Het CDA is tijdens de behandeling van de voorjaarsnota 2011 op 11 juli jl. voor een groot deel akkoord gegaan met de bezuinigingsvoorstellen van het college voor 2012. Een aantal bezuinigingsvoorstellen waren al verzacht door het College, waaronder het bibliotheekwerk. De fractie heeft ervoor gepleit om de wisselbibliotheek in Visvliet te behouden. Door een amendement van GroenLinks te steunen is dit gelukt. ChristenUnie, VVD en D66 stemden tegen. Verder heeft de fractie met succes een amendement ingediend om de bezuinigingen voor de harmonie en fanfare terug te draaien. Mede-ondertekenaars waren GroenLinks en D66. Met steun van de VVD is dit amendement aangenomen. ChristenUnie en PvdA stemden tegen.

Samen met coalitiepartners ChristenUnie en PvdA heeft de fractie het college via een motie opgedragen om bij de begroting 2012 te komen met een concreet voorstel voor het oplossen van de belangrijkste knelpunten bij de sportvoorzieningen. Daarvoor is een investeringsbedrag van € 1,5 miljoen geraamd, maar het was de fractie volstrekt onduidelijk waar dit geld aan besteed gaat worden. De motie is overgenomen door het college.

Waar het gaat om de bezuinigingen op het ouderen- en jongerenwerk heeft de fractie het college opgeroepen om nogmaals met de Stichting Welzijn gemeente Zuidhorn te onderzoeken of deze bezuinigingen reëel zijn. Onze motie daartoe is met meerderheid van stemmen aangenomen.

Het CDA heeft zich kritisch uitgelaten over de financiële systematiek van de gemeente Zuidhorn. Naar het idee van de fractie belemmert het behoud van diverse spaarreserves de mogelijkheid om het beschikbare geld jaarlijks goed te kunnen besteden. De fractie heeft ervoor gepleit om voor toekomstige grote investeringen niet meer te sparen, maar op het moment van realisatie van de voorziening de kapitaallasten mee te nemen in de meerjarenraming. Deze motie is met steun van GroenLinks, VVD en D66 aangenomen.

Ook heeft het CDA gevraagd om een beter overzicht van alle inkomsten en uitgaven en het saldo onder de streep. De raad kan daardoor beter bekijken hoe de financiële situatie is vóórdat er geld besteed wordt aan de diverse spaarreserves danwel bezuinigingen worden doorgevoerd. De motie is door het college overgenomen.

Lees hieronder de volledige tekst van de beschouwingen, uitgesproken door fractievoorzitter Hilda Meijer.

BESCHOUWINGEN BIJ DE VOORJAARSNOTA 2011

Voorzitter,

Wij willen beginnen met het college en het ambtenarenapparaat te bedanken voor het vele werk dat zij de afgelopen maanden in het kader van de Voorjaarsnota hebben verricht. Het is jaarlijks weer een hele klus, en tot op het laatste moment worden vele technische vragen door de medewerkers beantwoord. Nogmaals dank daarvoor. En dan is nu de raads­vergadering waarin de raad zich uitspreekt over de voorjaarsnota, een belangrijk moment in het jaar. En dit jaar met een andere impact dan voorgaande jaren.

Voordat wij onze opmerkingen over de voorjaarsnota maken, willen wij u meenemen naar vroegere tijden. Toen beschikten veel gezinnen over zo'n langwerpig spaarkistje van Brabantia. Voor diverse posten was er een gleuf waarin geld gestopt kon worden: gas/licht, vakantie, brandstof, huishoudelijke artikelen, etc. Uit het wekelijkse loonzakje deed vader of moeder steeds een klein deel in een van de gleuven. Wat overbleef was om van te leven. En als de baas eens een goede week had gehad, bleef er extra veel over. Als de baas wat zuinig was geweest, had je weinig over. Een systeem dus waar je in rijke tijden goed mee uit de voeten kon. Maar op het moment dat er wat minder binnen kwam, had je minder om van te leven.

Onze gemeente heeft lange tijd een rijk gevuld loonzakje ontvangen. En zo konden we sparen voor toekomstige uitgaven. Een prima systeem, waar we als gemeente goed van konden profiteren, veel was mogelijk en tot voor een paar jaar geleden konden we ieder jaar ook nog geld aan nieuw beleid besteden.

Sparen en investeren/nota reserves en voorzieningen

Inmiddels zijn de tijden veranderd. Er komt minder geld binnen, en tóch blijven we sparen in allerlei spaargleuven en zit er her en der veel geld tussen de schotjes in de spaarkist dat we er al eerder in hadden gestopt. We noemen het BTW Compensatiefonds, diverse reser­ves voor bijv. nieuwbouw gemeentehuis en CCZ, etc. Voor een aantal toekomstige uitgaven is het goed om geld achter de hand te hebben, denk aan de fusie openbaar onderwijs. Maar als er vanaf 2014 al weer een overschot geraamd is, moet je je afvragen of alle verschil­lende geldpotjes wel nodig zijn. Immers, op dat moment kun je ook een integrale afweging maken en jaarlijks vaststellen welke uitgaven nodig zijn en op dat moment de lasten begroten. Wij doen dus een oproep tot een behoorlijke mate van ontschotting van reserves en willen de Brabantiaspaarkist daarmee op zolder bergen. Dit betekent beperking van het aantal reserves en een grotere ABR voor het opvangen van risico’s en schommelingen. Dit betekent ook dat we willen stoppen met de huidige spaarsystematiek. Deze systematiek leidt tot onnodige verkokering van middelen (denk aan de bijv. de koelkast die vroeger nog niet gekocht kon worden omdat het geld zo verdeeld in de spaargleuven was gedaan) en onevenwichtige spreiding van lasten over de jaren. Hiervoor dienen we een motie in.

Meer inzichtelijkheid

Voorzitter, onze fractie is van mening dat de nu gepresenteerde meerjarenraming geen goed stuurinstrument meer is voor het maken van een integrale afweging door de raad. Om verantwoorde beleidskeuzes te kunnen maken moet de raad kunnen zien welke structurele baten en lasten er zijn, en wat er onder de streep over is om te kunnen sparen danwel te moeten heroverwegen. Ook een op ons verzoek gemaakt overzicht van baten en lasten vertoont nog vervuiling omdat er toch nog reservemutaties in de begrotingssaldi zijn verwerkt (via het beginsaldo).

De CDA-fractie is van mening dat het nu de tijd is om de cijfers anders te presenteren en op die manier de raad de mogelijkheid te geven beter inzicht te krijgen in de besteding van alle middelen en de uitgaven. Onze toezichthouder, de provincie, wil inzicht in het materiële evenwicht van baten en lasten. Daarom werkt het versluierend dat sommige reservemuta­ties worden verwerkt temidden van de baten en lasten. Wij zullen een motie indienen waarin we het college vragen voor de begroting 2012 een meerjarenraming te presenteren waarin baten en lasten gescheiden worden van de reservemutaties. Dan kunnen we als raad ons een goed oordeel vormen over de financiële positie van de gemeente en over de baten en lasten in relatie tot mogelijke reservemutaties.

De voorliggende voorjaarsnota

Onze mening ten aanzien van de financiële systematiek plaatst onze fractie voor een dilemma, immers het college vraagt de raad nu een besluit te nemen over de voorgenomen bezuinigingen zodat de organisaties tijdig maatregelen kunnen nemen. Dat begrijpen wij goed.

Maar het valt ook op dat in 2012 en 2013 weliswaar een tekort wordt voorzien, terwijl in 2014 het geld ons volgens de meerjarenraming over de plinten heen klotst. Oftewel dan kan de OZB weer met 30% verlaagd worden..... En dat terwijl we nu wederom forse bezui­nigingen gaan inzetten én de OZB opnieuw met 15% verhogen.

Onze fractie vraagt zich dan ook af of het verantwoord is nu te bezuinigen terwijl je vanaf 2014 geld overhoudt. Voor dit tijdelijke probleem hebben we immers forse spaarreserves, een BCF-reserve zonder duidelijk bestaansrecht en een overschot op de ABR. Ook uit de verkoop van Essent verwachten we nog een incidenteel bedrag van zo’n € 200.000.

Echter, wij zijn ons er ook van bewust dat de fusie binnen het openbaar onderwijs ons veel geld gaat kosten én dat er met de decentralisatie van taken een nieuwe bezuinigingsslag aankomt. Daarom denken wij dat een aantal bezuinigingen doorgezet kunnen worden en hebben we de bezuinigingsvoorstellen toch opnieuw goed bekeken, met onze voorgaande beschouwingen over de systematiek in het achterhoofd.

Minder pessimistisch beeld

Onze fractie heeft bij de beschouwingen over de begroting 2011 opgemerkt dat het college te pessimistisch was over de toekomst. Wij wilden op dat moment geen enkele uitspraak doen over de bezuinigingen in 2012. Het College heeft inmiddels zelf ook geconstateerd dat het pessimistische beeld inderdaad moest worden bijgesteld en dat een aantal aangekon­digde bezuinigingen bijgesteld konden worden.

Bibliotheekvoorzieningen

Wij zijn blij dat het bibliotheekwerk voor een groot deel gespaard is. Het gaat hier om een voorziening waarvan relatief veel inwoners gebruik maken, meer nog dan van vele andere voorzieningen. Wel vinden wij het van een kruideniersmentaliteit getuigen dat de wissel­bibliotheek in Visvliet wordt gesloten, gezien de geringe kosten die dit met zich meebrengt. Wij roepen het college dan ook op om deze opheffing niet door te zetten en willen daartoe graag een toezegging van de wethouder horen.

Vrijwilligerswerk en mantelzorg

De verzachting van de bezuinigingen op het vrijwilligerswerk en de mantelzorg onder­steunen wij van harte. Wij vinden dat het hier om activiteiten gaat die noodzakelijk zijn om de leefbaarheid en het sociale gezicht van onze gemeente te handhaven. Als we de bewoners aan het roer willen, dan moeten we op deze aspecten die bewoners blijven faciliteren.

Harmonie en fanfare

Ook waar het gaat om de harmonie en fanfarekorpsen zijn wij van mening dat hier minder fors bezuinigd moet worden. Het gaat om minimale bedragen in onze totale begroting, ter­wijl wij het verenigingsleven zo belangrijk vinden. Gezien alle spaarpotjes voor grootse zaken, zijn wij van mening dat er niet zo fors bezuinigd kan worden en er voldoende ruimte is om de bezuiniging van € 3.000 terug te draaien. Hiervoor dienen wij een amendement in. De dekking daarvoor zoeken wij in principe in de post Structureel Onvoorzien, al vaker aan de orde geweest in deze raad. Het college blijft deze post handhaven. Zoals al eerder gezegd pleiten wij ervoor alle beschikbare structurele middelen op één plaats zichtbaar te maken. Dit zou betekenen dat de middelen voor structureel onvoorzien worden toegevoegd aan het saldo van de meerjarenraming. Op die manier is er sprake van meer transparantie omtrent beschikbare middelen. Wettelijk zijn hiervoor geen belemmeringen.

Ouderen- en jongerenwerk

Waar wij wel moeite mee hebben zijn de forse bezuinigingen op het ouderen- en jongeren­werk. Wij willen het college dan ook oproepen deze bezuinigingen vóór de begroting 2012 opnieuw te overwegen en daarover goed in gesprek te gaan met betrokken partijen en te onderzoeken welke ombuigingen reëel zijn en de dekking daarvoor te zoeken in reserves die op dit moment geen toegevoegde waarde hebben, bijv. de post structureel onvoorzien. Wij zullen hiervoor een motie indienen.

Sportvoorzieningen

Een ander punt dat steeds boven de markt blijft hangen is de aanpak van de knelpunten in de sportvoorzieningen. Het college heeft kapitaalslasten opgenomen in het meerjaren­investeringsprogramma voor een investering van in totaal € 1,5 miljoen. Het is ons vol­strekt onduidelijk waar dit geld aan besteed gaat worden. Wij vragen het college om voor de begroting van 2012 een voorstel te doen voor de besteding van deze middelen, en daarbij goed met de VV Zuidhorn en VV Grijpskerk in overleg te treden om te bezien hoe de knelpunten opgelost kunnen worden. Dat daarbij het kunstgrasveld in Grijpskerk na­drukkelijk in beeld komt, lijkt ons evident.

De 1e finrap

Net als vorig jaar bij behandeling van de voorjaarsnota moeten we constateren dat de woordjes "per abuis" nog steeds niet verdwenen zijn. Ook nieuwe aanramingen zijn weer aan de orde. Wij verwachten van het college dat ze goed grip heeft op de begroting en pro-actief stuurt op de begrotingsposten. Niet begroot is niet uitvoeren, tenzij de Raad hier aanvullende middelen voor vrijmaakt.

Wat onze fractie ook bezighoudt is de constatering dat er wel heel gemakkelijk “aange­raamd” wordt. Zijn alle aanramingen echt noodzakelijk? Of kunnen ook andere keuzes ge­maakt worden?

Tot slot

Alles overziende heeft onze fractie dit jaar wederom een kritische blik gegeven op alle stukken. In de beantwoording van onze technische vraag over sparen en investeren geeft het college aan "voorzichtig beleid te willen voeren en het raadzaam te achten schomme­lingen in de lasten te beperken". Volgens ons streef je voorzichtig beleid na via een jaar­lijkse transparante begroting waarbij de raad een integrale afweging kan maken omtrent overschotten danwel tekorten. In rijke tijden is het sparen voor kapitaallasten vooruit­lopend op investeringen prima. Maar als dit tot gevolg heeft dat er op andere posten bezuinigd moet worden, danwel de OZB onredelijk verhoogd moet worden of in gewaar­deerde voorzieningen gesnoeid moet worden, dan kun je beter de kapitaalslasten volledig laten drukken op het jaar dat de voorziening gestart wordt. Zo sluit je aan bij het principe "de gebruiker betaalt".

Wij wensen het college veel succes en hopen dat onze suggesties een vervolg zullen krijgen.

De CDA-fractie:

Freek Nieuwenhuis, Esther Grotenhuis, Jacob Klaas Star en Hilda Meijer

Zuidhorn, 11 juli 2011