08/05/2007‘Zodra men één heuvel overwonnen heeft, blijken er veel meer te zijn’

Namens het Nederlands Instituut voor Meerpartijen Democratie (NIMD), nam Kathleen Ferrier deel aan een conferentie in Accra (Ghana) die vertegenwoordigers van politieke partijen uit vijftien Afrikaanse landen bijeenbracht.

Ter ere van de vijftigjarige onafhankelijkheid van Ghana, deelden de politici hun ervaringen getekend door een geschiedenis van autoritaire regimes en ontluikende meerpartijen democratieen. Bovenal keek men vooruit naar mogelijkheden om democratie in Afrika te versterken. 

In veel Afrikaanse landen gingen begin jaren negentig mensen massaal de straat op om  hun autoritaire regimes ten val te brengen en te vervangen door democratieen waarin ruimte kwam voor meerdere politieke partijen. Het afgelopen decennium heeft de democratie zich in deze landen ook bewezen. Er gaan meer jongeren naar school, er bestaat een betere gezondheidszorg en er heerst een grotere mate van veiligheid en stabiliteit in vergelijking tot autoritaire regimes. Democratieën gaan zelden met elkaar in oorlog en 95% van de economisch slechtst presterende landen van de laatste vier jaar wordt door autoritaire regimes bestuurd.  

Maar er is nog volop ruimte voor verbetering. Zoals Nelson Mandela in zijn biografie aangaf: ‘Zodra men één heuvel overwonnen heeft, blijken er veel meer te zijn.’ De Ghanese President Kufuor, tevens voorzitter van de Afrikaanse Unie, gaf in zijn speech aan dat politieke partijen in Afrika een grote verantwoordelijkheid dragen om de democratie in hun land en op het hele continent te verstevigen. Partijen horen ook in de periode tussen de verkiezingen contact te onderhouden met hun achterban, hebben een verantwoordelijkheid om hun leden en kader op te leiden, om partijprogramma’s te ontwikkelen en zouden minder afhankelijk moeten worden van hun leiders door een verbeterde interne partijdemocratie. Als voorzitter van de Afrikaanse Unie verzocht hij Afrikaanse regeringen om publieke financiering van politieke partijen mogelijk te maken zodat ook oppositiepartijen, die vaak weinig middelen hebben, hun belangrijke rol kunnen vervullen. Een Ghanese dichter haalde het Zuid Afrikaanse begrip Ubuntu aan, ‘Ik ben want jij bent’. Mensen zijn met elkaar verbonden en ontlenen betekenis aan elkaar. Hij riep politici op respect te hebben voor andersdenkenden en ruimte te geven aan elkaars partijen.

In veel jonge democratieën is inderdaad het grote wantrouwen tussen vertegenwoordigers van verschillende politieke partijen een zeer belangrijk obstakel. De voorzitter van de Ghanese Raad van State, vertelde hoe het een paar jaar geleden nog onmogelijk was voor vertegenwoordigers van verschillende partijen om elkaar te ontmoeten. Geinspireerd door de Nederlandse politieke partijen, die samenwerken in het Nederlands Instituut voor Meerpartijen Democratie, ontmoeten vertegenwoordigers van de Ghanese partijen elkaar nu maandelijks om gezamenlijk hun democratie verder vorm te geven.

Indien het werk van het NIMD nu ook de Afrikaanse Unie geinspireerd heeft om politieke partijen als pijlers van een democratie te versterken, zullen deze zeer zeker met meer vertrouwen de komende heuvels tegemoet gaan.