Algemene Beschouwingen CDA Begroting 2019 en meerjarenperspectief

Algemene Beschouwing Kadernota 2020-2023

Algemene Beschouwing Kadernota 2020-2023

 

Voorzitter,

Ik wil mijn Algemene beschouwing over de Kadernota 2020-2023 beginnen met twee citaten van Thomas á Kempis:

1.      De beproeving is doorgaans het voorteken van de vertroosting die gaat volgen

2.      Wees dankbaar voor het kleinste geschenk, dan liggen groter voor u in het verschiet

De gemeente Hattem is een prachtige gemeente om te wonen, te werken en te recreëren. Daarbij hebben we veel ambities op het gebied van maatschappelijke opgaven. Ik denk aan de ontwikkelingen op’t Veen, ouderwijshuisvesting, bedrijvenpark H2O, duurzaamheid, sociale cohesie en sociaal beleid. Dit is prachtig verwoord in ons coalitieakkoord Met elkaar werken aan een duurzaam Hattem. Ambities zijn uitgesproken, maar er waren nog geen investeringen aangekoppeld omdat er onvoldoende zicht was op de financiële mogelijkheden.

 

Wie deze kadernota en de meicirculaire van het gemeentefonds tot zich laat doordringen, kan niet anders dan concluderen dat Hattem te maken heeft met een zware beproeving. Het gezonde financiële perspectief van de begroting 2019 is als sneeuw voor de zon verdwenen. De Kadernota geeft een negatief resultaat in 2023 van afgerond € 650.000. Als gevolg van de meicirculaire komt daar nog € 220.000 bij. Afgerond 870.000 euro. Omgerekend in OZB betekent dit 29% OZB verhoging. Ofwel 72 euro per inwoner. Daarbij hebben we, en ik citeer, een “reservepositie, die zeer zorgelijk is”. Kortom, Hattem zit in financieel zwaar weer.

 

De hoofdoorzaak van dit grote tekort is “meneer rijk”. Enerzijds omdat we bij nieuwe taken veel te weinig geld krijgen, denk aan het sociaal domein, en anderzijds door de systematiek van ‘samen de trap op, samen de trap af’. Daardoor krijgen we keer op keer minder geld dan verwacht. Ook nu weer zijn de budgetten fors naar beneden toe bijgesteld. Het is niet uit te leggen aan onze inwoners dat gemeenten grote bezuinigingen moeten doorvoeren terwijl “meneer rijk” heel veel geld overhoudt. Vorig jaar maar liefst 11 miljard. Hoe serieus neemt het rijk de gemeenten?

De nood is hoog. Kijk maar naar de krantenkoppen van de afgelopen weken. Zo maar een paar citaten: Olst-Wijhe: bezuinigingen op komst. Noodlijdend Oldebroek krijgt begroting niet sluitend. Lelystad: 4 miljoen bezuinigingen. Maar waarop? Zeewolde: Lastenverzwaring voor inwoners Zeewolde is onafwendbaar. 3 miljoen te kort.

We moeten als gemeenten de krachten bundelen richting het rijk. Wij zijn de eerste overheid en daarbij hoort een eerlijke vergoeding bij. We zullen partij- en gemeente-overstijgend moeten samenwerken. Ik roep alle partijen op actie te ondernemen richting het Haagse. Het CDA Hattem zal tijdens het najaarscongres van onze partij hier een resolutie over indienen.

We zien daarnaast dat er sprake is van hogere bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen.  Hoe krijgen we hier grip op? Een nieuwe cao voor gemeenteambtenaren.  Uitspraken van de rechter die de kosten van het sociaal domein omhoog duwen, en ga zo maar door.

 

Hoe lossen we het financiële probleem op en zorgen we er ook voor dat Hattem sociaal sterk blijft en een mooie stad om te wonen, te werken en te recreëren? Hoe besturen en organiseren we dat? Gedwongen door het gebrek aan geld moet het een forse slag anders.  Als het rijk niet over de brug komt, dan zullen vergaande maatregelen genomen moeten worden. Maatregelen die de inwoners maar ook het personeel en instellingen gaan raken.

 

Als eerste stap een onmiddellijke bevriezing van de budgetten: dus geen enkele overschrijding meer.  Dat geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen.

 

In 2018 moesten we heel veel geld bij leggen op de taak van het sociaal domein. Dat kan niet zo doorgaan. Hier zit de kern van ons probleem. Daarbij gaan wij er vanuit dat er ook in de jaren 2022 en 2023 extra geld voor de jeugdzorg komt. Het Kabinet regeert niet verder dan de einddatum, maar wij wel. Het kabinet heeft aangeven dat dit probleem structureel opgelost moet worden. Gewoon ramen dus!

 

Er moet een nieuwe woonagenda komen die zich vooral richt op de groei van de bevolking. Daarbij moet haast gemaakt worden met de uitbreiding van ’t Veen en de woon-zorg en onderwijszone rond het Uilennest. Zet daarbij meer in op bouwen in meer lagen. Boven een school kunnen prima ouderenwoningen. Kijk ook verder naar de toekomst. Ontwikkel een nieuw uitleg gebied. Dit betekent dat het voeren van een actieve grondpolitiek nodig is. Meer inwoners betekent meer vitaliteit in de samenleving en ook meer inkomsten, zowel incidenteel als structureel. Wij zijn benieuwd naar het woonbehoeften onderzoek. Wonen in Hattem moet betaalbaar blijven en bereikbaar voor starters en ouderen in de middenhuur.

 

Kom met een andere invulling voor locatie De Noordgouw in plaats van dit gewoon af te boeken.

 

Op het gebied van duurzaamheid willen wij dat er zo spoedig mogelijk een zonnepark op de oude vuilstort komt. Wat kan exploitatie door de gemeente opleveren? Hoe ziet overigens de toekomst van ons milieu-brengstation eruit? Start verder een experiment om een wijk of een deel van een wijk klimaat neutraal te maken. Maak daarbij gebruik van alle subsidiemogelijkheden. En verder: Airport Lelystad moet niet open. Ook dat is duurzaamheid!

 

Verhoog de leges en precario waar dat kan en wenselijk is. Bijvoorbeeld: betaalt de horeca genoeg voor ons straks geheel vernieuwde plein? Kijk hier naar.

 

Nieuwbouw voor onze scholen is nodig en moet gebeuren. Bij de bouw van scholenclusters uitgaan van sober doch adequaat en alles wat niet wettelijk is schrappen. Daarbij nagaan wat bouwen in lagen al dan niet gecombineerd met woningbouw extra kan opleveren. Wanneer kunnen wij het uitgewerkte plan van het eerste scholencluster tegemoet zien?

 

We ontkomen niet aan forse bezuinigingen op het gebied van personeel en bedrijfsvoering. Nog meer samenwerking?  In ieder geval moet dure inhuur voorkomen worden.  Zo mag de Omgevingswet wat ons betreft beleidsarm worden ingevoerd.

 

Verder willen wij dat nog eens kritisch naar de taakmutaties wordt gekeken. Soms is het mogelijk ook hier geld in te verdienen. Dus niet klakkeloos zeggen dat tegenover de baten er lasten staan. Dat geldt ook voor de SPUK uitkering in relatie tot het BTW-verhaal van de Marke. Gewoon ramen. We krijgen die uitkering toch?

 

Versober de rioleringsplannen waardoor het rioolrecht omlaag kan en de OZB omhoog. Daarbij nog de kanttekening dat de woonlasten voor onze inwoners vooral zijn gestegen door “meneer rijk”. Ik denk aan de afvalstoffenbelasting, de energiebelasting en het huurwaardeforfait omdat de woningen duurder zijn geworden. En dan is er nog de extra BTW verhoging. En dan komt hier straks mogelijk extra OZB bij. Dus liberale vrienden, de OZB staat niet op zichzelf.

 

Het CDA wil dat het college met een sluitende begroting in meerjarenperspectief komt, waarbij voor de tussenliggende jaren zo weinig mogelijk een beroep wordt gedaan op onze reserves. Dit betekent ingrijpend bezuinigen. Kijk vooral naar de grote posten. Verlagen van uitgaven en verhogen van inkomsten.  Maar ook scherp ramen. Het kan niet anders. Het CDA is bereid daarin zijn verantwoordelijkheid te nemen. De kernboodschap bij een OZB verhoging zal zijn: dat is nodig omdat we anders de uitgaven voor het sociaal domein niet kunnen betalen. Dit vraagt solidariteit van de gezonde mensen met mensen die zorg nodig hebben. Waarbij iedereen naar draagkracht (WOZ) bijdraagt.

 

Smeed in ieder geval een coalitie met al die andere gemeenten die net als Hattem het water aan de lippen staat. Misschien moeten we wel gaan staken voor een eerlijke uitkering uit het gemeentefonds. Als de gemeenten dat doen, dan moet de provincie ingrijpen i.c. mag die de problemen op gaan lossen. Samen Gelderland staat of valt met de gemeenten.

 

Ik daag alle mensen met een gezond boeren verstand uit om realistische besparingsmogelijkheden bij ons college neer te leggen. College, ga actief de boer op, de wijk in om van onze inwoners te horen wat anders, beter en goedkoper kan.

 

Tot slot. Er gaat veel goed in Hattem. We zijn dankbaar voor de kleine geschenken, zoals al die prachtige uitzendingen van RTV Hattem. Een Kleine Veer als verbinding tussen Overijssel en Gelderland. Een project als Op KO€RS waarbij mensen met financiële problemen worden geholpen. En zo kent Hattem nog veel meer pareltjes.

Ik wil eindigen met een citaat van Thomas á Kempis: Wie voert een zwaardere strijd dan hij die zichzelf tracht te overwinnen?

Het CDA wenst u allen, raad, college en ambtenaren wijsheid en inzicht toe bij de moeilijke opdracht om tot een sluitende begroting te komen.

 

 

 

 

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.