Klik hier voor het rapport (pdf) 
De overheidsfinanciën, onze economie en de arbeidsmarkt zijn gevoelig voor de vergrijzing. Hogere pensioenlasten en zorgkosten zetten de begroting onder druk. De onzekerheden aan de inkomstenkant van de overheidsfinanciën zijn betrekkelijk groot. Zij zijn sterk afhankelijk van de economische groei, de participatiegraad op de arbeidsmarkt en andere factoren. Bovendien is de ontwikkeling van de zorgkosten ongewis, zijn de lasten over de staatsschuld afhankelijk van de stand van de rente en bestaat het gevaar dat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt niet op elkaar aansluiten, met hogere uitgaven aan sociale zekerheid als gevolg. Het is belangrijk om, ondanks deze onzekere factoren, de overheidsfinanciën op orde te krijgen en solide te maken voor de toekomst. In dit rapport komt het WI met voorstellen.

Het rapport belicht tegen de achtergrond van ontwikkelingen zoals de vergrijzing, arbeidsparticipatie, arbeidsmarktbeleid, financieel en fiscaal beleid de stand van zaken van de overheidsfinanciën. Om de overheidsfinanciën op orde te krijgen en solide te maken staan de overheid in beginsel vier strategieën ter beschikking: schuldreductie en efficiencywinst, lastenverzwaring, uitgavenverlaging en een hogere arbeidsdeelname. Schuldreductie is een robuuste en zekere strategie. Met relatief grote zekerheid valt immers te berekenen hoeveel geld er straks nodig is voor de pensioenuitgaven en voor het opvangen van de piek in de uitgaven van de AOW. Te berekenen valt dan welk overschot er op de begroting nodig is om de lasten te kunnen opvangen: het appeltje voor de dorst. Naast het verminderen van de schuld en de rentelasten is het verminderen van collectieve uitgaven van belang.
Het WI vindt lastenverzwaring als strategie niet gewenst. Dit verstoort de arbeidsmarkt, terwijl het stimuleren van arbeidsdeelname juist van enorm belang is. Veel schouders maken lichtere lasten en het vermijden van schaarste op de arbeidsmarkt is goed om looninflatie en daarmee een economische terugval te vermijden.

Het hervormingsbeleid van de afgelopen jaren was noodzakelijk om de eerste stappen te zetten om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. De komende jaren komt het aan op het kwalitatief verdiepen en de hervormingen te fine tunen. Met een mix van schuldreductie, het verminderen van lasten en het vergroten van het aanbod van arbeid kunnen risico’s worden gedempt en kan het aanpassingsvermogen van de economie worden versterkt. Tegelijkertijd biedt de economische groei en de extra werkgelegenheid extra mogelijkheden om kwetsbare werknemers te begeleiden naar een baan. Werkonzekerheid kan zo afnemen en participatie ligt dan in het verschiet. Voor de kwetsbare werknemers (vaak de oudere werknemer, de gedeeltelijk arbeidsgeschikte en de nieuwkomers) liggen hier kansen. De overheid moet zich haar verantwoordelijkheid in termen van arbeidsbemiddeling aantrekken.De ingezette hervormingen in de gezondheidszorg moeten benut worden om innovatie te stimuleren en kostprijsdempende mechanismen te laten werken. Voor de betaalbaarheid van de zorg in de toekomst is dit wezenlijk belang.

Verwante rapporten:

2009 - OP WEG NAAR HOUDBARE OVERHEIDSFINANCIEN

2000 - NIEUWE EN SOLIDE WEGEN