20 april 2018

‘Gemeenteraadsverkiezingen weerspiegelen nog altijd landelijke trends’

In weerwil van veel analyses direct na de gemeenteraadsverkiezingen in maart zijn landelijke trends nog altijd bepalend bij lokale verkiezingen. Dat stellen de politicologen Tom van der Meer en Lisanne de Blok in het Lentenummer van Christen Democratische Verkenningen, dat zaterdag 21 april verschijnt en ruim aandacht voor de lokale politiek heeft.'

Het overgrote deel van de Nederlanders stemt bij de gemeenteraadsverkiezingen op dezelfde partij als bij voorgaande Tweede Kamerverkiezingen. Lokale uitslagen volgen voor een groot deel de landelijke trends. In 2018 is dit ook duidelijk te zien', aldus beide politicologen. Weliswaar vormt de groei van lokale partijen een belangrijke tegenwicht tegen deze trend, maar dit moet wel gerelativeerd worden, zeggen Van der Meer en De Blok. 'Kiezers die in hun gemeente anders stemmen dan landelijk - en die vormen maar een relatief klein deel van de bevolking- doen dat in ruim de helft van de gevallen niet om lokale redenen.'

Het Lentenummer van CDV, dat geheel is vernieuwd, staan nog meer artikelen naar aanleiding van de recente verkiezingen. Politicoloog Joop van Holsteyn constateert dat het CDA zowel met de confessionele partijen ChristenUnie en SGP moet concurreren als met de seculier gematigd rechtse partijen D66 en VVD. Electoraal gezien zou een het CDA wellicht het beste de keuze kunnen maken om de strijd vooral met D66 en VVD aan te gaan, schat Van Holsteyn in. Oud-CDA-burgemeester van Arnhem Herman Kaiser stelt dat het CDA zich juist uit overtuiging als middenpartij moet opstellen. 'Als het CDA zich dreigt op te sluiten binnen het rechterdeel van het politieke landschap, vervreemdt het zich van zijn historische opdracht.'

Het thema van het Lentenummer is gewijd aan Nepnieuws, (zie het Redactioneel voor een overzicht van de themartikelen) waarbij aandacht voor de vraag in hoeverre dit ook op lokaal niveau voorkomt. Nepnieuwsdeskundigen Peter Burger en Alexander Pleijter constateren in een interview dat zelfs de politie wel eens broodjeaapverhalen verspreiden en bepleiten een stevige lokale en regionale journalistiek. Dit kan eventueel met behulp van een mediafonds zoals dat in Leiden is opgestart.

Burgemeester en oud-journalist Willemijn van Hees van Geertruidenberg plaatst hier kanttekeningen bij en gaat in een gesprek in op de vraag hoe het spel rond waarheid en leugen lokaal gespeeld wordt. Waarheidsvinding is volgens haar niets slechts iets van de journalistiek maar ook van de gemeenteraad. Hoewel ze het aanvankelijk vreemd vond dat lokale politici direct allerlei eigen berichten in huis-aan-huis-blaadjes geplaatst krijgen, hoeft dat in de praktijk niet voor onbalans te zorgen. Ze gaat verder in op de vraag in hoeverre het moeilijk is voor een burgemeester en raadsleden om zich aan de waarheid te houden. Ook bepleit ze, om vermenging van onder- en bovenwereld te voorkomen, een screening voor raadsleden.

Regiojournalist Jan Kas beschrijft hoe hij ervaart dat regionale journalistiek de laatste jaren steeds minder kan uitrichten. Hierdoor kan ze haar rol als waakhond van de regionale en lokale democratie nog maar beperkt uitoefenen en krijgt de afdeling communicatie op het gemeentehuis steeds meer ruimte. 'Persberichten zijn als samenvatting handzaam, maar ze kunnen - net als antwoorden van voorlichters - ook zaken verdoezelen en problemen wegmasseren.'

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.