Nadat Wilders en Verdonk de multiculturele samenleving als zondebok voor alle nationale “ellende” hebben aangewezen, is nu ontwikkelingssamenwerking aan de beurt om geslachtofferd te worden. Niet verwonderlijk voor partijen die in toenemende mate de blik naar binnen richten en alles wat van ‘achter de Hollandse dijk’ vandaan komt als bedreigend en gevaarlijk beschouwen. De aanval is vol geopend en nadat de PVV en TON riepen dat we ontwikkelingssamenwerking moeten beperken tot noodhulp of tot niets, komt nu ook de fractie van de VVD met het plan om het ontwikkelingsbudget te halveren.
Dit voorstel getuigt van weinig actuele kennis van zaken. De discussie over de effectiviteit van de hulp, waarbij het tegengaan van hulpverslaving een centrale notie was, is twintig jaar geleden uitgebreid gevoerd. Wie met verstand van zaken en kritisch de beleidskeuzes op terrein van ontwikkelingssamenwerking vandaag de dag bekijkt, ziet dat het er juist om gaat het eigen probleemoplossend vermogen van mensen in ontwikkelingslanden te versterken. Wij kunnen de problemen daar niet oplossen, dat moeten mensen zélf doen. De vraag over effectiviteit is dus niet nieuw, daar zijn overheid en maatschappelijk middenveld al vele jaren mee bezig. Ik geef toe dat het altijd beter kan, maar door te doen alsof er al vijftig jaar lang ongeconditioneerd met geld gesmeten wordt, maakt men een karikatuur van ontwikkelingssamenwerking.
En dat op een moment dat ontwikkelingssamenwerking misschien wel belangrijker is dan ooit! Want wie met een open blik en enig historisch, economisch en sociaal besef over de Nederlandse dijk durft te kijken, ziet dat dit moment wel zéér ongelukkig is om te komen met een voorstel voor halvering van het ontwikkelingsbudget. We leven in een wereld waar de crises zich opstapelen. Er is een voedselcrises, water en energie worden in rap tempo schaarser, de gevolgen van de klimaatverandering dringen zich in beelden van natuurrampen aan ons op. Daar komt ook een financiële crisis overeen. Gelukkig hebben de Wereldbank en het IMF opgeroepen de crisis niet af te wentelen op de landen in ontwikkeling en onze toezeggingen op gebied van ontwikkelingssamenwerking na te komen. De opeenstapeling van crises treft namelijk onevenredig hard de mensen die al het minst hebben en zal, als we niets doen, leiden tot meer honger en oorlog met alle gevolgen van dien. Honger, armoede en conflict daar, bedreigt ook onze stabiliteit. Ontwikkelingssamenwerking is het beleidsterrein dat kan voorkómen dat dit soort rampen plaats vinden en dient daarmee, naast morele motieven, ook een welbegrepen eigen belang. Het is mijn overtuiging dat het welbegrepen eigen belang nog verstrekt zal worden, als we straks, als het stof een beetje is neergedaald, de effecten van de financiële crisis op de wereldverhoudingen bekijken: de machtsverhoudingen en afhankelijkheden in de wereld zullen absoluut veranderd zijn. Ondanks alle ontreddering en onzekerheid, biedt deze veranderde situatie ook kansen. Om na te denken over een nieuwe economische orde, waarin niet het “nooit genoeg” en “altijd meer” prevaleren, maar aanvaarden dat er grenzen zijn, dat fiancieel niet alles kan en dat ook de dragkracht van onze planeet haar grenzen kent. Het gaat dus ook om een nieuwe manier van het waarderen van natuurlijke hulpbronnen, die met de dag schaarser worden en waarvan het merendeel zich niet in het noorden, maar in het zuiden bevindt. Vanuit dat perspectief is het goed de samenwerking met ontwikkelingslanden hoog op de politieke agenda te houden en het budget wat we daarvoor beschikbaar hebben, 0,8% BNP, -nog niet één honderdste is van wat wij met elkaar verdienen-, te handhaven.
Gelukkig ziet een belangrijk deel van de VVD dit wel glashelder in. Joris Voorhoeve schreef, in opdracht van het wetenschappelijk instituut van de VVD een rapport over het belang van ontwikkelingssamenwerking juist nu. Joris moet nu niet tegen draken ten strijhde trekken, maar tegen verouderde vies’s binnen zijn partij. Gelukkig is Joris dapper, Zet ‘m op Joris!
