16 april 2019

Inbreng Alex van Megen bij raadsvergadering van 16 april

Over de bestuurlijke toekomst wordt tussen raden vooral met moties gesproken en binnen de raden vooral met emoties.

De centrale vraag is - en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onderstreept dat in het nieuwe beleidskader gemeentelijke herindeling: hoe is het gesteld met het draagvlak (in brede zin) onder de bevolking?

Die vraag naar draagvlak gaat verder dan meerderheden in gemeenteraden, informatieavonden (over een reeds genomen besluit) en inspraak over de naam van de nieuwe gemeente.

In het Land van Cuijk wringt precies hier de schoen.

Vorig jaar is klip en klaar gebleken dat er onder de kiezers van onze gemeente géén draagvlak is voor één gemeente Land van Cuijk. Dik driekwart ziet een fusie van vijf gemeenten niet zitten. Zo simpel is het. Het CDA is niet zo ondemocratisch om daaraan voorbij te gaan.

Voor ons staat democratisch draagvlak voorop. Uit de peiling was draagvlak af te leiden vóór een herindeling (als je de percentages voor één gemeente Land van Cuijk en de kleinere variant Cuijk, Grave, Mill bij elkaar optelde). Daarom is er nader onderzoek gedaan, zodat - vóór een tweede peiling - de kiezers goed voorgelicht konden worden over de voor- en nadelen van zelfstandigheid dan wel een samengaan van onze gemeente met Cuijk en Mill.

De tweede peiling zou uiterlijk met de gemeenteraadsverkiezingen  van 2022 plaatsvinden.

Cuijk wilde echter vóór de zomer van 2019 duidelijkheid. Vervolgens hebben wij haast gezet met het onderzoek en stond de peiling tegelijk met de Europese verkiezingen gepland. Cuijk heeft het antwoord van de inwoners van Escharen, Gassel, Grave en Velp niet afgewacht.

Vanwaar die haast?

Sinds de fusiedatum van Cuijk, Boxmeer en Sint Anthonis met een jaar vervroegd is (van 1 januari 2023 naar 2022) vragen wij ons steeds meer af: vanwaar die haast? Wiens belangen zijn hierbij gebaat?

Voor ons staat democratisch draagvlak voorop. Wij vragen ons daarom af: hoe is het gesteld met het draagvlak (in brede zin) onder de bevolking in het hele Land van Cuijk?

De peiling onder de inwoners van Escharen, Gassel, Grave en Velp was een méér dan representatieve steekproef. Het was een - voor het Land van Cuijk - keiharde uitspraak van de kiezers.

Waarom hebben de nieuwe gemeenteraden van Sint Anthonis, Boxmeer, Cuijk, Mill & Sint Hubert zich niet achter de oren gekrabd en zich hardop afgevraagd: hoe zit het bij ons met het draagvlak voor onze plannen?

Waarom zou het draagvlak voor een grote fusie onder gewone mensen in Sint Anthonis, Boxmeer, Cuijk, Mill & Sint Hubert significant groter zijn dan in de gemeente Grave? De vraag stellen is ‘m beantwoorden.

Tijdens een gesprek op 13 maart met onderzoeksbureau PwC vond een interessant gesprek plaats met twee onafhankelijke experts. Zij hadden een aantal voorbeelden van herindelingen die mislukten door een te grote schaalsprong (en noemden daarbij een opschaling van 20.000 naar 100.000 inwoners). Deze te grote stap ineens leidde tot conflicten, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Ook het draagvlak onder inwoners stond ter discussie. Daarbij werd verwezen naar de veel lagere opkomst bij de herindelingsverkiezingen en naar een totale versplintering van het politieke landschap. Voor ons staat democratisch draagvlak voorop. 

Ik daag de gemeenten in het Land van Cuijk uit: bewijs mijn ongelijk en doe daarmee recht aan het nieuwe beleidskader herindeling.

Eerder heeft het CDA daarvoor al gepleit.

We dienen, in een democratie, mensen mee te nemen - anders raken we ze kwijt en zeggen ze - op een gegeven moment - keihard neen. De voorstanders van één gemeente Land van Cuijk hebben die dreun vorig jaar te verwerken gekregen.

Wat doe je met zo’n tegenslag?

Als CDA hebben we, zoals het hoort, het gelijk van de kiezer geaccepteerd. Daarmee is echter niet gezegd dat wij daardoor vóór zelfstandigheid zijn. We moeten het uiteindelijk met elkaar rooien: in deze raad, in de werkorganisatie CGM, in de regio Land van Cuijk en daarbuiten.

Dat doen we óók door elkaar ruimte en een beetje tijd te geven voor een democratisch en waardig proces. Dat laatste is - door het duidelijke besluit van Cuijk - wat lastig.

De tijd voor een goede voorlichtingsronde tussen vandaag en de Europese verkiezingen was al te krap, maar we wilden de vraag van Cuijk op tijd beantwoorden.

Op de vraag: wat nu? antwoorden wij ook vandaag: voor ons staat democratisch draagvlak voorop.

Er zijn partijen die stellen dat zelfstandigheid en een herindeling Cuijk, Grave, Mill “een gepasseerd station” zijn.

Zij vinden dat Grave op de sneltrein naar Boxmeer moet springen. Het is niet verstandig om op een rijdende trein te springen. Als je mensen uit kleine(re) kernen serieus mee wilt nemen, is de sneltrein geen optie. Dan kies je voor de stoptrein. Voor ons gaat het niet om de macht, maar om de mensen.

De afstand tussen de inwoners onderling en tussen burgers en bestuur dienen we te verkleinen en niet, zonder een gedegen kernendemocratie en wezenlijke burgerparticipatie, te vergroten.

Onze prioriteit ligt nu bij de inwoners van Escharen, Gassel, Grave en Velp en bij het behartigen van de belangen van het personeel dat hen ten dienste staat.

Het CDA hoopt vurig dat de raadsleden in Cuijk die zeggen “Grave serieus te nemen” en een “hand uitsteken” om ons “beter te leren kennen” - en daarmee willen bereiken dat er één gemeente Land van Cuijk komt - de kiezers van Grave serieus nemen, de uitslag van de peiling accepteren en zich afvragen hoe hun eigen inwoners denken over de enorme schaalsprong die hen te wachten staat.

Wij hopen dat er in het Land van Cuijk geluisterd wordt naar de Minister van Binnenlandse Zaken die democratisch draagvlak centraal stelt én meerdere keren heeft aangegeven dat bestuurskracht van gemeenten ook op andere wijzen dan intergemeentelijke samenwerking of herindeling versterkt kan worden, bijvoorbeeld door voor sommige opgaven en regio’s taakdifferentiatie of alternatieve bestuursmodellen als oplossing te bieden.

Het is jammer dat er nooit “met de benen op tafel” over alternatieven is gesproken. Out of the box denken had via een andere weg hetzelfde doel binnen handbereik kunnen brengen.

Voor ons staat democratisch draagvlak voorop. Dat betekent dat wij de regionale realiteit op dit moment accepteren en nauwlettend blijven volgen. Wij wachten echter niet af, maar vinden dat er voortvarend werk gemaakt dient te worden van de kernendemocratie in het algemeen en burgerparticipatie in de breedst mogelijk zin in het bijzonder.

Wij moeten nog zien dat de fusie van Cuijk, Boxmeer en Sint Anthonis een succes wordt en zijn benieuwd hoe het met écht het democratisch draagvlak gesteld is.

Als je de opkomst van het populisme in de Verenigde Staten, de Europese Unie en Nederland  goed bestudeert, kan je wel raden hoe het afloopt met de gevestigde orde, die regentesk vasthoudt aan ingezette, maar doodlopende wegen.

Die sneltrein waar we op moeten springen? Ik denk dat het een Fyra is.

Alex van Megen

CDA-fractievoorzitter

Uitgesproken tekst tijdens de raadsvergadering van 16 april 2019

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.