04/05/2010Leren van Griekenland

De afgelopen week heb ik in Straatsburg bij de Raad van Europa doorgebracht.

In de zaal en in de wandelgangen ging het natuurlijk over het onderwerp in Europa van dit moment: de schuldencrisis van verschillende landen. Over IJsland en Griekenland wordt al veel gesproken en zijn ingrepen voorbereid. Maar verschillende andere landen hebben ook fikse problemen en politici weten daar heel goed dat ontzettend pijnlijke maatregelen nodig zijn, maar aarzelen zichtbaar. In eigen land hebben we de les inmiddels wel geleerd: te lang wachten is geen optie! Dan schuif je de schuld door naar de volgende generatie en wacht je tot de bom ontploft.

In Griekenland zie je nu de gevolgen van zo’n beleid waarbij duidelijk veel te lang is gewacht. Het gevolg is dat de Grieken nu hun vertrouwen in de politiek kwijt zijn en dat er in een noodtempo maatregelen genomen worden, die de burgers niet konden voorzien en hun nu ruw overvallen. Te lang wachten betekent bijna altijd dat de zwakkeren in de maatschappij ook een forse tik krijgen. Hen waar mogelijk beschermen kan dan gewoon niet meer. Talmen is daarom in de kern asociaal. Kijk naar Griekenland: pensioenen moeten enorm omlaag, met soms meer dan 15%, de BTW omhoog naar 21%, ambtenarensalarissen met 12% gekort.

Een verkeerde aanpak van het probleem van de staatsschuld kan daarom een bedreiging gaan vormen voor democratie en de rechtsstaat. Daarover is in de Raad van Europa in februari al een voorstel tot onderzoek ingediend. We moeten met elkaar hier grondig naar kijken en lessen uit trekken. Deze week moest daarvoor een rapporteur -zeg maar de onderzoeksleider- worden aangewezen en daarvoor heb ik me kandidaat gesteld. Dat ging niet van een leien dakje, want de Grieken herinnerden zich nog erg goed dat ik de Turken als rapporteur op het punt van de godsdienstvrijheid zeer stevig had aangesproken. Zij voelden de bui al hangen en dus maakte Konstantinos Vrettos (vice voorzitter van het parlement) de nodige bezwaren tegen mijn kandidatuur. Daarvan waren de overige leden niet zo onder de indruk, ze begrepen het wel, vermoedelijk.

Ik ga als nieuwe rapporteur op dit onderwerp dus zo spoedig mogelijk aan de slag en kijk of ik in juni nog hoorzittingen kan organiseren. Centrale vragen zijn:

- Hoe kon het zo ver komen?

- Welke gevaren zijn er, bijvoorbeeld door de garantstellingen van de staat, die niet zijn meegenomen in de officiële statistieken?

- Hoe komen we hier op een goede manier uit?

Het voorkomen van toekomstige schuldencrisissen moet echt de hoogste prioriteit hebben, dat begrijpt iedereen in Europa die de welvaart van de burgers en de zekerheid van de euro na aan het hart gaat.

Hieronder de motie, op basis waarvan ik het rapport ga schrijven en de hoorzittingen ga organiseren (ps: toen het werd ingediend konden ze me niet vinden voor de ondertekening)

Doc. 12177

26 February 2010

Over-indebtedness of States: a danger for democracy and human rights

Motion for a recommendation

presented by Mr Wille and others

This motion has not been discussed in the Assembly and commits only the members who have signed it

The economic and financial crisis that unleashed itself on the world in 2008 forced most European States to take emergency action to save banks and industries, often taking measures showing no consideration for public finances in the medium and long term.

In 2010, the public debt is likely to attain 83.2% of GDP in France, 100% in Belgium, 110% in Ireland, 115% in Italy and 120% in Greece. The explosion of public debt is making it impossible for the States to effectively pursue policies geared to the well-being of their citizens and the strengthening of social cohesion, and it has diminished their capacity to deal with the dramatic situations faced by the most vulnerable layers of the population, which the economic crisis itself has made worse. In this context, the risk of major implications for the maintaining of values and standards championed by the Council of Europe is a very real one.

The inability of States to repay their debt and their allocation of an excessive share of tax revenue to cover its cost will significantly burden our future generations and undermine their living conditions. One can but fear a regression in the implementation of the European Social Charter, which has been signed and ratified by most of the Council of Europe's member States and guarantees the fundamental rights to housing, health, education, employment and social protection. And that deterioration in living conditions will have a significant impact on the exercise of democracy, respect for human rights and the preservation of the rule of law.

The Parliamentary Assembly must take up this fundamental issue with a view to inciting the Council of Europe's member states to take measures aimed at reducing States' indebtedness and guaranteeing respect for the political, social and economic rights of all European citizens.

Signed ¹^: