Tijdens het debat over het rapport van de Commissie Deetman heb ik, vanzelfsprekend en in niet mis te verstane bewoordingen, onze afschuw uitgesproken over wat er is gebeurd. Zoveel kwetsbare kinderen zijn slachtoffer geworden. Juist op plaatsen waar zij zich veilig en geborgen hadden moeten weten, is hen onnoemelijk veel leed aangedaan. Samen met VVD en de PVV hebben wij daarom een dringende oproep gedaan aan de verantwoordelijken binnen de bisdommen en congregaties om het aangedane leed ruiterlijk te erkennen, de adviezen van Deetman op te volgen, hulp te (laten) verlenen, constructief bij te dragen aan de lichte (!) bewijslast en nauw samen te werken met slachtoffergroepen. Of en hoe de RKK zijn verplichtingen nakomt zullen wij kritisch volgen, daarbij geholpen door de Commissie Deetman die zal monitoren.

Namens het CDA heb ik aangegeven dat wij ons met pijn in het hart realiseren dat het leed niet is weg te nemen. Wij kunnen louter alles in het werk stellen om het leed ietwat dragelijker te maken.

In een paar zaken kunnen wij moeilijk berusten. Zo blijft de verjaring een gewikkelde kwestie. De RKK blijkt zich, als een zaak niet voor de beklagcommissie wordt gebracht maar voor de (gewone) civiele rechter, toch op verjaring te beroepen  (te lang geleden gebeurd en daarom niet meer te behandeldelen). Wij betreuren dat zeer, maar hebben geconstateerd dat een Utrechtse rechter hier ook kritisch over is geweest. Dat is een lichtpuntje. Mogelijk zal het beroep van de Kerk op verjaring tevergeefs zijn en dan staat gelukkig ook de weg naarde civiele rechter open. Let wel, een ‘gewone’ rechter moet zich houden aan het juridische bewijsrecht, de ingestelde klachtencommissie niet. Daarom verdient een behandeling van een klacht door de klachtencommissie toch echt de voorkeur omdat dan de bewijslast vele malen lichter is. 

Een ander pijnpunt is gelukkig door de RKK al wel goed opgepakt. Wij hebben gevraagd om nader onderzoek naar slachtofferschap onder meisjes. Dat is namelijk onderbelicht gebleven. Deetman is daartoe bereid en zal het onderzoek uitvoeren. Ook hebben wij, via de Minster, aan de Kerk en de klachtencommissie gevraagd om klachten in behandeling te nemen die gaan over ernstige fysieke mishandeling (niet zijnde seksueel). Ook dat is gelukkig ruimhartig toegezegd. 

Over de rol van de overheid bestaat nog altijd discussie. Hoe is het toch mogelijk dat het misbruik zo lang heeft kunnen voortduren? Namens het CDA heb ik daarom gevraagd op afzonderlijk onderzoek naar de rol van politie en justitie. Steenhuis heeft dit opgepakt en 2200 dossier onderzocht. Daaruit bleek niet dat de overheid op enigerlei wijze heeft meegewerkt aan een ‘doofpot’. Dit onderzoek heeft ons echter niet geheel gerustgesteld omdat Steenhuis niet ver genoeg kon teruggaan in de tijd. Daarom hebben wij de klachtencommissie gevraagd direct bij de Minister van Veiligheid en Justitie aan de bel te trekken zodra in een individuele casus toch blijkt dat politie en/of justitie laks is geweest. Zou het zo zijn dat alsnog een beeld ontstaat van een bedenkelijke rol van de overheid, dan zal nader onderzoek nodig zijn, waarbij wij een parlementair onderzoek niet uitsluiten. Twee slotopmerkingen. Namens het CDA heb ik de behoefte gevoeld om expliciet aandacht te besteden aan de impact die het misbruik heeft op de gehele kerkgemeenschap. Niet alleen de directe slachtoffers, maar iedereen is hierdoor aangedaan en voelt zich, en wordt soms zelfs, erop aangesproken. Dat is heftig. Mensen die zich inzetten en/of betrokken zijn bij de Kerk, (diep) gelovigen maar ook louter geïnteresseerden, voelen schroom om voor hun inspiratie uit te komen. Ook dat doet ons verdriet en behoeft aandacht.

Seksueel misbruik is en blijft gruwelijk. Telkens wanneer we daarmee worden geconfronteerd dan lopen de rillingen over je rug. Of het nu gaat over de drama’s die zich hebben voltrokken onder de verantwoordelijkheid van de Kerk, of over wat rondwaart op het internet. Het is niet alleen ellende van het verleden maar helaas ook van het heden. Wij moeten er alles aan doen om de toekomst voor kinderen veiliger te maken. Daarop zullen wij vanuit de Kamer het Kabinet kritisch volgen. Het thema zal helaas op de agenda moeten blijven. Onbegrijpelijk, maar een bittere realiteit.

Madeleine van Toorenburg

CDA Tweedekamerfractie

Woordvoerder Veiligheid en Justitie