Er zijn mensen die zeggen dat de emancipatie van vrouwen voltooid is. Kijk maar: je ziet vrouwen overal, in het bedrijfsleven, de wetenschap en politiek… Naar mijn idee is dat een te simpele weergave van de werkelijkheid. Want ook al zien we op die plekken meer vrouwen dan zo’n tien, twintig jaar geleden, de kracht van vrouwen wordt nog lang niet altijd erkend. Typerend hiervoor is het geval van Ingrid Betancourt. Deze Colombiaanse politica is gedurende zes jaar gegijzeld in de jungle door de FARC,  de gewapende revolutionaire verzetsmacht van  Colombia. De FARC staat bekend als één van de meest wrede verzetsgroepen in de wereld. Toch wordt toetreding door veel jonge mensen in Colombia gezien als enige uitweg op een tamelijk uitzichtloos bestaan. Bij gebrek aan toekomstperspectief zijn ze bereid de meest gruwelijke daden te verrichten. Soms niet ouder dan tien, elf jaar moeten ze, om hun “moed en overgave “ te bewijzen, moorden plegen, soms zelfs op hun eigen moeders en vaders.  Ik ben in Colombia geweest en heb daar gesproken met jongeren die na jaren lid van de FARC geweest te zijn,  terug wilden keren naar een “normaal” leven. Ik zal die ontmoeting nooit vergeten: de blik in de ogen van deze jongeren, vaak niet ouder dan een jaar of negentien, maakte duidelijk dat van een “normaal” leven  vrijwel geen sprake meer zal kunnen zijn. Dat is ook niet verwonderlijk als je bedenkt wat zij hebben meegemaakt en gedaan. Jarenlang aan dit soort mensen overgeleverd zijn, moet iets vreselijks zijn. Voeg daarbij iedere dag opnieuw de onzekerheid of er ooit een einde aan de gijzeling zal komen, de voortdurende martelende vraag naar het welzijn van  kinderen en familie, slopende ziektes die gevolg zijn van voedselgebrek en je kan je bijna niet voorstellen dat iemand nog enigszins weldenkend uit zo’n situatie kan komen.

Ingrid Betancourt heeft het gepresteerd. En meer dan dat. Nauwelijks een paar uur na haar bevrijding hield ze haar eerste toespraak. Daar stond ze, ongebroken  en gedurende een kwartier verwoordde ze haar eerste emoties en indrukken. De presidentskandidate was helemaal terug en deed de wereld versteld staan van haar flexibiliteit en kracht.

Het heeft mij dan ook zeer verbaasd dat nauwelijks een etmaal na de ongelooflijke herrijzenis van een krachtige vrouw de zure commentaren begonnen. Hoe kán het, dat iemand na zes jaar gijzeling door de FARC er zo uit komt? Dat is toch onmogelijk? Was het soms allemaal in scène gezet?

Toen Nelson Mandela, na ruim 27 jaar gevangschap op Robbeneiland, vrij kwam en zich de ongebroken en sterke leider toonde die hij was en is, heeft niemand het in het hoofd gehaald te twijfelen aan de oprechtheid van die kracht, niemand kwam op de gedachte dat zijn vrijlating in scène was gezet, dat hij misschien al maanden vrij was en zich op een sterke ‘come back’ had voorbereid.

Waarom er op Betancourt zo gereageerd werd? Volgens mij door haar vrouw-zijn. Van een vrouw wordt niet verwacht dat ze sterk is, dat ze  lef heeft en haar hoofd boven het maaiveld uitsteekt.

Onlangs was er in Nederland een andere vrouw die dat zeker ook doet. Dat is Betty Bigombe, een Oegandese. Zij ontving, traditie getrouw op 13 maart, de Geuzenpenning. Deze onderscheiding wordt jaarlijks door het bestuur, waar ik sinds kort deel van  uitmaak,  toegekend aan een persoon of organisatie die zich ingezet heeft voor strijd tegen discriminatie en voor een rechtvaardige samenleving. Betty Bigombe kreeg als minister van de Oegandese regering de opdracht het gesprek aan te gaan en vrede te stichten met de de LRA, the Lord’s Resistance Army, het Verzetsleger van de Heer, geleid door Joseph Koney. Net als de FARC staat de LRA bekend als uiterst gewelddadig, ze ronselen kindsoldaten op gruwelijke wijze en staan vooral bekend om hun oorlogstactiek van massale verkrachtingen. Het is Bigombe gelukt, reizend op een motor, contact met deze groep te leggen. Koney noemde haar zelfs “moeder”. Het einddoel, vrede, is nog niet bereikt in die regio, maar er is voortgang geboekt. Juíst omdat dit door een vrouw bereikt is, is het van belang de moed en kracht van deze vrouw te eren. Zodat ook zij de erkenning krijgt die zij verdient.

Rond internationale vrouwendag, 8 maart, zat ik op verzoek van Ella Vogelaar in een panel van allochtone vrouwelijke  politici naar aanleiding van de presentatie van haar boek: “De verborgen kracht van migrantenvrouwen”. In het boek zijn portretten van migrantenvrouwen die betrokken zijn bij verschillende organisaties die gericht zijn op vrouwen. Ella Vogelaar pleit ervoor op te houden migrantenvrouwen als slachtoffer te zien en te beginnen hun kracht te  mobiliseren. Ik denk dat het heel goed is dat Ella dat boek geschreven heeft. Omdat het kennelijk nodig is. Voor wie zelf uit allochtone gemeenschappen komt of voor wie werkelijk kennis heeft van migrantengemeenschappen is het geen nieuws dat migrantenvrouwen krachtig zijn,  integendeel! Ook kunnen ze heel goed zélf hun kracht mobiliseren, als ze maar de kans krijgen zichzelf te zijn.

Wereldwijd, en ook in ons eigen land wordt de kracht van vrouwen nog lang niet altijd gezien, laat staan dat die erkend zou worden.

Conclusie: de emancipatie is écht nog niet voltooid!