Een hoopvol 2012!

'Diep in onszelf dragen wij hoop. Is ze niet daar dan is ze nergens.

Hoop is een kwaliteit van de ziel en hangt niet af van wat er in de wereld gebeurt.

Je kunt dat aan niemand delegeren.

Hoop is niet voorspellen of vooruitzien.

Het is een gerichtheid van de geest, een gerichtheid van het hart.

Hoop in deze diepe en krachtige betekenis is niet hetzelfde als vreugde omdat het goed gaat of bereidheid om je in te zetten voor wat op succes afstevent.

Hoop is het vermogen om ergens voor te werken omdat het goed is, niet omdat het kans van slagen heeft.
Hoop is beslist niet hetzelfde als optimisme.

Het is niet de overtuiging dat iets goed zal aflopen, maar de zekerheid dat iets ertoe doet ongeacht de afloop.

Het is hoop, meer dan wat dan ook, die ons de kracht geeft om te leven en voortdurend nieuwe dingen uit te proberen, zelfs in omstandigheden die hopeloos lijken.'

 (Uit: Vaclav Havel Disturbing the peace, 1986)

Ieder jaar rond deze tijd, Kerstmis is immers het feest van hoop en vrede, moet ik aan deze woorden van Havel denken. Toen ik hoorde van zijn overlijden kwamen ze dus meteen weer op. 

De woorden van Havel komen uit een tekst met de mooiste en helderste uitleg over hoop die ik ken. Het spreekwoord zegt dat hoop doet leven. Om allerlei redenen, maar misschien wel vooral om wat Havel hier benadrukt: hoop betekent dat je niet hoeft te weten hoe het afloopt. Je verlangen is voldoende, want je verlangen zegt: dit doet er toe, voor mij, nu. Ook als ik niet weet waar het toe leidt. Ook als ik niet weet waarheen het mij leidt.

Hoop doet niet alleen leven, maar doet ook zingen. En het mooie is: zingen versterkt de hoop! Waar mensen durven hopen, gaan ze dus zingen. In demonstraties, in tempels, in sportpaleizen. Niet pas als ze zeker zijn van de goede afloop. Nee, ook daarvóór. Om moed te verzamelen, om elkaar moed in te zingen, om verbinding te voelen die de hoop weer kan voeden. Hoop en wanhoop lijken tegengesteld, maar dat is schijn. Je kunt ook zingen met de moed der wanhoop, in de wanhoop zit hartverscheurend mooie muziek. En die brengt je bij je hoop. Denk aan de mooiste Portugese Fado’s.

In dezelfde tekst zegt Havel: je kunt het niet delegeren. Ook dat is een fascinerend zinnetje dat ik graag omarm. Want dat is zo essentieel voor elke expressie van je diepste gevoelens: je kunt het niet delegeren.

We beleven deze week weer de donkerste dagen van het jaar. Als alles duister is ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft , hoe vaak hebben we het al gezongen tijdens de Kerst, hoe vaak zullen we het nog zingen? Niet omdat het zo vrolijk is, er is al menig traantje bij weggepinkt. Wel omdat het ons telkenmale brengt bij hoop.

Ik wens u allen toe dat deze tijd je dicht mag brengen bij wat Havel ons wilde zeggen.

Jozef Kok