoordelijkheid. Resultaatgerichtheid is
nodig. Zichtbare resultaten ontstaan niet vanzelf: ze vragen soms om het forceren van door-
braken of om de nek uit te steken. Zichtbare resultaten gebruiken bindende schakels. Dat
zijn de schakels tussen praten en doen, tussen ambities en uitvoering, tussen beleidsideeën
en acties van werkers, en tussen korte- en langetermijn. De belangrijkste te boeken resulta-
ten voor de toekomst van Tilburg liggen in de woon- en leefomgeving en de ruimte voor ont-
wikkeling. Maar daar gaat wel aan vooraf het hebben van (betaald) werk en het creëren van
goede randvoorwaarden. Het CDA stelt in dit program daarom de volgende speerpunten:
economie, onderwijs en werkgelegenheid; participatie en zorg; veiligheid en wonen in de
wijk; vrije tijd en openbare ruimte & vervoer. We werken deze speerpunten hierna nader uit.
We eindigen met de noodzakelijke financiële en organisatorische randvoorwaarden.
2 Economie, Onderwijs en Werkgelegenheid
De economische profilering moet voortbouwen op de kleinschaligheid en warmte die Tilburg
eigen is. Het CDA-Tilburg werkt aan het imago van Tilburg als centrum voor hoogwaardige
werkgelegenheid. Daarbij kiezen wij voor stabiele en gestage uitbouw van mogelijkheden.
De ambities moeten reëel zijn. Bij die ambities gaan we uit van het typische Tilburgse karak-
ter. Een belangrijke werkgelegenheidsfactor is de juridische dienstverlening op het gebied
van verzekeringen. Ook het cultureel ondernemerschap kent een vruchtbare bodem in Til-
burg. Een ambitie is ook om meer gezinnen met middeninkomens naar Tilburg te trekken. De
kracht van Tilburg zit in de verscheidenheid en diversiteit. Het is zaak de aanwezige krachten
te bundelen. Die kracht vinden we onder meer bij de ROC’s, de hogescholen en de universi-
teit en bij het midden- en kleinbedrijf.
De kurk waar Tilburg op drijft, is werkgelegenheid. Zonder werk, zonder zinvolle activiteiten
vaart niemand wel. Een langere periode van werkloosheid is fnuikend voor mensen. Daarom
is het kwantitatief en kwalitatief op peil houden van de werkgelegenheid van groot belang
voor de gemeente Tilburg. Een gezond economisch klimaat is de basis voor een goede
werkgelegenheid. Tilburg heeft als Textielstad de omslag kunnen maken naar een stad met
een rijk geschakeerde werkgelegenheid. De middengroepen zijn nog ondervertegenwoor-
digd. De economische crisis zal ongetwijfeld ook zijn sporen nalaten. Pro-activiteit, slagvaar-
digheid, en creativiteit zijn daarom belangrijke te realiseren ondernemerswaarden. Dat ver-
taalt zich bijvoorbeeld in revitalisering van bedrijventerreinen en het profiteren van samen-
werkingsverbanden.
De gemeente is in de ogen van het CDA een belangrijke spin in het web. Het zijn echter de
ondernemers in de stad die de Tilburgse economie doen groeien. De gemeente moet ervoor
zorgen dat ondernemers worden geholpen waar dat kan, bijvoorbeeld bij het aanvragen van
vergunningen. Maar de gemeente kan op meer manieren helpen: het CDA pleit voor een ac-
tieve makelaarsfunctie van de gemeente. Initiatieven als Brabantstad en de ‘Ideale Connec-
tie’ helpen de gemeente de weg te bereiden voor de ondernemers.
4
Voor het behoud van de Tilburgse werkgelegenheid is investeren in hoogwaardige bedrijfs-
terreinen noodzakelijk. Een goede bereikbaarheid en een betere ontsluiting zijn onontbeerlijk
voor de economische ontwikkeling. Daartoe zet het CDA in op alle modaliteiten: de auto, de
fiets, het openbaar vervoer, de scheepvaart, de vrachtauto en de railcargo.
Een goede economische ontwikkeling begint voor het CDA bij goed onderwijs. Onderwijs is
belangrijk om kinderen en jongeren zich te laten ontwikkelen en klaar te stomen voor de ar-
beidsmarkt. Ook volwasseneneducatie vergroot de mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Het
CDA spant zich in om niemand zonder diploma van school te laten gaan. Bemoeizorg en het
intensief volgen van de leerling helpen te voorkomen dat iemand zonder diploma uitstroomt.
Studeren doe je in Tilburg! De stad herbergt een topuniversiteit, twee grote hogescholen en
goed aangeschreven ROC’s met diverse disciplines. Zij zijn het visitekaartje van Tilburg. Til-
burg biedt ondernemers een uitgebreide toegang tot talent en menselijk kapitaal. Het aan-
stormend talent op deze onderwijsinstellingen moet een plek kunnen krijgen in onze stad en
in onze bedrijven zodat we ze voor Tilburg kunnen behouden. Tilburg kent interessante,
hoog aangeschreven instituten, zoals de Brabant Medical School, het Bernard Verbeeten
Instituut en het Pensioeninstituut. De aanwezigheid van deze instituten, de universiteit en
andere onderzoeksinstellingen moeten nog meer aan de gemeente ten goede komen. De
gemeente Tilburg moet helpen bij het leggen van verbindingen tussen ondernemers, onder-
zoeksinstituten, scholieren en studenten. Het CDA wil meer concrete resultaten zien van de
regionale aanpak van de ‘Ideale Connectie’.
Werken, al dan niet betaald, betekent ook participeren. Volledig betaald werk is niet voor
iedereen weggelegd. Mensen met een bijstandsuitkering hebben vaak ongekende talenten.
Het is van belang deze krachten van mensen te matchen met hun mogelijkheden. Dat vraagt
om het ordenen van het werk naar mensen in plaats van andersom. Dat gebeurt bijvoorbeeld
bij de Diamantgroep, maar kan op veel meer plekken plaatsvinden. Er is nog zoveel in Til-
burg te doen dat ook in een lager arbeidstempo of onder begeleiding kan. Daarbij valt meer
gebruik te maken van ‘contract compliance’, het opleggen van voorwaarden bij het gunnen
van opdrachten om maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen.
Actiepunten economie, onderwijs en werkgelegenheid
2.1 Initiatieven die de werkgelegenheid bevorderen en/of werkloosheid van jongeren voor-
komen, krijgen prioriteit en worden waar nodig ondersteund.
2.2 Tilburg bevordert initiatieven gericht op de aanleg van glaskabels naar huizen, bedrijven
en instellingen.
2.3 De gemeente spant zich in om voldoende kwalitatief hoogwaardige werkgelegenheid in
de dienstensector te behouden en deze verder uit te breiden en daarmee middengroe-
pen aan de stad te binden.
2.4 Tilburg zal park- en bedrijventerreinmanagement actief bevorderen. De bereikbaarheid
en ontsluiting van bedrijventerreinen worden verbeterd, ook via openbaar vervoer. Er
wordt ook een ‘truckers facility point’ gecreëerd.
2.5 Er komt één wethoudersportefeuille voor economie en onderwijs.
5
2.6 De gemeente ondersteunt onderwijsinstellingen bij het komen tot betere onderwijsvoor-
zieningen. Er komt een nieuwe campus voor het HBO in de spoorzone. De gemeente
maakt zich sterk voor de ontwikkeling van de onderwijsfunctie op Stappegoor. De ge-
meente faciliteert stages en uitwisselingsprogramma’s voor scholieren en studenten.
2.7 Werkloosheidgelden zullen worden aangewend om werkloosheid terug te dringen. Om
participatie te bevorderen, worden meer werkprojecten zoals ‘Work First’ projecten geor-
ganiseerd.
2.8 De gemeente neemt meer initiatief om studenten uit heel Nederland naar Tilburg te trek-
ken: Studeren doe je in Tilburg!
2.9 De gemeente ondersteunt de VMBO-scholen bij het meer praktijkgericht maken van het
beroepsonderwijs.
3 Participatie en Zorg
Tilburg is een dynamische, energieke stad. Er is een bloeiend verenigingsleven, er zijn di-
verse kerkgemeenschappen, en er is een overvloed aan culturele en sportactiviteiten. Al de-
ze activiteiten verrijken het leven en vormen de Tilburgse samenleving. Deelnemen aan het
samenleven in de stad staat bij het CDA hoog in het vaandel. Het vergroot de sociale cohe-
sie. Het CDA acht meedoen voor elke Tilburger essentieel: niets doen is geen optie. Samen
leven betekent omzien naar elkaar en elkaar ondersteunen waar nodig.
De meeste Tilburgers participeren via hun werk, sport, en verenigingsleven. In onze ge-
meente zijn tal van groepen actief zoals Vincentius, parochies en diaconieën, die zich het lot
van anderen aantrekken. Denk ook aan de talrijke goede doelenstichtingen, de ouderenor-
ganisaties en culturele activiteiten. Hoe zou de stad eruitzien zonder deze vrijwilligers, hoe
leefbaar zou de stad zijn zonder het kloppende warme hart van zo vele mensen? Vrijwilligers
geven hart en ziel aan de stad.
Participatie draagt bij aan de eigen zelfredzaamheid van de burger. Zonder participatie ko-
men mensen gauw in de problemen. Denk aan werkloosheid, zich uitgesloten voelen, een-
zaamheid, armoede en het gevoel dat het leven zinloos is. Voorkomen moet worden dat bur-
gers niet meer kunnen aanhaken. Van elke burger mag verwacht worden dat hij/zij naar
zijn/haar mogelijkheden bijdraagt aan de samenleving. Het CDA heeft dat eerder omschre-
ven als ‘van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij’. De CDA vindt dat de overheid
voorwaarden moet scheppen voor het deelnemen aan het samenleven. Meedoen moet zo
laagdrempelig mogelijk zijn. Activiteiten die meedoen bevorderen, moeten voor subsidiëring
in aanmerking kunnen komen.
Wanneer mensen niet geheel zelfredzaam zijn, kunnen zij een beroep doen de op sociale
wetgeving en het particuliere initiatief. Deze tekenen van solidariteit zorgen ervoor dat men-
sen niet tussen de wal en het schip vallen. Het armoedebeleid staat in Tilburg goed op de
rails en de CDA-fractie draagt door ook actief aan bij. Het CDA is terughoudend met aparte
programma’s voor specifieke doelgroepen.
Tilburgers die om wat voor reden dan ook niet in hun eigen levensonderhoud voorzien, kun-
nen terugvallen op een vangnet van sociale voorzieningen. Dit vangnet biedt een mens-
waardige ondersteuning.
Redelijkerwijs moet het mogelijk zijn om via een uitkering te voorzien in de noodzakelijke
kosten van het bestaan. Misbruik zullen we niet accepteren. 6
De ondersteuning is ook niet bedoeld als een soort ‘lapmiddel’ om het verschil tussen arm en
rijk te corrigeren. Het kan ook niet zo zijn dat door de ondersteuning mensen zich koesteren
in aangeleerde hulpeloosheid. De ondersteuning biedt geen comfortabele positie om passief
te zijn of te blijven. Het CDA neemt afstand van een overheid die kwetsbare mensen betut-
telt, afhankelijk houdt of onnodig taken gaat overnemen. Wanneer mensen gebruik maken
van het vangnet, worden zij nadrukkelijk aangemoedigd om iets terug te doen voor de ge-
meenschap. Gesubsidieerde arbeid, vrijwilligerswerk of andere werkzaamheden bieden
daartoe mogelijkheden.
Tilburgse jongeren tot 23 jaar volgen een opleiding of zijn aan het werk. Jongeren die een
uitkering ontvangen, doen hier iets voor terug in de vorm van (gesubsidieerde) arbeid of vrij-
willigerswerk. Hiermee verkrijgen ze een startkwalificatie of relevante werkervaring, waarmee
ze in de toekomst hopelijk alsnog in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Op basis
van positieve ervaringen in andere gemeenten, wil het CDA bovendien bevorderen dat er in
de Tilburgse wijken en dorpen maatschappelijke klussendiensten ontstaan. Uitkeringsge-
rechtigden, ouderen of mensen met een kleine beperking kunnen hier kleine klussen uitvoe-
ren voor mensen die dat zelf niet kunnen. Zo maak je beter gebruik van de competenties die
mensen nog wel hebben.
Er komen steeds meer zorgtaken bij de gemeente te liggen. Mensen die meer zorg nodig
hebben, kunnen niet meer zonder de gemeente. Geen mens mag zonder zorg zijn. Met na-
me voor de oudere bewoners in Tilburg moet de gemeente bereikbare ondersteuning en
zorg garanderen. Kwetsbare zorgpatiёnten hebben moeite alle ontwikkelingen te volgen en
voor zichzelf de gepaste zorg te verwerven. De gemeente kan bevorderen dat de lokale
zorgnetwerken zorg op maat leveren. Voorkomen moet worden dat ook de gemeente nog
een schep bureaucratie bovenop de reeds bestaande bureaucratie gaat doen.
De gemeente moet duidelijke prioriteiten stellen en zorgen voor zoveel mogelijk ontschotting
tussen organisaties en budgetten. Door een lange termijn zorgvisie te ontwikkelen, kan de
gemeente ervoor zorgen dat zorginstellingen weten waar ze aan toe zijn.
Zorg is mensenwerk. Mensen komen in de visie van het CDA het meeste tot hun recht in hun
relaties met anderen. Tilburg is goed op weg met de ouderenadviseurs, de WMO-loketten en
de geheugenwinkel. Het CDA wil meer. Mantelzorgers en vrijwilligers bieden een substanti-
eel deel van de benodigde zorg. De professionele zorg moet daar naadloos op aansluiten.
Voorkomen moet worden dat mantelzorgers overbelast raken. Hoewel familieleden nog
steeds een primaire rol in de zorg vervullen, zijn ook de familieverbanden aan verandering
onderhevig. Het CDA vindt dat de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO, 2007) in de
komende tijd in Tilburg in zijn volle breedte moet worden uitgevoerd, met aandacht voor
mantelzorgers, vrijwilligers, en bemoeizorg voor mensen met een psychiatri-
sche/psychologische beperking. Sinds de invoering van de WMO is de aandacht te eenzijdig
gericht geweest op de huishoudelijke hulp.
Het CDA wil woonzorgservicezones in wijken verder ontwikkelen. In elke wijk zijn zorgsteun-
punten nodig. Zorgbehoeftige ouderen die langer in hun eigen buurt willen wonen, moeten
dat ook kunnen. Ouderen en andere kwetsbaren, of ze nu zelfstandig wonen of in een zorg-
voorziening, hebben behoefte aan zinvolle dagactiviteiten dicht in de buurt. Het CDA ziet een
taak voor de gemeente weggelegd in het ondersteunen van de daginvulling en activiteiten-
begeleiding. Daartoe is overleg nodig met de ouderenbonden, andere zorgorganisaties en de
woningbouwcorporaties om de particuliere initiatieven te verkennen en te ondersteunen. Van
het CDA mag de cliёnt via een eigen bijdrage meebetalen aan bepaalde activiteiten. Maar
dat mag geen belemmering zijn voor deelname aan activiteiten. De basale activiteiten moe-
ten gratis blijven.
7
Actiepunten participatie en zorg
3.1 Activiteiten die meedoen bevorderen, komen voor subsidiёring in aanmerking. Met name
instellingen die proberen mensen actief te maken en een ‘duwtje’ in de rug geven, krij-
gen ondersteuning.
3.2 Het CDA zal de bestaande armoede- en participatieprojecten kritisch volgen, zelfred-
zaamheid stimuleren en mensen die het aangaat helpen en aanmoedigen iets terug te
doen voor de gemeenschap.
3.3 Er komen wijkservice diensten in alle Tilburgse wijken en dorpen. Dat zijn een soort
maatschappelijke klussendiensten die onder andere talenten van kwetsbare mensen
benutten voor ouderen en andere zorgvragers. Ze zijn onder meer te koppelen aan
woon-zorg-centra, vrijwilligerswerk of activiteiten van woningbouwcorporaties, waarbij
ruimte is voor particulier initiatief. Daarbij wordt geleerd van de positieve ervaringen in
andere gemeenten.
3.4 Het CDA wil geen aparte indicatie voor WMO-voorzieningen en AWBZ-zorg: één keer je
verhaal vertellen is genoeg. Dit kan door goede afspraken te maken met het Centrum
Indicatiestelling Zorg (CIZ).
3.5 Bij de aanbesteding van de huishoudelijke hulp in de WMO is de kwaliteit van diensten
en voorzieningen leidend in plaats van de (laagste) prijsstelling. De gemeente voert de
regie en grijpt tijdig in bij slechtpresterende aanbieders.
3.6 De gemeente bevordert de maatschappelijke participatie van ouderen, bijvoorbeeld via
de ‘verrijk je wijk-plus’ activiteiten, de ouderenacademie en het inzetten van WMO-
gelden voor internet- en computerlessen, bewegen voor ouderen en recreatieve uitjes.
4 Veiligheid en wonen in de wijk
Tilburg is met ruim 200.000 inwoners de zesde stad van Nederland. De afgelopen dertig jaar
is Tilburg sterk gegroeid. Dat komt door de gemeentelijke herindeling, waarbij Berkel-
Enschot en Udenhout onder de gemeentegrenzen zijn gekomen, maar ook door de uitbrei-
ding in Noord en de Reeshof. Door deze groei heeft Tilburg op woongebied voor elk wat wils.
Maar om prettig te wonen, is meer nodig dan een mooi huis. Het woongenot is sterk afhan-
kelijk van het welbevinden in een wijk of buurt. Is het veilig in de wijk en is er zorg nabij?
Samenleven krijgt handen en voeten in de wijk.
Elke wijk heeft zijn eigen karakter. Sommige wijken zijn een oase van rust door het prachtige
groen. Andere kenmerken zich door typische dorpse gezelligheid of mooie winkelcentra. Het
CDA koestert die ‘eigen’ kwaliteit van de wijk of het dorp. Gemeenschapsbeleving in de wijk
ontstaat van onderop. Ontmoetingspunten zijn daarvoor cruciaal: de school, het verzorgings-
huis, de parochie, de wijkraad, de sportclub, het voetbalveld, een plein of een park. Een mooi
voorbeeld is het Reeshofpark. Daar maken vele verenigingen gebruik van en het trekt ook
veel sportievelingen en kinderen. Ook de woningbouwcorporatie en de zorgorganisaties
hebben een wijkfunctie. Deze ontmoetingspunten en netwerken brengen generaties met el-
kaar in contact en zorgen voor cohesie. Zij zorgen ook voor sociale controle en corrigerend
vermogen. De professionals die in de wijk werkzaam zijn, moeten het voor het zeggen krij-
gen in de eigen wijk. Zij moeten vanuit de gemeente en de top van de organisatie voldoende
professionele speelruimte krijgen.
8
De kleinschaligheid in de wijk heeft ook een prijs. Het vraagt om flexibiliteit buiten kantoor-
uren bij de wijkprofessionals. Van “vijf tot negen” in plaats van “negen tot vijf”.
Tilburg heeft de afgelopen jaren veel woningen gebouwd. Er is een kwaliteitsslag geleverd
door woningen te bouwen die ruimer van opzet zijn en veel oog hebben voor de leefomge-
ving. Mensen blijken ook tevreden over hun woning. Het CDA wil in de toekomst meer reke-
ning houden met de diversiteit aan doelgroepen en daarom meer flexibele en schakelbare
woningen bouwen. De behoeften en wensen van de jongere, oudere en gehandicapte bur-
gers zijn zeer divers. Er zijn de afgelopen jaren (te)veel appartementencomplexen gebouwd
in en rond het centrum. Maar Tilburg groeit ook sterk als studentenstad. Ouderen moeten,
wanneer zij dat willen, met gepaste zorg in hun wijk kunnen blijven wonen. Dit betekent dat
er voldoende adequate woonruimte voor hen moet zijn. Daarom is het CDA voorstander van
het bouwen van levensloopbestendige woningen die zijn bedoeld voor iedereen in elke fase
van de levensloop. Van jong tot oud. Gezinnen met jonge kinderen kunnen profiteren van
drempelloze woningen met ruim bemeten sanitair, maar ook rolstoelgebruikers of ouderen
kunnen gebruik maken van deze woningen. Een levensloopbestendige woning stelt mensen
in staat tot op hoge leeftijd zelfstandig te blijven wonen. Maar ook de maatschappelijke inte-
gratie van mensen met een beperking is hiermee gediend: denk bijvoorbeeld aan de toegan-
kelijkheid van deze woningen voor bezoek. Tevens moeten er meer slimme en toekomstbe-
stendige woningen worden gebouwd. Het comfortabel, betaalbaar, energiezuinig en duur-
zaam bouwen is nu en in de toekomst een belangrijke sociaal maatschappelijke eis. Huizen
moeten veel slimmer worden om de vergrijzingskosten te beheersen. Hierdoor kunnen de
zorgkosten afnemen. Energiebesparing leidt tot substantieel lagere woonlasten, wat de be-
taalbaarheid van wonen ten goede komt. Dit geldt zowel de nieuwbouw als voor de bestaan-
de huizen. Tenslotte vindt het CDA het belangrijk dat diverse groepen ook direct betrokken
worden bij het realiseren van: kan weg hun woningen, bijvoorbeeld via (collectief) particulier
opdrachtgeverschap. Er kan veel meer gebruik van deze provinciale regeling worden ge-
maakt.
De sfeer in de wijk bepaalt de leefbaarheid. We moeten niet alles vol willen bouwen en oog
hebben voor de ‘groene’ dimensie. We moeten oppassen voor straten die geheel verstenen
en waar geen groen meer te zien is. Een grote ergernis van veel Tilburgers is en blijft de vie-
zigheid op Tilburgse straten. Zwerfvuil, hondenpoep, maar ook vandalisme en graffiti zijn een
doorn in het oog. Daarom investeert het CDA in schone straten en binden wij de strijd aan
met vandalen en andere overlastgevers. Het CDA maakt met de bewoners een vuist tegen
de verloedering. Wijken hebben daarin het initiatief. Zij hebben het ‘mandaat’ bij het in stand
houden en verbeteren van hun wijk. Wijken die bijvoorbeeld zelf de speeltoestellen willen
onderhouden, kunnen daar een onderhoudsbudget voor krijgen. Voorzieningen in de wijk
hebben een wijkfunctie. Een goed voorbeeld zijn de wijkwinkelcentra. Op buurt- en wijkni-
veau moet het winkelaanbod overeenkomen met de behoefte. Bij het organiseren van activi-
teiten in de wijk worden onnodige bureaucratische belemmeringen weggenomen.
Als grotere gemeente kent Tilburg grootstedelijke problemen, zoals overvallen, drugsover-
last, wietteelt, agressie en criminaliteit. Veiligheid heeft voor de meeste inwoners nog steeds
de hoogste prioriteit. Uit diverse onderzoeken en politiegegevens blijkt dat Tilburg niet best
scoort op het gebied van veiligheid. Het CDA vindt dat de uitvoering van de aanbevelingen
van de Commissie Fijnaut een vervolg moeten krijgen. Het CDA wil verder een geleidelijke
vermindering van het aantal coffeeshops en een blijvende inzet op bestrijding van hennep-
plantages en achterliggende criminele organisaties. Daarnaast moeten we alert blijven rea-
geren op criminaliteitsontwikkelingen zoals het aantal gewelddadige overvallen.
Tilburg is koploper met het eerste Veiligheidshuis in Nederland. Dit is een samenwerkings-
verband van 21 partnerorganisaties die werken aan een gezamenlijke aanpak in veiligheid
en zorg. Het Veiligheidshuis werkt nauw samen met het Zorghuis omdat er een grote overlap
bestaat tussen partners en doelgroepen. 9
Als zorg en straf hand in hand gaan, vergroot dat de veiligheid en leefbaarheid in Tilburg en
wordt de criminaliteit teruggedrongen. Het is geen praathuis. De kracht zit hem in het ge-
woon doen als het om aanpakken van problemen gaat. De gemeente Tilburg zal ervoor blij-
ven zorgen dat in het veiligheidshuis elke problematische jongere een passende persoons-
gerichte aanpak krijgt en dat huiselijk geweld doelmatig wordt aangepakt of de kop wordt in-
gedrukt. Tilburg laat daarmee zien dat veiligheid niet een zaak is van alleen repressie, maar
ook van preventie en het bieden van de juiste zorg en behandeling. Zorg voor veiligheid be-
tekent corrigeren, controleren, ingrijpen, bestraffen en strengere eisen stellen. Maar veilig-
heid is meer. Het is ook kansen bieden en perspectief geven in ondraaglijke situaties. Het
CDA spreekt daarom ook graag van sociale veiligheid. Voor de sociale veiligheid in de wijk is
een belangrijke rol weggelegd voor de wijkagent en de toezichthouders. Zij kennen als geen
ander de buurtbewoners en hun (on)hebbelijkheden. Zij moeten ook de ruimte hebben met
die inzichten wat te doen. Overlastgevers in de wijk moeten een taakstraf opgelegd kunnen
krijgen in de eigen wijk zodat zij ook iets goeds voor de wijk kunnen terugdoen.
Actiepunten veiligheid en wonen in de wijk
4.1 Er zijn betaalbare koopwoningen nodig voor de jongere starters en jonge gezinnen. Er
moet echter wel voor kwaliteit en niet te gemakkelijk voor de goedkoopste oplossing
worden gekozen. Kleinschalige bouwprojecten met mogelijkheden tot uitbouw verdienen
de voorkeur. Ook in de vrije sector zijn meer betaalbare woningen nodig om doorstro-
ming te bevorderen. Mensen moeten meer mogelijkheden krijgen om hun eigen huurwo-
ning te kopen.
4.2 Voor studenten van universiteit en hogescholen moet er meer passende en veilige
woonruimte komen.
4.3 Bij het opknappen van wijken mag de architectonische stijl niet verloren gaan. Er moet
beter worden ingespeeld op inbreidingsmogelijkheden, met inachtneming van de kwali-
teit van de leefomgeving. De woonuitbreidingen in de noordoostzijde van de stad moe-
ten aansluiten bij het landelijk gebied en de karakters van de dorpen.
4.4 We ondersteunen met name extra wijk- en buurtinitiatieven die de saamhorigheid bevor-
deren. Er komen ‘verrijk je wijk plus’ activiteitensubsidies voor wijken die gemeentelijke
taken voor de wijk in eigen beheer willen uitvoeren, zoals het groenbeheer en de
schoonmaak.
4.5 In wijken waar meer dan gemiddeld problemen voorkomen, worden extra toezichthou-
ders ingezet.
4.6 Leegstaande ruimten in (openbare) gebouwen in de wijk kunnen buiten kantooruren gra-
tis worden benut voor incidentele wijkactiviteiten.
4.7 Kinderen moeten veilig kunnen buitenspelen. De school, de wijk en de wijkvoorzieningen
zorgen gezamenlijk voor een veilige speelplek.
4.8 Het CDA wil een krachtig anti-graffitibeleid. Graffiti wordt binnen 24 uur verwijderd en de
daders worden direct opgepakt. Vernielingen worden binnen één werkdag gerepareerd.
Er komen speciale schoonmaakteams, bijvoorbeeld via een werkgelegenheidsproject,
die de straten en muren schoon houden.
4.9 De gemeente stelt middelen beschikbaar om het bestaande pilot veilig wonen uit te brei-
den zodat zoveel mogelijk woningen kunnen worden voorzien van een politiekeurmerk
veilig wonen.
10
4.10 Er komt een veiligheidsacademie in Tilburg en een mede door de gemeente gefinan-
cierde bijzondere leerstoel veiligheid aan de universiteit. De onderzoeker(s) houden zich
onder andere bezig met het geven van een vervolg aan de veiligheidsnota van Fijnaut.
4.11 Het CDA wil een harde aanpak van de drugscriminaliteit op straat, in de hennepteelt en
rond coffeeshops. Het CDA wil op termijn alle coffeeshops sluiten.
4.12 Winkeliersverenigingen en (horeca-)ondernemingen die hun verantwoordelijkheid willen
nemen voor de overlast in hun winkel- en uitgaansgebied kunnen een beroep doen op
een budget voor veiligheid en leefbaarheid van het winkelgebied en het uitgaanscircuit.
4.13 De gemeente zorgt voor schone straten en goede verlichting omdat daarmee het veilig-
heidsgevoel van de burger wordt bevorderd.
5 Vrije tijd
Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout hebben hun inwoners veel te bieden op het gebied van
vrijetijdsbesteding en recreatie. Naast de Traktaties, Kermis en vele culturele activiteiten zijn
er ook veel recreatiemogelijkheden. Het CDA wil de stadsparken weer de plek geven die ze
verdienen. Te vaak bieden de parken een thuis aan onverlaten en overlastgevers. Beter
(groen)onderhoud en voldoende parkeervoorzieningen, ook voor fietsen moeten de parken
en de natuur weer teruggeven aan de Tilburgers.
Veel Tilburgse jongeren klagen over een gebrek aan voorzieningen in de woonwijken. Jon-
geren verdienen een eigen plek in het dorp of de wijk. Er zijn met name weinig voorzieningen
voor de jeugd van 12 tot 20 jaar. Voetbalveldjes, ontmoetingsplekken, en andere voorzienin-
gen worden samen met de jongeren ontwikkeld en onderhouden. Via het zelf organiseren,
leren jongeren op vroege leeftijd verantwoordelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid.
Door de eigen verantwoordelijkheid van de jongeren aan te spreken, is te voorkomen dat
voetbalveldjes en ontmoetingsplekken snel verpauperen of worden vernield. De gemeente
ondersteunt de initiatieven die jongeren ontplooien.
Het CDA wil dat jongeren vroeg en veilig kunnen stappen. Vernielingen, crimineel gedrag en
overmatig drankgebruik horen daar niet bij. Overlastgevende jongeren worden actief bena-
derd. Bij overlast kan de jongere een weekendje cel verwachten. Het project ‘Crossroads’,
waar overlastgevende en overbelaste jongeren de kans krijgen hun leven weer op de rails te
zetten, moet worden doorgezet. Voor jongeren van 12 tot 16 komen er meer alcoholvrije uit-
gaansmogelijkheden, zoals de frisfeesten in 013. Het CDA is voorstander van de inzet van
blaaspijpjes om te voorkomen dat jongeren onder invloed de kroeg binnengaan. Het CDA
maakt zich grote zorgen over het alcohol drinken onder de 16 en het excessieve drinken bo-
ven die leeftijd. De gemeente ontwikkelt een actieplan om scholen, ouderen en risicojonge-
ren aan te spreken op het feit dat drinken onder de 16 zeer schadelijk is. Ook bereidt de ge-
meente zich voor op de lokale toezichtrol die zij krijgt in de nieuwe Drank- en horecawet. De
gemeente is alert op het signaleren van nieuwe verslavingen, zoals gameverslaving en GHB.
Cultuur is een belangrijke inspiratiebron voor de samenleving. Het representeert de kwaliteit
van die samenleving. Dat blijkt uit het actieve verenigingsleven en de florerende amateurs-
kunst in de dorpen en wijken van Tilburg. Het cultureel ondernemerschap is in Tilburg goed
geworteld. Het Veemarktkwartier biedt volop mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. In de
afgelopen jaren heeft binnen het cultuurbeleid van de Gemeente Tilburg de professionele
kunst de nodige steun gekregen. Het CDA vindt dat de amateurskunst daarvan moet mee
kunnen profiteren en gratis gebruik moet kunnen maken van de professionele voorzieningen. 11
Het cultureel ondernemerschap leunt nu veel te sterk op overheidssubsidies. De subsidieaf-
hankelijkheid moet worden vervangen door echt ondernemerschap.
Sporten is gezond. Zowel voor het lichaam als voor de geest. Het CDA heeft zich altijd hard
gemaakt voor de breedtesport in de stad. In Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout zijn vele
sportverenigingen met grote ledentallen actief. Zij bieden bij uitstek een plek waar alle Til-
burgers samen komen, en met elkaar hun beste beentje voorzetten. Dit helpt bij de integratie
en emancipatie van alle Tilburgers. Voor kinderen en jongeren is sport van groot belang bij
het opbouwen van eigenwaarde en het aanleren van sociaal gedrag. Deelname aan breed-
tesport moet dus voor iedereen toegankelijk zijn. Drempels als betaald parkeren bij sportver-
enigingen passen hier niet bij, en geven bovendien een slecht signaal af aan alle betrokken
vrijwilligers. Het CDA zal zich hier, bijvoorbeeld in het Stappegoorgebied, altijd tegen blijven
verzetten!
Naast een goed ontwikkelde breedtesport kent Tilburg ook enkele hoogwaardige topsport-
mogelijkheden en faciliteiten. Het ijssportcentrum met de 400-meter baan, de ontwikkelingen
op Stappegoor en het Willem II stadion bieden uitstekende faciliteiten voor topsport. Voor het
CDA is het belangrijk dat de verhouding tussen top- en breedtesport goed wordt bewaakt. De
maatschappelijke baten van topsport zijn groter dan alleen de sportprestaties, maar de pu-
blieke investeringen in topsport geven de topsporters ook de verantwoordelijkheid om hun
eigen maatschappelijke rol serieus in te vullen. Willem II verdient actieve ondersteuning van
de gemeente bij het opstellen en invullen van de toekomstplannen. Hierbij past ambitie en
commitment van beide kanten. Ditzelfde geldt voor het ijshockey en de ambities voor top-
hockey in Tilburg. Veel Tilburgers genieten van de sportprestaties van deze verenigingen, en
de verenigingen en supporters verdienen gepaste aandacht en ondersteuning.
Majeure projecten op sport- en vrijetijdsgebied moeten passen bij Tilburg en eerst goed wor-
den uitgewerkt. Het Tilburg Dome is op zich een goed initiatief, maar het CDA heeft grote
twijfels over de locatie en de invulling. Natuurlijk is de bereikbaarheid per trein gunstig bij een
locatie in de spoorzone, maar tegelijkertijd veroorzaakt deze locatie onnodige verkeersver-
traging op de ringbanen. De music box zou wellicht wel een plek in de spoorzone kunnen
krijgen, maar hoeft wat het CDA betreft niet te worden gekoppeld aan de sportarena. Het
CDA kiest voor concentratie van sportactiviteiten in Stappegoor, temeer nu de ooit zo ambiti-
euze plannen voor het Stappegoorgebied opnieuw ter discussie komen te staan.
Actiepunten vrije tijd
5.1 Sportclubs en andere verenigingen kunnen subsidie krijgen voor het uitvoeren van goede
ideeën voor jongerenactiviteiten. Jongeren en de sportclubs kunnen zelf de ideeën aan-
leveren. Zo komt het geld terecht bij de jongeren in plaats van bij de professionals. Het
versterkt het verantwoordelijkheidsgevoel van de jongeren en houdt hen van de straat.
5.2 Er komt een alcoholontmoedigingsproject in (de regio) Tilburg om veilig stappen te be-
vorderen en excessief alcoholgebruik en gebruik onder de 16 tegen te gaan.
5.3 Het CDA wil een bruisend cultureel klimaat dat dienstbaar is aan de ontwikkeling van de
stad. Het CDA streeft naar meer ruimte voor echt ondernemerschap binnen de cultuur-
sector. Binnen dat ondernemerschap pleit het CDA ook voor minder subsidieafhankelijk-
heid.
5.4 Amateurkunst moet volop gebruik kunnen maken van het gesubsidieerde professionele
voorzieningenaanbod.
5.5 Er komt geen betaald parkeren bij sportterreinen. 12
5.6 Grote sportactiviteiten worden geconcentreerd in Stappegoor. Heroverweging van de
bouwplannen is daarom noodzakelijk.
5.7 Ook voor senioren worden culturele evenementen georganiseerd in de binnenstad.
5.8 Senioren krijgen gelegenheid in het winterseizoen in clubverband indoorsport te beoefe-
nen.
6 Openbare ruimte en vervoer
Het centrum van Tilburg is, in vergelijking met andere grote steden, relatief gemakkelijk per
auto te bereiken. Er zijn voldoende parkeergarages. Alleen in de spoorzone is nog behoefte
aan een parkeergarage, zeker als daar ook nog nieuwe grootschalige initiatieven komen. Het
CDA heeft niet de neiging om auto’s overal in de stad te weren. Iedereen is soms automobi-
list, soms fietser en soms gebruiker van het openbaar vervoer. De keuzevrijheid ligt bij men-
sen zelf. Om redenen van duurzaamheid en het tegengaan van slechte luchtkwaliteit ziet het
CDA wel mogelijkheden de vervoerskeuze positief te beïnvloeden. Dat vraagt om investerin-
gen in de cityring, het fietspadennet en het openbaar vervoer. Met name de bereikbaarheid
per openbaar vervoer van de centra in Tilburg, de Reeshof, Berkel-Enschot en Udenhout kan
beter. Dat nodigt ook meer mensen uit om de binnenstad en de dorpscentra te bezoeken.
Die binnenstad moet dan ook wat te bieden hebben. Het CDA kiest voor het opkrikken van
het stedelijk winkelhart in plaats van grootschalige shoppingmalls aan de randen van de
stad.
Actiepunten openbare ruimte en vervoer
6.1 Er komen meer bushaltes langs de cityring. Naast de bestaande bussen komt er een
cityringbus die als een soort bovengrondse metro frequent over de cityring rijdt en veel
stopplaatsen kent.
6.2 Het CDA wil een laagdrempelig fietsverhuursysteem met verschillende ophaal- en inle-
verpunten. De stad wordt zo bereikbaarder, schoner en gezonder.
6.3 Het CDA wil een hoogwaardige openbaarvervoersverbinding tussen Udenhout, Berkel-
Enschot, Tilburg Centrum en de Reeshof over het bestaande spoor. Daarmee zijn ver-
keersinfarcten te voorkomen en verbetert de bereikbaarheid van de binnenstad en de
dorpscentra. Tevens wordt bijgedragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit.
6.4 Tilburg bewaakt de veiligheid van bus- en taxichauffeurs en hun passagiers in het open-
baar vervoer.
6.5 Het beheer en onderhoud van wegen en openbare ruimte heeft topprioriteit. Hier wordt
de komende periode meer in geïnvesteerd.
6.6 Er moeten keuzes gemaakt worden voor enkele grote projecten in de stad. Zo wil het
CDA het bestaande winkelniveau in de binnenstad en de wijkwinkelcentra versterken. In
de culturele ambities voor Spoorzone, Piushaven, en Veemarktkwartier moeten scherpe
afwegingen gemaakt worden.
6.7 Het CDA wil kleinschalig ondernemerschap in de Reeshof bevorderen door zoveel mo-
gelijk regels en belemmeringen weg te nemen. 13
6.8 Goede initiatieven vanuit ondernemers voor bedrijfsinvesteringszones moeten vanuit de
gemeente worden ondersteund.
6.9 Het CDA wil het aantal veilige fietsenstallingen rondom de stations vergroten.
7 Organisatorische en financiële randvoorwaarden
Zowel de bestuurlijke als ambtelijke onderdelen van de gemeentelijke organisatie moeten
uitblinken in verantwoordelijkheid, betrouwbaarheid en transparantie. De Tilburger moet blind
kunnen varen op zijn bestuur en uitvoerders. Een degelijke overheid verhoogt de slagkracht
en de acceptatie. Het betrekt de mensen volledig bij de beleidsvoorbereiding en weet in
moeilijke situaties de regie te houden. Initiatieven moeten van onderop komen of worden ge-
dragen. Het CDA zal onder de slogan ‘bestuur in zicht’ voortdurend alert zijn op het voldoen
aan deze randvoorwaarden. Hoe groter de stad hoe groter doorgaans de afstand tot het be-
stuur. Deze wetmatigheid moet worden doorbroken in de vorm van meer zeggenschap van
de wijk, de buurt of het dorp. De wijk- en dorpsraden krijgen meer materiële en operationele
ruimte en het bestuur en uitvoerende organisatie zullen zich hiernaar gaan richten. Hierdoor
kan tevens het specifieke karakter van de woonomgeving en de leefomstandigheden worden
gegarandeerd.
De gemeentebegroting moet zowel op de korte als op de lange termijn sluitend zijn. De ge-
meentelijke inkomsten komen van het Rijk en het eigen gemeentelijke belastinggebied.
Daarnaast verkrijgt de gemeente inkomsten via doeluitkeringen en uit deelnemingen (zoals
de nutsbedrijven) en verkopen. Het aandeel van het Rijk is verreweg het grootste deel in de
gemeentelijke begroting. Als het Rijk gaat bezuinigen, en deze bezuinigingen doorgeeft aan
de gemeenten, heeft dit ernstige gevolgen voor de gemeentebegroting. Door de kredietcrisis
en de daarop gevolgde recessie is deze bedreiging zeer realistisch en zal de gemeente hier-
op dienen te anticiperen.
Sinds het begin van de jaren tachtig heeft de gemeente Tilburg een stevig begrotingsregime
en financieel sturingssysteem. Onder de naam ‘Tilburgs Model’ heeft dit zelfs internationaal
furore gemaakt. Het model heeft de gemeente Tilburg meer dan eens door moeilijke finan-
ciële tijden geloodst en mede daardoor heeft men het voorzieningenpeil weten te handha-
ven. De laatste jaren kent de gemeente Tilburg samen met veel andere gemeenten in Neder-
land nauwelijks financiële problemen. Dit komt onder andere door de hoogconjunctuur,
waardoor de middelen van Provincie en Rijk enige begrotingsruimte hebben geboden.
Bovendien zijn de inkomsten uit deelnemingen zeer profijtelijk geweest. Door de verkoop van
Essent zijn de sluisdeuren nog verder opengegaan. Het voorzieningenniveau is in de afgelo-
pen jaren dan ook opgekrikt zonder dat de gemeentelijke lasten voor de burgers uit de pas
zijn gaan lopen. Aan deze ontwikkeling heeft het CDA een belangrijke bijdrage kunnen leve-
ren. Het CDA staat voor goed rentmeesterschap zowel in de rijke als magere jaren en zal in
deze strategie volharden in het belang van de gemeente en haar burgers.
Actiepunten organisatorische en financiële randvoorwaarden
7.1 De wijk- en dorpsraden krijgen een ruimer mandaat. Zij kunnen meer beroep doen op
ambtelijke ondersteuning. De ambtelijke organisatie moet dichter bij de burger komen.
Dat geldt ook voor het wijkwethouderschap wat meer inhoud moet krijgen.
14
7.2 De efficiëntie en effectiviteit van de ambtelijke en bestuurlijke organisatie verdienen con-
tinue aandacht. Van belang zijn daarbij de vaardigheden van het uitvoerend apparaat.
Het befaamde ‘Tilburgse Model’ moet breder toepasbaar worden gemaakt.
7.3 Het CDA wil de lastendruk voor burgers en bedrijven beperken. De onroerende zaakbe-
lasting mag niet verder stijgen. Bezuinigingen gaan niet op basis van de kaasschaaf,
maar op basis van heldere prioriteiten.
7.4 De kloof tussen arm en rijk mag niet verder toenemen. De gemeente is zich steeds be-
wust van de effecten van haar beleid op de middeninkomens.
7.5 Er komt een meer uitgebalanceerd financieel en inhoudelijk beleid waarbij het bestuur
zich niet laat verblinden door prestigeprojecten. Extra inkomsten worden veilig gesteld
als reguliere inkomstenbron voor de toekomst.
7.6 Bedrijvigheid wordt gestimuleerd door het naar voren halen van infrastructurele projec-
ten.
7.7 Er komt meer aandacht voor duurzaamheid en creativiteit bij investeringen.
Berkel-Enschot
Addendum bij het CDA verkiezingsprogramma.
De CDA afdeling Tilburg heeft na gesprekken met bewoners en vertegenwoordigers van
Berkel-Enschot en van de Dorpsraad, een aantal specifieke zorg- en actiepunten van Berkel-
Enschot toegevoegd aan het verkiezingsprogramma middels dit addendum.
De gemeente Tilburg dient voortdurend alert te zijn op mogelijke spanningen tussen stedelij-
ke beleids- en bestemmingsplannen en de uitwerking daarvan op het dorpse karakter van
Berkel-Enschot. Wat voor de stad logisch is, hoeft dat niet te zijn voor Berkel-Enschot.
In Berkel-Enschot staat voor de komende jaren een forse uitbreiding van het inwonertal ge-
pland. Dit mag niet ten koste gaan van de sociale cohesie en het netwerk van vrijwilligers.
Er moet geïnvesteerd worden in het “nieuwe dorpshart” bij Koningsoord, waar een passend
voorzieningenniveau moet komen, inclusief gezellige horecagelegenheden en een sociaal-
cultureel centrum met zaalfunctie.
Zeker met het oog op de geplande uit- en inbreidingen in Berkel-Enschot, is het van belang
om de bereikbaarheid op peil te houden. Dit betekent aansluiting op- en verbreding van de
Burgemeester Bechtweg, mogelijke bouw/tijdelijke routes om de ontsluiting van het dorp mo-
gelijk te houden. Ook verdient de verkeersveiligheid en snelheidshandhaving speciale aan-
dacht in het dorp.
Bij nieuwbouwplannen in het dorp dient er in het bijzonder aandacht te zijn voor voldoende
(betaalbare) seniorenwoningen en starterswoningen. Ouderen kunnen de nabijheid van
voorzieningen niet missen en willen ook “midden” in het leven staan. Er dient sprake te zijn
van een goede “dorpsmix” van woningbouw: geen eenzijdige woningbouw noch bij kleine-,
noch bij grotere nieuwbouwplannen. Dus ook niet alleen maar grote, dure kavels, maar een
uitgebalanceerde dorpsmix.
15
Actiepunten Berkel-Enschot:
1. Bij de uit- en inbreiding in Berkel-Enschot houden we oog voor de “dorpsmix” van wo-
ningbouw: geen eenzijdige woningbouw, maar aandacht voor senioren, starters en be-
taalbare woningen.
2. De entrees van Berkel-Enschot krijgen een opknapbeurt. Betere ontsluiting voor het dorp,
maar ook ruimte voor een kunstwerk (KORT).
3. Berkel-Enschot krijgt een volwaardig nieuw dorpshart, met ruimte voor gezellige horeca
en een sociaal-cultureel centrum met zaalfunctie.
Udenhout
Addendum bij het CDA verkiezingsprogramma.
De CDA afdeling Tilburg heeft na diverse gesprekken met Udenhouters, de Dorpsraad van
Udenhout en vertegenwoordigers daarvan, een aantal specifieke zorgpunten van Udenhout
toegevoegd aan het verkiezingsprogramma middels dit addendum.
De gemeente Tilburg dient voortdurend alert te zijn op mogelijke spanningen tussen stedelij-
ke beleids- en bestemmingsplannen en de uitwerking daarvan op het dorpse karakter van
Udenhout. Wat voor de stad logisch is hoeft dat niet te zijn voor Udenhout.
In Udenhout is een enorm fijnmazig netwerk van vrijwilligers. Het onderhouden daarvan be-
hoeft ook ondersteuning van de gemeente middels het behoud van bestaande subsidies,
waaronder die van “verrijk je wijk”. In Udenhout worden die budgetten vooral ingezet bij ver-
enigingen die hiermee activiteiten organiseren. Hierop bezuinigen zou een forse aanslag zijn
op de sociale cohesie in het dorp.
Het sportpark kan niet of nauwelijks “ademen”. Udenhout en het CDA maken zich grote zor-
gen over de toekomstige ontwikkelingen en uitbreidingsmogelijkheden. Ons is duidelijk ge-
worden dat men bovendien vreest voor een andere aansturing van het sportpark (gemeente-
lijk sportbedrijf), waardoor de contributies die verenigingen moeten vragen aan hun leden
bijna zouden verdubbelen. Dit is voor het CDA onacceptabel.
De huisvesting van senioren en starters in Udenhout is een groot probleem. Bij nieuwbouw-
plannen in het dorp dient er in het bijzonder aandacht te zijn voor voldoende seniorenwonin-
gen. Ouderen kunnen de nabijheid van voorzieningen niet missen en willen ook “midden” in
het leven staan. Tevens dient sprake te zijn van een goede “dorpsmix” van woningbouw:
geen eenzijdige woningbouw, noch bij kleine, noch bij grotere nieuwbouwplannen.
Het nieuwe bedrijventerrein zou qua locatie zo dicht mogelijk tegen de spoorlijn aan moeten
komen te liggen.
Actiepunten:
1. Veiligheid in de wijk. Bij het initiatiefvoorstel van CDA en PvdA, Udenhout als pilot opne-
men. Juist omdat er in Udenhout in verhouding minder problemen zijn, en er relatief veel
kleinschaligheid en betrokkenheid is, kan deze pilot nuttige informatie opleveren over
preventie. 16
2. Situatie Zeshoevenstraat. Deze straat wordt onderdeel van het nieuwe fietsroutenetwerk.
Bovendien worden de drempels verwijderd. Er heerst veel ontevredenheid over het pro-
ces. Het CDA staat voor leefbaarheid en veilige straten. Daarom dient dit proces hero-
verwogen te worden.
3. Upstairs (jongerenwerk Udenhout) en de Twern werken niet optimaal samen. Hier dient
een eenduidige aansturing plaats te vinden.
copyright © 2010 CDA | Internetbureau w3s.nl
CDA IN SOCIALE MEDIA
