In dit rapport staat de vraag centraal in hoeverre wijzigingen in de sociale zekerheid en financiering van de pensioenen nodig zijn in het licht van de toekomstige arbeidsmarkt. Een belangrijk thema voor wie zich realiseert dat ons land de komende decennia gebaat is bij een arbeidsaanbod dat niet alleen toereikend is om de kosten van vergrijzing (zorg en pensioenen) en de daarmee gemoeide premiedruk op te vangen, maar ook bij een sociaal stelsel dat activerend is voor wie nog betaald kan werken. Een stelsel dat toereikend is voor wie niet meer kan werken en ook op langere termijn houdbaar is. In hoeverre belemmert of stimuleert de huidige inrichting van de sociale zekerheid deelname aan het arbeidsproces? Welke sociale zekerheids- en pensioenwetgeving zijn er en in hoeverre behoeven ze aanpassing? Het rapport biedt een beknopt overzicht en een waardering van de stand van zaken van verschillende sociale verzekeringen vanuit een christen-democratische perspectief.

Demografische ontwikkelingen, individualisering, veranderende arbeidsrelaties en internationalisering zijn onderliggende trends met grote betekenis voor de sociale zekerheid. Knelpunten die samenhangen met de veranderende levensloop van mensen worden ook steeds zichtbaarder. Met name tijdens de gezinsfase moeten veel taken tegelijk worden verricht. De vervroegde uittreding van oudere werknemers, samenhangend met een hoge werkdruk en financiële aantrekkelijkheid van regelingen waarop mensen kunnen terugvallen, is een punt dat eveneens om aandacht vraagt. De aanhoudende groei van het aantal mensen dat niet meer kan werken als gevolg van ziekte en arbeidsongeschiktheid baart grote zorgen. De sociale zekerheid moet goed geregeld zijn, maar daarbij past de kanttekening dat dit niet moet leiden tot teveel inkomensbescherming, tot regelingen die weinig activerend werken. Dan worden mensen juist ontmoedigd om vanuit een uitkeringssituatie te gaan werken en kunnen goedbedoelde regelingen bijdragen aan een verhoging van de armoedeval bij een stap naar werk.

In dit rapport is vanuit christen-democratisch perspectief gekeken naar de verschillende sociale risico’s die zich bij mensen kunnen voordoen. Telkens is daarbij aandacht geschonken aan de gewenste verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheid, werkgevers, werknemers en individuele burgers. Die verantwoordelijkheidsvraag is geen steriele ordeningsvraag, maar heeft alles te maken met de mate waarin een sociaal stelsel activerend is en het aanbod van verzekeringsaspecten.

Dit rapport completeert een drieluik over de arbeidsmarkt. Reeds verschenen zijn Investeren in solidariteit, dat handelt over de gevolgen van de vergrijzing en kenniseconomie voor de arbeidsmarkt en Modern Life Course Support Systems, de engelse bewerking van het levenslooprapport van het WI. Tezamen bieden deze drie rapporten een visie op de samenhang tussen sociale zekerheid, arbeidsmarkt en  levensloopbeleid.

Verwante rapporten:

2002 - INVESTEREN IN SOLIDARITEIT

2002 - MODERN LIFE COURSE SUPPORT SYSTEMS