25 februari 2014

Sybrand Buma: Waarschuwing muiterij middenklasse geen loze kreet

Opininieartikel

We moeten erkennen dat de verzorgingsstaat volkomen in de eigen regelbrij is vastgelopen

Het gaat niet goed met Nederland als het niet goed gaat met de middenklasse. In Het Financieele Dagblad van zaterdag 22 februari waarschuwt de Tilburgse econoom Sylvester Eijffinger zelfs voor een muiterij van de middengroepen. Gewone mensen met een gemiddeld inkomen betalen de hoogste prijs voor de crisis. Hun banen zijn onzeker, hun lasten stijgen en de publieke voorzieningen waar ze aanspraak op kunnen maken nemen af.

De waarschuwing is terecht, maar lijkt bij het kabinet aan dovemans oren gericht. Bij de uitruilformatie is de rekening bewust bij deze groepen neergelegd. De VVD ontzag de allerrijksten en de PvdA haalde een forse nivellering binnen ten gunste van de laagste inkomens. Om de begroting te sluiten kozen de onderhandelaars voor een onwaarschijnlijk pakket lastenverhogingen. De auto, het huis en het werken werden hoger belast en de gratis schoolboeken geschrapt. Ook de accijnzen op brandstof, alcohol en frisdrank gingen omhoog. Wie zorg nodig heeft betaalt meer eigen bijdrage en ondertussen werden door de crisis ook de pensioenen gekort. Deze lastenverhogingen slaan in belangrijke mate neer bij de middeninkomens. Het kabinet laat de middenklasse onvoorstelbaar in de steek.

Het uitknijpen van de middenklasse is een sluipend proces, dat leidt tot grote onzekerheid in de samenleving en een groeiende onvrede over het politieke bestel. De vlucht van de kiezers naar de flanken is een teken aan de wand. De rek is er voor gewone mensen uit. Een enkel modaal salaris volstaat niet meer voor het onderhouden van een gezin, twee salarissen zijn nodig om het eind van de maand te halen. En dan roept de premier op om een nieuwe auto te kopen en meer te zorgen voor ouders of zieken. Het is niet de vraag of, maar welke druppel de emmer doet overlopen. 

Om de neerwaartse spiraal te doorbreken zijn rigoureuze stappen nodig. De politiek moet erkennen dat de huidige verdeling van financiĆ«le en maatschappelijke lasten onevenredig op de schouders van de middenklasse drukt. Dit is geen nieuw gegeven. Al in 2007 concludeerde het Sociaal en Cultureel Planbureau in het rapport 'Minder voor het midden' dat de middengroepen het meest bijdragen aan en het minst profiteren van de overheid. 

Daarom moeten in de eerste plaats de belastingen worden verlaagd door de invoering van de vlaktaks. Een uniform laag belastingtarief is transparant, eerlijk en leidt tot meer economische groei en meer banen. Topinkomens dragen een fair deel bij in de vorm van een aanvullende solidariteitsheffing. De invoering van de vlaktaks maakt ook een einde aan het rondpompen van belastinggeld in de vorm van toeslagen en regelingen. Zo krijgen mensen meer zeggenschap over de opbouw en besteding van hun inkomen, waar die keuze nu door de overheid wordt gemaakt.

Ten tweede moeten we erkennen dat de verzorgingsstaat volkomen in de eigen regelbrij is vastgelopen. In plaats van mensen nieuwe kansen te bieden, is een systeem van regels en voorzieningen gegroeid dat mensen gevangen houdt in achterstand. We bestrijden de problemen van vandaag met de oplossingen van gisteren. Dit werkt niet meer, kost handen vol met geld en moet nu anders.

Het CDA wil de afhankelijkheid van voorzieningen en regelingen doorbreken en kiest voor een fundamenteel activerend beleid. De norm is dat iedereen naar vermogen meedoet, op de arbeidsmarkt, in een opleiding of als vrijwilliger. Alleen wie op zijn of haar manier bijdraagt aan de samenleving, komt in aanmerking voor financiƫle ondersteuning, maar nooit meer dan een ander verdient door te werken.

Dit activerende beleid concentreert zich op het stimuleren van kennis en ontwikkeling. Vakmanschap is ondergewaardeerd en mensen komen vast te zitten in hun huidige baan, omdat ze de nieuwe ontwikkelingen niet kunnen volgen. De paradox is dat we wel sparen voor als we niet meer hoeven te werken, maar dat we nauwelijks investeren om onze inkomenspositie te verbeteren zolang we nog werken. Daarom wil het CDA voor iedere werknemer een persoonlijk scholingsfonds instellen, waarin werknemers en werkgevers gezamenlijk belastingvrij investeren. Ook mensen in de bijstand, die zich via studie of vrijwilligerswerk inzetten voor de samenleving, krijgen een spaarregeling, die door een nieuwe werkgever met een fiscaal voordeel kan worden ingezet voor scholing. Zo wordt inzet beloond en de afhankelijkheid van een uitkering omgezet in een voorsprong op de arbeidsmarkt.

Lagere belasting, meer keuzevrijheid en een activerend sociaal beleid geven de middengroepen weer lucht en bovenal de erkenning voor de belangrijke bijdrage die zij leveren aan de samenleving. Niet de overheid en niet de markt, maar gewone mensen zijn de ruggengraat van onze economie en onze samenleving. Alleen als de ruggengraat sterk genoeg is kunnen de sterkste schouders ook de zwaarste lasten dragen. Zonder hun inzet en bijdrage valt Nederland stil. De waarschuwing voor een muitende middenklasse is geen loze kreet. Het is de grootste politieke opgave van deze tijd.

Sybrand Buma

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.