04/11/2011artikel Henk Jan Ormel: 'uitsluiten religie leidt tot radicalisering'
In Tunesië is een bemoedigende nieuwe stap gezet in het omwentelingsproces naar democratie. In het land waar de Arabische lente van start is gegaan, zijn goed verlopen verkiezingen georganiseerd. Opvallend was de onwennigheid waarmee Tunesiërs voor het eerst in hun leven konden stemmen: ‘zal mijn stem werkelijk het verschil maken voor de toekomst van mijn land?!"
Van de meer dan honderd partijen die mee hebben gedaan aan de eerste, vrije verkiezingen in Tunesië, heeft de islamitische Ennahda “wedergeboorte” partij met ruim 40% van de stemmen de overwinning behaald. De internationale reactie op deze uitkomst is zeer afwachtend. De bedoelingen van de Ennahda partij zijn immers vooralsnog twijfelachtig: een islamitische partij die claimt niet uit te zijn op het vestigen van een Islamitische staat. Kunnen we dat wel vertrouwen? Is een democratische Islamitische partij niet een 'contradictio in terminis'?
Het CDA is van mening dat de Ennahda partij en de ontluikende Tunesische democratie juist nu gesteund moeten worden en dat daarmee de gematigde Islam in Tunesië een kans moet worden gegeven. Wanneer de rol van religie in de ontluikende Tunesische democratie bij voorbaat wordt uitgesloten, is dit juist een voedingsbodem voor radicalisering. Juist nu hebben westerse democratieën en dan vooral politieke partijen een historische kans om bruggen te slaan.
Islam en democratie worden vaak gezien als twee onverenigbare grootheden, vanwege het statelijke karakter van de Islam. Deze conclusie is niet terecht, maar ook niet onbegrijpelijk. In veel landen in het Midden-Oosten is immers sprake van een grote invloed vanuit de moskee op de staat en wordt Shariarecht gesproken op basis van de Koran. Dit leidt in veel van deze landen tot een schending van fundamentele en universele mensenrechten.
In dit licht wordt de vermoedelijke overwinning van de Ennahda partij door veel seculiere groepen binnen en buiten Tunesië met wantrouwen bekeken. Het betekent dat een relatief groot aantal moslims verantwoordelijk zal zijn voor het opstellen van een nieuwe Grondwet in de Grondwettelijke vergadering. Het is logisch dat dit leidt tot zorgen over de positie van vrouwen, homo's en religieuze minderheidsgroepen. Komen er nieuwe regels ten aanzien van het drinken van het drinken van alcohol, blasfemie en vrijheid van expressie? Ook bestaan er geruchten dat de Ennahda twee gezichten kent: een softe op televisie, maar een veel strenger Islamitische in de moskeeën en in het rurale zuiden van Tunesië, buiten de grote steden. Rachid Ghannouchi, de leider van de Ennahda partij, heeft eerder dit jaar verklaard dat het gehele Tunesische volk samen moeten kunnen leven binnen een gematigde visie op de Islam, die verenigbaar is met democratie. Daar moeten wij hem aan houden! Het is een illusie te verwachten dat de eerste vrije verkiezingen in de Arabische wereld zullen leiden tot een overwinning van louter seculiere partijen. Het is vanzelfsprekend dat moslimpartijen die decennialang zijn onderdrukt door autoritaire (seculiere) regimes de ruimte zullen opvullen die is ontstaan nu deze regimes zijn gevallen. Tunesië is de eerste testcase voor de rest van de Arabische wereld en verdient daarom onze steun.
Het CDA is een Christen- Democratische partij en ziet het als een uitdaging om haar visie op de samenleving, waarin basale waarden mede vanuit een religieus besef gevormd worden, te delen met een partij die aangeeft een Islam-Democratische partij te willen zijn. De Christen-democratie is gebaseerd op de christelijke traditie, waarbij de scheiding tussen kerk en staat strik in acht wordt genomen. Dat dit met de Islam ook mogelijk kan zijn, laten democratische Islamitische partijen in Indonesië, Turkije en India zien. Europa moet de dialoog aangaan met vertegenwoordigers van de Ennahda partij om te zorgen dat conservatieve krachten niet de overhand krijgen en de Ennahda partij er toe te bewegen samen te werken met seculiere partijen om een democratische regering te vormen. Hoopvol is daarbij dat de Congress for the Republic (CPR, 30 zetels) en Ettakol (21 zetels) hebben verklaard een regering van nationale eenheid te willen vormen met de Ennahda partij (90 zetels).
Europa en Nederland moeten zeer alert zijn op de ontwikkelingen in Tunesië. De ontwikkelingen in Tunesië zullen hun uitstraling hebben naar andere Arabische landen. Landen als Egypte en Libië staan aan de vooravond van hetzelfde proces dat nu is ingezet in Tunesië. Het CDA is van mening dat gematigde moslimpartijen die decennia lang zijn onderdrukt in deze landen, een eerlijke kans moeten krijgen zich te bewijzen. Op die manier krijgt de Tunesische kiezer vertrouwen in de nieuwe democratie.
Henk Jan Ormel, buitenlandwoordvoerder van de CDA Tweede Kamerfractie.