07 november 2018

Gemeentelijke begroting 2019: Geen kaasschaaf, maar ombuigen en verantwoordelijkheid nemen

Tijdens de raadsvergadering van 6 november stond de programmabegroting 2019-2022 op de agenda, samen met de lijst van ombuigingen die het College had opgesteld. Zonder tegenmaatregelen zou de gemeentelijke begroting in 2019 immers een tekort van ruim 1,2 miljoen kennen. Vandaar dat het College met een lijst van 56 ombuigingen kwam. 

Namens de CDA-fractie voerde Roland Eijbersen het woord tijdens dit agendapunt. Hieronder is zijn inbreng weergegeven. De kern is: Verantwoordelijkheid nemen, het tekort zo klein mogelijk maken door ombuigen daar waar dat kan, open staan voor een beperkte stijging van de OZB-belasting én zorgen dat aan het eind van de periode 2019-2022 de begroting in balans is. Hieronder is zijn inbreng na te lezen.

Programmabegroting 2019-2022 en ombuigingenlijst

Vanavond spreken wij over de programmabegroting. Hét  belangrijkste document van het jaar. Hierin staan doelen, activiteiten en beschikbare middelen die wij gaan inzetten vóór Escharen, Gassel, Grave en Velp. De begroting staat uiteraard vol met financiële getallen. Maar achter die getallen staan gewone mensen, u en ik die in onze gemeente wonen.

De vertaling van de kadernota naar de begroting, maakt dat we in 2019 voor bijna 28 miljoen euro aan uitgaven doen.

Het betere Grave waar wij voor staan, is een samenleving die sterk is, waar men omziet naar elkaar en waarbij inwoners directe invloed hebben op hun leefomgeving.

Financieel rentmeesterschap

Daarvoor is, in de ogen van het CDA, het nodig dat we toegroeien naar een meerjarig sluitende begroting in de periode 2019-2022:

- Met oog voor de zwakkeren in onze samenleving.

- Om aan de normen van provincie toezicht te voldoen.

- En omdat wij dat aan onze inwoners verplicht zijn.

De begroting voor 2019 laat, zonder tegenmaatregelen, een tekort zien van 1,2 miljoen euro. Het is wellicht niet de eerste droom begroting die je een nieuwe wethouder van Financiën zou willen toewensen.

De structurele exploitatieruimte, de verhouding tussen structurele baten en lasten, is negatief voor 2019. De jaren erna wordt dit getal gelukkig minder negatief.

De raad heeft het bestuursakkoord als kompas vastgesteld. Het is aan het College om dat te vertalen in een uitvoeringsagenda.Wat is de stand van zaken van dat College programma en hoe ziet het College de financiële dekking van nieuw beleid voor zich, gelet op de maximale ombuigingen die voor ons staan? Hoe realistisch is dan nieuw voor oud? Zou het College de raad niet dan ook het liefste adviseren om de inkomsten kant van de begroting te versterken?

Het tekort in 2019 vraagt om verantwoordelijkheid nemen

Wij als CDA-fractie voelen en nemen de verantwoordelijkheid om naar een een meerjarig sluitende begroting toe te groeien.

In reactie op het dreigende tekort heeft het College aangegeven met een lijst met ombuigingen te komen. Dat er zijn 56 geworden, waarvan 24 met een positief advies van het College zijn voorzien. Deze lijst is NIET in beton gegoten geweest.

Alle fracties hebben de ruimte gehad om hierop te reflecteren en vragen te stellen over bijv. de maatschappelijke effecten van de ombuigingen. Wel kun je je afvragen of wij van dit traject kunnen leren. Immers, communicatie met de samenleving, zal ik maar even noemen, heeft niet of nauwelijks plaatsgevonden. Wel waren wij in staat om de ombuigingen met een deel van onze achterban te bespreken.

De ombuigingenlijst van het College

An sich, is deze lijst met ombuigingen een geheel van los op zichzelf staande ombuigingen.

Wij hebben als CDA-fractie geprobeerd om hier met een open blik naar te kijken en hebben gemerkt dat ook andere partijen hun steentje willen bijdragen, waaronder de VVD en Liberaal Land van Cuijk. Dank voor jullie open en constructieve houding.

Onze uitgangspunten: Niet zomaar ombuigen! Let op de impact

Ik ga niet alle 56 punten 1 voor 1 af. Wel wil ik een aantal contouren schetsen die wij als CDA gebruikt hebben om naar de ombuigingen te kijken.

Allereerst; Wij hebben pragmatisch gekeken naar de ombuigingen. Met daarbij als leidraad: Is het een wettelijke taak? Wat is de maatschappelijke impact en is dat te rechtvaardigen? 

Daarnaast: In beginsel vinden wij dat de onttrekking uit de algemene reserve zo klein mogelijk moet zijn. Ombuigingen kunnen dus bijdragen aan een kleiner tekort.

Verder vinden we dat specifieke groepen, zoals minima, mensen die in een moeilijke financiële positie verkeren, ouderen, moeten worden ontzien. Maar ook het verenigingsleven, omdat zij het cement van de samenleving is.

In eerste instantie waren wij dan ook bezorgd over de ombuigingen bij de WMO en de GGZ en waren bang dat dit mensen zou gaan raken. De wethouder heeft ons op dit punt gerustgesteld. De ombuigingen op deze gebieden hebben veel meer van doen met realistischer en scherper begroten, dan met een kaasschaaf gaan bezuinigen dat mensen direct raakt.

Wij waren dus blij met de toelichting op deze punten vanuit het College. Dus in deze ombuigingen kunnen we ons vinden. Overigens, even een uitstapje, daarentegen zijn we als CDA niet voor om op het minimabeleid te gaan bezuinigen zoals de Graafse VVD onlangs voorstelde.

Sorry meneer Bannink.

Sommige zaken vragen gewoon aandacht

Van de eerste 24 ombuigingsvoorstellen hadden wij er zelf uiteindelijk 4 op de kleur oranje gezet, als zijnde ter bespreking. In de overige 20 kunnen we ons in principe in vinden, vaak betrof dit scherper begroten en overbodige lucht uit budgetten te halen.

Dan terug naar die 4 die wij op oranje hebben gezet:

- Historisch Grave (nummer 7); wij hebben hier vorige week na vragen uit de raad een Raadsinformatiebrief over mogen ontvangen. Als CDA vinden we het belangrijk dat dit project blijft bestaan. Het budget dat over blijft, lijkt ons ruim voldoende. Het is genoeg voor de uitvoeringsagenda en de deelprojecten. De kosten van externen zijn geschrapt, een prima zaak.

- IDOP-subsidies en burgerinitiatieven, de nummers 10 en 14: Wij snappen dat IDOP stopt, maar vinden dat kernendemocratie een substantieel budget met een serieuze en dus structurele dekking verdient en behoeft. Is het College bereid om dit toe te zeggen? Wij willen niet dat kernendemocratie averij oploopt. Het CDA vindt namelijk burgerparticipatie en leefbaarheid belangrijke thema’s.

- Beëindiging budget cultuureducatie (nummer 11): Cultuureducatie moet op scholen aan bod komen. Wij hadden de vraag in hoeverre de scholen afhankelijk zijn van deze subsidie en wat de korte termijn effecten zijn als deze subsidie wegvalt. Wij zagen al dat scholen in hun lesprogramma moeten ingrijpen.  

Maak het tekort voor 2019 zo klein mogelijk

Een gemeente heeft in feite twee knoppen om te draaien bij een financieel tekort. Aan de ene kant ombuigen of bezuinigen. Aan de andere kant lasten verhogen.

Gelet op de financiële situatie van de gemeente staat het CDA open om de Onroerendzaakbelasting te verhogen. Waarom?

Wij zien het tekort op de balans en de financiële situatie, maar wij zien ook het financiële risico wat geformuleerd is over de jeugdzorg in de risico paragraaf. Een zekerheid van 80 tot 100% dat dit risico van bijna 6 ton gaat plaatsvinden. Daarnaast zien we dat de september circulaire de financiële ruimte van de gemeente ook beperkt.

Ja, wij weten dat het sociaal domein tekorten kent.

 Ja, wij zien dat de landelijke overheid jeugdzorg op het niveau van de gemeente legt met daarbij een flinke tekort.

 Ja, wij zien gemeenten puzzelen met de decentralisatie van het sociaal domein. Ik wijs maar even naar het rapport van de provincie Brabant daarover en het bericht van gisteren over de jeugdzorg. Door die druk komt er spanning te staan op alle beleidsterreinen.

Ja, ons lijkt het dan ook gerechtvaardigd om meer geld te vragen van onze inwoners, zodat wij bijvoorbeeld onze kwetsbare jongeren kunnen helpen en de klappen in het sociaal domein kunnen opvangen.

Een stijging van de OZB-belasting is dan ook waar wij voor open staan.

Wij horen graag hoe de andere partijen hierin staan.

Verder is onze eerste indruk dat de stop op actualisatie van de Bestemmingsplannen (nummer 39) kan worden uitgevoerd. Immers, de Bestemmingsplannen zijn actueel, de plicht is vervallen en de nieuwe Omgevingswet komt eraan.

Maar is het dan ook echt een besparing, of valt dit weg door mislopen van leges?

Graag een reactie van de wethouder op dit punt.

 

Afsluitend voorzitter,

Dank aan het College en ambtelijk apparaat voor de beantwoording van onze vragen.

Verantwoordelijkheid nemen vraagt om keuzes te maken.

Het CDA is bereid om die te maken en om de financiële positie van de gemeente te versterken. Niet in de rol van een boekhouder met een kaasschaaf, maar in de rol van een bewaker en voorvechter van al het goede, al het kwetsbare en al het mooie wat zich in onze lokale gemeenschap bevindt.

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.