05 januari 2021

Provincie maakt gehakt van aangepaste begroting Grave

In een zeer duidelijke brief maakt de onafhankelijke financiële toezichthouder gehakt van de begroting van de gemeente Grave. De provincie oordeelt zelfs harder dan de oppositiepartijen in de gemeenteraad. College en LPG hebben het er op aan laten komen.

LPG/VVD: ramkoers met alle gevolgen vandien 

B&W en LPG richtten hun peilen op de objectieve toezichthouder en hielden voet bij stuk. Zij luisterden niet naar CDA, VPG, D66 en LLvC. Ze waren ook doof voor de provincie. Het maakte college en LPG niet uit dat de bezuinigingen totáál niet hard en absoluut niet realistisch waren. Er was maar één doel: het moest op papier kloppen. De werkelijkheid deed er niet toe. De inwoners van Escharen, Gassel, Grave en Velp werd een rad voor ogen gedraaid: het was allemaal niet zo erg, want alle nare "ombuigingen" zouden er niet komen. De LPG zou er op tijd een oplossing voor vinden. Voor de vorm werden zolang keiharde bezuinigen ingeboekt, zoals
- 250.000 euro op het sociaal domein (ten koste van de zwaksten in de samenleving) en
- 300.000 euro (=30%!) op subsidies (ten koste van verenigingen en stichtingen enz.).
Dezelfde "het komt goed"-belofte deed de LPG wat betreft de Bibliotheek op School. Inmiddels is duidelijk dat deze onverantwoorde korting doorgaat, met alle gevolgen voor het leesgedrag van kinderen vandien.

Betrouwbaar bestuur

De provincie zegt dat een belangrijk doel van het onafhankelijke toezicht is: "bijdragen aan een bestendig en veilig Brabant met een sterk openbaar bestuur. Een bestuur waar de inwoners op kunnen vertrouwen. Respect voor de eigen verantwoordelijkheid van besturen en raden is het uitgangspunt." Dit betekent dat een goede begroting, met eerlijke cijfers belangrijk is. Als je begroting zo slecht is als die van Grave, kunnen inwoners niet op het gemeentebestuur vertrouwen. De provincie plaatst een gemeente alleen onder curatele als het écht niet anders kan. De toezichthouder verwijt Grave dat het gemeentebestuur zijn verantwoordelijkheid niet neemt: "Uw gemeente heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Ieder jaar besluiten wij, op grond van artikel 203 van de Gemeentewet, voor 1 januari of uw gemeente voor het komende begrotingsjaar onder repressief of preventief toezicht valt. Hiermee dragen wij bij aan het voorkomen dat uw gemeente een structureel tekort op de begroting krijgt, wat u mogelijk zelf niet kunt oplossen." Het lukt Grave al jaren niet om de financiën op orde te krijgen.

Het failliet van Grave is een kwestie van tijd

Het lijkt erop dat er een structureel tekort op de begroting is dat Grave zelf niet kan oplossen. Dat blijkt uit de onmogelijke en a-sociale bezuingingen op het sociaal domein (kwart miljoen euro). Het idee dat op de ambtelijke kosten 750.000 euro te besparen is, slaat ook helemaal nergens op. En "team Grave" (van nog geen 2fte) opzadelen met dik 5fte werk is nogal overdreven. Grave moet Land van Cuijk en Noord-Brabant om hulp vragen en de strijdbijl begraven. Het CDA roept College en LPG op: stop met ruziezoeken! 

Werk aan de winkel

Grave staat voor een bijna onmogelijke opgave. Er is van alles mis met de begroting. Het schaamrood hoort de verantwoordelijken op de wangen te staan. Het is teveel om op te sommen. Daarom hieronder de argumenten van de onafhankelijke toezichthouder

Toezichtbevindingen

Hoewel u de meerjarenraming 2022-2024 als sluitend in de jaarschijven 2023 en 2024 hebt ingediend, en u op 15 december 2020 aanvullende besluiten heeft genomen, is het op grond van het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader voor ons noodzakelijk de onderstaande bijstellingen door te voeren. Na deze bijstellingen is er naar ons oordeel geen sprake van een structureel en reëel evenwicht.

1. De onderbouwing van de bezuiniging DVO is (nog) niet voldoende reëel (€375.000 in 2023 en € 563.000 in 2024)
2. De onderbouwing van de bezuiniging Sociaal Domein is (nog) niet vastgesteld (€ 250.000)
3. De kapitaallasten nog te realiseren (her)investering zijn onvolledig opgenomen (€ 60.000 in 2023 en € 14.000 in 2024)

Het structureel en reëel tekort bedraagt naar ons oordeel in 2023 € 375.000 en in 2024 € 300.000.

Naar aanleiding van ons onderzoek merken wij ook nog het volgende op.

Vereiste nadere besluitvorming

Naast de ombuigingen die door ons zijn bijgesteld, heeft u ook besloten tot ombuigingen die naar ons oordeel moeten worden onderbouwd met nadere besluitvorming.
De ombuiging onderhoud groen is financieel verwerkt in de begroting. Het totale budget voor het onderhoud groen is door deze ombuiging niet meer in overeenstemming met het vigerende door u vastgestelde kwaliteitsniveau.

Wij verwachten dat u in 2021 het kwaliteitsniveau van het onderhoud groen opnieuw zult vaststellen bij raadsbesluit.
Om twee ombuigingen op investeringen (niet uitvoeren en vooruitschuiven) te realiseren verwachten wij dat u in 2021 in een raadsbesluit aangeeft welke investeringen u niet meer uitvoert dan wel verschuift en dat u de investeringsplanning daarop aanpast.

Pakket ombuigingsmaatregelen

Net als vorige jaren heeft u een fors pakket aan ombuigingsmaatregelen vastgesteld om in de meerjarenraming tot een sluitend perspectief te komen. Deze ombuigingen zijn noodzakelijk om de aanzienlijke tekorten in uw (meerjaren)begroting 2021-2024 weg te kunnen werken. De tijdige realisatie van al deze ombuigingen is van essentieel belang voor uw gemeente en vormt daarmee tevens een belangrijk risico. Daarom dringen wij er bij u op aan om in 2021 alle benodigde acties voortvarend op te pakken om daarmee de kans op realisatie van de maatregelen te vergroten.

Vervolgens is het ook van essentieel belang om de ontwikkelingen goed te blijven monitoren, zodat u tijdig kunt bijsturen als de realisatie niet volgens plan verloopt. De realisatie van de maatregelen vormt een belangrijk toetspunt bij ons onderzoek van de begroting 2022.

Realiteit van de ramingen

Wij attenderen u erop dat u rekening dient te houden met de loonstijgingen en prijsontwikkeling zoals opgenomen in de door u gehanteerde circulaire gemeentefonds. U hanteert, in tegenstellig tot de circulaire, dit jaar deels de nullijn bij de raming van budgetten in het begrotingsjaar. De druk op de budgetten neemt hierdoor toe, wat tot knelpunten kan leiden.

Overzicht incidentele baten en lasten

U heeft het verplichte meerjarige overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen, maar dit overzicht is niet voorzien van een toelichting. De Commissie BBV heeft in de Notitie structurele en incidentele baten en lasten hiertoe een stellige uitspraak geformuleerd: “Voor de in het overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen posten is een toelichting vereist”. Of een post terecht in dit overzicht is opgenomen, kan namelijk alleen inzichtelijk worden gemaakt door het geven van een goede toelichting. Deze toelichting dient aan te tonen dat er geen sprake is van een structurele last. Wij verzoeken u om in de komende begrotingen deze toelichting op te nemen.

Vermogenspositie

In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing concludeert u dat de beschikbare middelen ruim voldoende zijn om de risico’s op te kunnen vangen. Uw vermogenspositie neemt echter wel af als gevolg van uitnamen uit de algemene reserve. Dit o.a. voor het dekken van het negatieve resultaat van de jaarrekening 2019 en het begrotingstekort 2021. Ook voor het jaar 2022 is er op dit moment nog geen sluitend perspectief, waardoor in dat jaar uw vermogenspositie nog verder kan afnemen. Wij wijzen u er nogmaals op dat u iedere nieuwe verplichting of uitgave dient te voorzien van zowel een reële als structurele dekking.

Weerstandsvermogen

In de paragraaf weerstandsvermogen concludeert u dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is. Dit baseert u op een waarderingstabel. Wij verzoeken u uw eigen beleidslijn (norm) vast te stellen voor het beoordelen van het weerstandsvermogen.

Wij kunnen ons moeilijk een oordeel vormen over uw weerstandsvermogen, omdat u een aantal risico’s nog niet heeft gekwantificeerd. Daarnaast kan de ombuigingsmaatregel “Risicobudget Wet Buig” een risico vormen in uw begroting, die u (nog) niet heeft opgenomen.

Onze toezichtbevindingen zijn afgestemd met onze contactpersoon van uw gemeente.

Wij vertrouwen erop met onze toezichtbevindingen een zinvolle bijdrage te leveren aan de verdere optimalisering van uw begroting.

Totaaloverzicht toezichtgebieden IBT

Aan het einde van 2021 sturen wij u een totaaloverzicht van de uitkomsten van ons systematisch toezicht op de IBT gebieden Archief- en informatiebeheer, Financieel toezicht, Huisvesting vergunninghouders, Monumentenzorg, Omgevingsrecht en Ruimtelijke Ordening.

Zienswijze en Bezwaar

De objectieve toezichthouder zegt: "U bent in de gelegenheid gesteld uw zienswijze naar voren te brengen (artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht). Van deze gelegenheid heeft u geen gebruik gemaakt." Dat betekent dat College en LPG heel goed wisten dat ieder verzet kansloos was. Zij hebben zich neergelegd bij de feiten. De kans dat Grave - op tijd - een succesvol bezwaar indient tegen dit nare besluit is daarom klein. 

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.