03 maart 2015

Vrouwen nodig in het Waterschap

WESTERBORK – Op 18 maart worden er naast provinciale verkiezingen ook waterschapsverkiezingen gehouden. Dit kan niet bogen op veel populariteit onder de bevolking. Toch beseffen we met z’n allen wel dat de waterschappen erg belangrijk voor ons kikkerlandje zijn. Maar hoe zit het nu precies met die waterschapsverkiezingen en waarom zitten er zo weinig vrouwen in het bestuur? Joma Kaal, kandidaat voor het CDA, legt uit hoe dit komt.

Waterschappen waren van oudsher niet zo democratisch ingesteld. Hoe kwam dat?
In hun bijna duizendjarige geschiedenis is het karakter van de Nederlandse waterschappen sterk veranderd. Van kleine, overzichtelijke buurschappen, waarin iedere bezitter van een volle hoeve invloed kon uitoefenen op het bestuur, groeiden ze uit tot grotere territoriale eenheden waarin alleen een kleine bestuurderskaste de lakens uitdeelde. De edelen en regenten in die regio, zeg maar.
In de negentiende eeuw werd de macht van de regenten beetje bij beetje afgebroken, waardoor de democratie binnen de waterschappen enigszins werd hersteld. Tegelijk brokkelde de autonomie van de waterschappen echter af ten gunste van een grotere invloed van rijk en provincie.
Daardoor is voor de gemiddelde burger de belangstelling om invloed uit te oefenen op de samenstelling van het waterschapsbestuur dramatisch gedaald. Tegenwoordig ligt de opkomst voor de waterschapsverkiezingen in veel gebieden onder de 30 procent.
Sinds 2006 is het waterschapsbestel verder gemoderniseerd via een nieuwe waterwet. In 1850 waren er nog ongeveer 3500 waterschappen. Sinds 2014 zijn dat er nog 24 en binnenkort gaan weer enkele waterschappen fuseren.
Ook de omvang van de waterschapsbesturen werd beperkt tot 30 leden. Zeven tot negen zetels zijn gereserveerd voor specifieke categorieën: bedrijven, landbouw en natuurbeheerders. Deze kandidaten worden op voordracht van die belangengroepen benoemd. Voor de overige zetels kunnen ingezetenen van de waterschappen stemmen, bijvoorbeeld per politieke partij.

Het valt op dat er zo weinig vrouwen op de lijsten staan. Waarom is dat?
“Van oudsher zin de bestuurders van waterschappen eigenlijk altijd mannen geweest. En nog steeds valt het me op dat de meeste politieke partijen maar 1 vrouwelijke kandidaat op de lijst hebben staan voor het waterschap. Het CDA heeft mij op plek 4 van de lijst gezet en daar ben ik erg blij mee. Na 11 jaar provinciale staten een mooie uitdaging om mijn bestuurlijke kwaliteiten in een andere organisatie voort te zetten”, zegt Joma Kaal. Wel zijn twee vrouwen al jaren dijkgraaf, namelijk Marga Kool en Tanja Klip. Dat is de hoogste positie in het waterschap. Zij tonen aan dat vrouwen een hele goede rol kunnen vervullen in het waterschapsbestuur. Zelf ben ik ervan overtuigd dat een goede mix belangrijk is om tot een goed bestuur te komen.

Waarom zijn waterschappen belangrijk?
Waterschappen doen hun werk vaak in stilte en mogen best meer aan de weg timmeren om de bevolking bij hun werk te betrekken. Want het waterschap doet hele belangrijke dingen voor de leefomgeving. Hun voornaamste taak is vaak wel duidelijk: droge voeten houden. De dorpen en mensen beschermen tegen het wassende water en zorgen voor een goede peilbeheersing van het grondwater. Maar de waterschappen begeven zich ook op onbekendere innovatiefronten. Neem bijvoorbeeld de rioolwaterzuivering. Al langere tijd bestaat de overtuiging dat die moet worden omgevormd tot een energiefabriek, bijvoorbeeld door vergisting van slib, of het gebruik van de beschikbare oppervlakte voor windturbines en zonnepanelen. De nieuwste is de grondstoffenfabriek: Denk aan het winnen van fosfaat, stikstof en cellulosevezels.
“Maar ook de bestrijding van de muskusrat wil ik in dit rijtje noemen”, zegt Joma Kaal.
Begin 19e eeuw nam een Poolse graaf de muskusrat mee uit Alaska om het bont en de muskus hier te verwerken voor de handel. Nou slaan wij vrouwen een flesje parfum natuurlijk nooit af, maar de zaak is een beetje uit de hand gelopen. Want doordat hier geen natuurlijke vijanden zijn, hebben we nu veel te veel van die beestjes. Gelukkig brengen muskusratten geen ziektes over en vallen geen mensen of dieren aan, maar het zijn wel enorme gravers die grote verwoestingen aanrichten aan sloten, wegen en dijken. Ze graven soms gangen die meters diep het akkerland in lopen. En dan kunnen tractoren opeens wegzakken in het weiland en koeien hun poten breken in de gaten. Iedere dag zijn onze rattenvangers van het waterschap daarom op pad, op zoek naar sporen van deze beestjes en zetten ze vallen (duizenden per jaar).

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.