klik hier voor het rapport (pdf)
Deze studie is een achtergrondstudie bij het rapport Investeren in participeren, dat eind 2006 door het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA is gepubliceerd.
De westerse verzorgingsstaten staan onder grote druk, die (voornamelijk door de vergrijzing) alsmaar toeneemt. Hervorming lijken onvermijdelijk. Sommigen bepleiten een hervorming van de Nederlandse welvaartsstaat richting het Scandinavische model. In dat model lijken hoge overheidsuitgaven en dito belastingdruk niet nadelig uit te pakken voor het economische presteren van een land. In tegendeel, volgens voorstanders laten de ervaringen in de Scandinavische landen juist zien dat investeringen in scholing en een hoge kwaliteit van publieke dienstverlening de economie versterken, en dus een alternatief bieden voor het Angelsaksische model. Het Nederlandse model zou op de duur onhoudbaar zijn omdat het geen echte keuze maakt, noch voor een Scandinavische noch voor een Angelsaksische benadering.

Hoewel de Scandinavische landen onderling veel verschillen (en er dus geen sprake is van hét Scandinavische model), hebben de Scandinavische welvaartsstaten toch voldoende gemeenschappelijke (en internationaal onderscheidende) kenmerken, om van ‘het’ Scandinavische model te kunnen spreken, namelijk: een hoge mate van universalisme, hoge mate van gelijkheid, de overheid heeft een sterke en actieve functie in het bereiken van volledige werkgelegenheid, vaak via het verrichten van actief arbeidsmarktbeleid. De populariteit van het Scandinavische model kan vooral worden verklaard uit het feit dat deze landen - geheel tegen de heersende economische theorieën in - er schijnbaar in slagen een hoge mate van gelijkheid met een hoge mate van economische efficiëntie te combineren. Volgens voorstanders van het Scandinavische model, zouden de nadruk op actief arbeidsmarktbeleid en het goedkope publieke aanbod van kinderopvang en scholing hierin een grote rol spelen. Dit rapport onderzoekt deze claims.

De conclusie is dat er al met al echter weinig reden is voor Nederland om verder op te schuiven richting het Scandinavische model. Voor het grootste deel kan het Scandinavische succesverhaal worden verklaard uit zaken die niets met model te maken hebben. Voor het overige deel kan Nederland beter slim ‘shoppen’.