11 november 2014

Algemene Beschouwingen Programmabegroting 2015 van het CDA

Samen staan we sterker

In het geheel van de grote en de kleine politiek, de grote en de kleine economie, vervult de gemeente Aalten haar eigen rol. Sinds april van dit jaar is een nieuwe coalitie aangetreden, bestaande uit Christendemocratisch Appèl, Gemeente Belangen en Christen Unie. Het CDA is een partij die zijn verantwoordelijkheid neemt, zeker nu weer zo veel kiezers hun vertrouwen in ons gesteld hebben. Samen staan we Sterker was ons verkiezingsmotto en dat geldt ook voor de coalitie en voor de gehele raad. We zijn in goede harmonie van start gegaan op basis van een coalitieakkoord op hoofdlijnen. In korte tijd hebben wij met onze partners een aantal belangrijke en noodzakelijke besluiten kunnen nemen. Wel moesten wij al na korte tijd afscheid nemen van de wethouder van de Christen Unie. Wij respecteren zijn besluit en wensen zijn opvolger veel succes.

Op het terrein van de transities hebben wij als Raad een blijvende commissie samengesteld uit alle partijen, de zogenaamde 3D-Commissie. We vinden het wenselijk om adhoc vaker dergelijke raadsbrede commissies samen te stellen. Wij gaan dit doen  bij de verbouwing van het gemeentehuis op de Markt. Het lijkt ons goed om dit ook te doen bij het vaststellen van de randvoorwaarden van het Naoberfonds. 

De drie transities

Dé grote uitdaging voor 2015 zal de implementatie van de Participatiewet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet zijn. Vanuit ons christelijk mensbeeld kiezen wij partij voor de samenleving en geloven in het oplossend vermogen van mensen zelf. Dus laat mensen zelf doen wat zij zelf kunnen en de overheid ondersteunt waar nodig. En op Achterhoeks niveau: lokaal wat lokaal  kan, regionaal waar nodig.

Wij hebben in onze gemeente een goed sociaal framework. In verenigingen, kerken, buurtschappen en dorpen kent men elkaar en ziet men naar elkaar om. Het naoberschap heeft hier nog betekenis. Maar de gemeente moet er zijn als sociaal vangnet. Zij moet er zijn voor mensen die tussen wal en schip vallen. Aan de gemeente ook de taak om oog te hebben voor mantelzorgers en vrijwilligers. Intensieve mantelzorgers moeten soms tijdelijk ontlast kunnen worden. Door het instellen van een Naoberfonds sluiten wij goed aan bij het sociale framework en kunnen we knelpunten oplossen.

Belangrijk is ook, dat mensen die zorg nodig hebben, ruim op tijd de juiste informatie krijgen hoe hun zorg er na 1 januari 2015 uitziet. De gemeente heeft een actieve informatieplicht bij het brengen van informatie naar cliënten.

Ook mensen die niet (meer) aan het arbeidsproces  deelnemen of een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, kunnen, ja moeten een taak hebben in het vrijwilligerswerk en de mantelzorg. Juist op gemeenteniveau hebt u de mogelijkheid om ‘vraag’ en ‘aanbod’ bij elkaar te brengen. We verwachten dan ook dat u dit doet.

Een van de initiatieven daartoe is het project Buurt Aan Zet gestart in drie wijken van onze gemeente. Dit project bevindt zich in de experimentele fase. Wij hebben hier op de eerste plaats de vraag of dit project niet overbodig is. In een buurtschap als Lintelo is al een sterk sociaal framework. Wat voegt Buurt Aan Zet hieraan toe? Bovendien vinden wij de experimentele fase lang duren (tot juni 2015?).  Wanneer wordt dit project geëvalueerd?

Bij veel taken in het sociale domein wordt de Stichting Figulus ingeschakeld. Middels budgetovereenkomsten worden afspraken gemaakt omtrent inzet en doel. Wij hebben soms zorgen over de resultaten.  Hoe en wanneer wordt het werk van Figulus geëvalueerd? Zijn middelen en doelen met elkaar in overeenstemming?  

Ook willen wij graag inzage hebben in de inzet van middelen, de prestatieafspraken en de resultaten van het Centrum Jeugd en Gezin.

De Participatiewet

Het doel van de Participatiewet is, om mensen terug te geleiden naar werk, en indien die mogelijkheid ontbreekt, een zinvolle tijdsbesteding te geven. Daarbij speelt inzet in vrijwilligerswerk en mantelzorg zeker een rol. De gelden voor participatie moeten zo efficiënt mogelijk worden ingezet. De nadruk zal liggen op mensen met een goede kans op werk en daarbij met name op de jongeren.

Vanaf 1 januari 2015 is er geen instroom meer in de SW. Diegenen die nu een vast contract hebben bij Hameland of een ander SW bedrijf behouden hun baan. Voor deze, voorlopig nog grote groep zal zinvol en liefst ook economisch voordelig werk moeten blijven. Mensen die werken in beschut werk behouden hun baan. Daar zal toch een organisatie voor moeten blijven, wellicht samen met andere gemeenten. Daarnaast zult u ook aan de slag gaan in de participatiewet met zg. nieuwe Wajongers, WSW’ers en anderen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hoe gaat u dit  allemaal organiseren?

In de Participatiewet wordt samengewerkt met omliggende gemeentes. In de loop van 2015 zullen we de opvolger van ISWI moeten kiezen. Wordt het SDOA of toch de organisatie van Doetinchem en Oude IJsselstreek, of anders? In een viertal gemeentes rond Doetinchem wordt goed samengewerkt in een werkgeversservicepunt. Voorjaar 2013 heeft uw college de blik in eerste instantie gericht op de Oost Achterhoek waarbij gedacht wordt aan het DVO model (dienstverleningsovereenkomst). Maar die keuze is voor ons nog geen gelopen race. In 2015 zullen we de afweging definitief moeten maken. Hoe gaat u dit keuzeproces opzetten?

ZIN en PGB

Zorg zal veelal verleend worden in Zorg In Natura of in de vorm van Personeelsgebonden Budgetten. Bij de PGB behoudt de cliënt de eigen regie. Ook het inkopen van de juiste en goede zorg komt bij de PGB het meest tot zijn recht. Dat PGB-zorg vaak goedkoper is geen hoofdargument maar spreekt ons ook zeker aan. Wij verwachten van uw medewerkers dat zij de cliënt goed de voor- en nadelen van ZIN en PGB zullen uitleggen en de keuze van de cliënt zullen respecteren.

Leerjaar 2015

2015 wordt het leerjaar van de transities. Wij hebben als Raad eenstemmig onze goedkeuring gegeven aan de benodigde nota’s en verordeningen. Wij gaan van start maar weten ook dat nog niet alles in kannen en kruiken is. De 3D-commissie zal dit proces begeleiden. Wij hebben voldoende reserves om onverwachte tegenvallers te kunnen opvangen. Maar we zullen volgend jaar moeilijke keuzes moeten maken voor 2016 en verder. Eén ding staat voor het CDA voorop: wij willen een sociale gemeente zijn. Na het bekijken van alle mogelijkheden (omgeving, eigen middelen) moet er uiteindelijk voor iedereen een oplossing zijn.

Een experiment?

Tenslotte nog dit: de veranderingen in het  sociale domein vragen ontzettend veel vergadertijd van u en uw ambtenaren. Maar uiteindelijk is al het beleid gericht op de cliënt. Om die reden willen wij u vragen om mee te werken aan een experiment. Zou u van de uitvoerende ambtenaren in het sociale domein willen vragen om bijvoorbeeld in de laatste week van november bij te houden hoeveel vergaderuren en hoeveel klantcontacturen zij maken? En zou u in dezelfde week van 2015 dat experiment willen herhalen? Als dan het aantal klantcontacturen niet aanmerkelijk is toegenomen, dan hebben wij met ons allen iets niet goed gedaan!

Dan nu een aantal opmerkingen over de Begroting 2015.

Begroting en woonlasten

Allereerst onze grote waardering voor het college en de wethouder financiën omdat u een begroting weet te presenteren met een ruim overschot in 2015. Gemiddeld gaan de woonlasten weer iets omlaag. En dat terwijl wij de afgelopen jaren in onze gemeente geïnvesteerd hebben in scholen, sporthallen, kulturhusen en tenslotte ook in de twee gemeentelijke gebouwen. 

Onze zorg blijft de meerjarenbegroting. Bij ongewijzigd beleid dreigt een tekort vanaf 2017. Daarbij is onduidelijk hoe de rijksuitkering en de uitgaven in het sociale domein zich zullen ontwikkelen. Als raad zullen wij de vinger aan de pols moeten houden, en indien nodig, bijsturen.

Programma 1: Advies en Ruimtelijke Ontwikkeling

Wij waarderen dat u in het BWAO een taakstellende bezuiniging van de VNOG van te beginnen 20.000 euro in 2016 hebt voorgesteld. De berichten over het behalen van deze taakstelling zijn echter niet hoopgevend. Wij vinden dat gelden voor veiligheid en brandweer naar verhouding meer besteed moeten worden aan de werkvloer dan aan bureaufuncties. Daarom verzoeken wij u om te kijken of de taakstellende bezuiniging voor 2016 € 10.000 hoger kan zijn om dit extra geld te besteden aan een instructielokaal voor de brandweer.

Het rekenmodel van de BWAO inzake aantal uitrukvoertuigen en aantallen manschappen van de vrijwillige brandweer verdient de voorkeur in onze gemeente boven het rekenmodel van de VNOG. Het is financieel voordeliger en het bevordert de motivatie.

Grensoverschrijdende samenwerking

De grens is nu nog op te veel terreinen o.a. regelgeving een blokkade en versterkt in grote mate de krimp ( minder kansen).

Het investeren in grensoverschrijdende samenwerking is goed mogelijk door gebruik te maken van Euregionale subsidies i.h.k.v. Interreg/Mozer subsidies op diverse gebieden als b.v. onderwijs en arbeidsmarkt onder de noemer: groeien aan de grens in ons gezamenlijk grensgebied. Een goede en eendrachtige samenwerking kan hier barrières wegnemen en groei mogelijk maken.

Krimp en Structuurfonds

Een speerpunt in het beleid in de komende jaren is het opvangen van de krimp. In woningprogramma’s moet worden gesnoeid en kernwinkelgebieden moeten worden verkleind. De uitkomst van de kernenfoto’s wordt daarbij zeer belangrijk. We moeten goed kijken naar de economische mogelijkheden, niet alleen in de grote kernen Aalten en Dinxperlo maar ook in kleinere kernen als Bredevoort. Het nieuw in te stellen structuurfonds kan een heel goed instrument zijn om samen met private partijen ontwikkelingen op gang te brengen.

Programma 2: Onze leefomgeving

Onderhoudsniveau groen

Wij kunnen ons niet verenigen met uw voorstel om het onderhoudsniveau van het groen met 75.000 euro naar beneden bij te stellen. Juist het bestrijden van zwerfvuil en onkruid maar ook het onderhoud aan grasborders e.d. geeft net die plus die de leefbaarheid in met name de kernen bevorderd. Het is bekend dat rommel, nieuwe rommel aantrekt. Een redelijke vorm van onkruidbestrijding werkt ook als voorbeeld voor de burger om hun eigen tuinen netjes te houden. Daarmee bevordert u de participatie. Wij verzoeken deze 75.000 af te boeken ten laste van de Buffer opgenomen bezuinigingen.

Kermisgelden

De discussie over gebruik van gemeentegrond voor kermissen is nog niet gevoerd. Die komt aan de orde in de Raad van 25 november a.s. Wij willen die discussie afwachten en stellen daarom voor om de €15.000  bezuiniging Kermisgelden voor 2015 te schrappen ten laste van de eerder genoemde Buffer.

meerjarenonderhoudsplannen

Het onderhoud van wegen, bruggen en riolering is vastgelegd in meerjarenonderhouds-plannen. Dat mag ons niet weerhouden om de vinger aan de pols te houden bij het zicht op het daadwerkelijke onderhoud. Wij hebben de indruk dat op sommige plaatsen de kwaliteit van de wegen achterblijft, met name in de toegangswegen naar de kern Dinxperlo. Worden wegen e.d. ook tussentijds geschouwd en de onderhoudsplannen aangepast?

Programma 3:  Mens en Samenleving

Waarderingssubsidie

Uw voorstel om de waarderingssubsidie te verlagen met 250 euro kan niet op onze instemming rekenen. Het treft juist veel kleine verenigingen die het cement in de samenleving vormen en het is een verkeerd signaal in deze tijd waar het accent ligt op samen doen. Ook de WMO raad wees hier op in zijn advies over de drie transities.  

Bibliotheek en muziekscholen

De bibliotheken ontvangen een forse bijdrage van de gemeente van 540.000 euro in 2015. U legt het bibliotheekwerk een flinke bezuiniging op, ingaande 2016.  Wij kunnen ons niet vinden in de scenario’s die de directeur van De Achterhoekse Poort benoemde in de RTG. Wij willen dat de vestigingen in Aalten en Dinxperlo open blijven. Wij zouden de bezuiniging willen zoeken in verbetering efficiency en versobering van de huisvesting. Een suggestie van onze kant: de Aaltense bibliotheek naar De Pol.

Met de bezuiniging op de muziekscholen kunnen wij leven, mits de organisaties de tijd krijgen om zich in te stellen op de nieuwe situatie.

De musea

Met de voorgestelde bezuiniging op de subsidies voor de musea van Aalten en Dinxperlo van € 9.650 zijn wij het niet eens. Aalten wil een toeristische gemeente zijn. Bezoekers aan de musea brengen extra inkomsten mee die in onze samenleving worden besteed. Ook het behoud van ons cultureel erfgoed spreekt ons aan. En dan is er nog het feit dat enkele honderden vrijwilligers actief zijn voor onze musea.  Vrijwilligersactiviteiten moeten wij koesteren. Wij stellen voor om ook hier dekking te zoeken in de eerder genoemde Buffer.  

Programma 4: De klant

Soms staat een grote wijsheid in een heel klein hoekje van de begroting. Zo lazen wij op pagina 63: ‘een visie op dienstverlening gaat in de eerste plaats om de cultuur’. Dat onze burger ook een klant is die er recht op heeft om goed te worden bediend,  dient een waarheid te zijn die bij u, uw medewerkers maar ook bij ons als politieke vertegenwoordigers goed tussen de oren moet zitten.

Het Klantcontactcentrum

Begin januari 2015 gaat het Klantcontactcentrum open. Wij rekenen erop dat de klant, mondeling, digitaal dan wel schriftelijk, tijdig wordt geïnformeerd en beslissingen goed worden uitgelegd. Wij hebben de ervaring dat het ambtenarenapparaat van Aalten uitstekend van kwaliteit is en goed benaderbaar voor de burgers en wij rekenen erop dat dit ook zo blijft.

Een Klantcontactcentrum is zo veelomvattend en gespecialiseerd dat er helaas geen plaats meer is voor een apart loket in Dinxperlo. Wij willen de zekerheid dat het Klantcontactcentrum in Aalten goed bereikbaar is per openbaar vervoer vanuit Dinxperlo en dat de thuisbezorgservice van documenten wordt gehandhaafd.

Vragen

1.      Voldoet het project Buurt aan Zet aan de behoeften in de Aaltense samenleving?

2.      Kunt u ons inzage geven in de prestatieafspraken met Figulus, de daarbij behorende budgetten en de besteding van de gelden?

3.      Kunt u ons inzage geven in de prestatieafspraken met het Centrum Jeugd en Gezin, de daarbij behorende budgetten en de bereikte resultaten?

4.      Hoe gaat u na 1 januari het werk organiseren in het kader van de Participatiewet, zowel voor diegenen die onder het oude regime vallen als onder het nieuwe regime? 

5.      Wilt u, naast de informatie over het SDOA, ons ook  informeren over de toekomstige sociale dienst van Doetinchem en Oude IJsselstreek? Hoe gaat u het keuzeproces in 2015 opzetten?

6.      Wilt u meewerken aan het experiment om van de uitvoerende ambtenaren in het sociale domein te vragen 2X een week met een jaar verschil bij te houden: het aantal vergaderuren en het aantal klantcontacturen?

7.      Zou u de taakstellende bezuiniging op de VNOG vanaf 2016 met € 10.000 willen verhogen om met deze extra gelden een instructieruimte voor de brandweer te realiseren?

8.      Wij willen dat de versobering op het onderhoudsniveau groen niet doorgaat. Kunt u zich vinden in de aangepaste dekking?

9.    Wij willen de Kermisgelden voor 2015 schrappen. Kunt u zich vinden in de voorgestelde dekking?

10.  Worden wegen e.d. ook tussentijds geschouwd en de onderhoudsplannen aangepast indien dit noodzakelijk is?

11.  Wij willen geen verlaging c.q afschaffing van de waarderingssubsidie. Kunt u zich vinden in de voorgestelde dekking?

12.  Wil u in overleg met De Achterhoekse Poort de bezuiniging op het bibliotheekwerk vanaf 2016 zoeken in grotere efficiency en versobering van de huisvesting, waarbij de twee vestigingen in Aalten en Dinxperlo blijven bestaan? Een suggestie: plaatsing van de Aaltense bieb in De Pol.

13.  Wilt u bij de bezuiniging op het muziekonderwijs o.m. zoeken in vermindering van het aantal lesweken en daarnaast met de muziekscholen actief gaan werven om de beschikbaar komende rijkssubsidiegelden?

14.  Wij willen dat de verlaging van de subsidie voor de musea niet doorgaat. Kunt u zich vinden in de aangepaste dekking?

15.  Is het nieuwe Klantcontactcentrum goed bereikbaar per openbaar vervoer vanuit Dinxperlo en blijft de thuisbezorgservice gehandhaafd?

Tenslotte …

Voorzitter,

Wij willen aan onze ambtenaren en aan uw College   onze complimenten geven voor deze begroting en voor de duidelijke beantwoording van de vragen. 

Wij rekenen ook voor 2015 op een goede samenwerking met de gehele gemeenteraad, met het college en met het ambtelijk apparaat.

Wij wensen u in uw werk veel wijsheid en Gods zegen toe.

De fractie van het CDA, 1 november 2014.

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.