Betoog begroting 2019 - Desirée Rijnders
Is de begroting gemeente Heusden 2019 toekomstbestendig?
Voor ons ligt de eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode, volgens de ambities van Heusden.Samen.Doen. CDA Heusden houdt deze begroting graag tegen het licht. Is de meerjarenbegroting toekomstbestendig, op het gebied van alle gemeentelijke taken, rekening houdend met een vergrijzende samenleving?
Anno 2018 zijn we positief over de economie. 10 jaar na de aanvang van de kredietcrisis is de crisis echt voorbij: er wordt volop gebouwd, de verkoop van bouwgrond en bedrijventerreinen gaat voorspoedig. Terecht dat het college voorstellen doet voor extra capaciteit en investeringen voor die sectoren, waar soms letterlijk de gaten in de wegen zijn gevallen. Heel en veilig op papier, is in de praktijk verre van heel te noemen, kijk maar naar de opgelapte Admiraalsweg: één strenge vorst en de lappendeken barst weer open. BIJEEN werkt keihard om de sociale zaken goed te regelen voor onze inwoners, maar is ook kwetsbaar: het vertrek van een van de twee jeugdconsulenten heeft direct geleid tot wachttijden voor aanpak van kwetsbare jeugd. De transitie op het sociaal domein is nog niet voorbij of we staan aan de vooravond van de transitie op het fysiek domein. Met de omgevingswet gaat de gemeente vanaf 2021 niet alleen over de ruimtelijke ordening, maar over alle aspecten van de fysieke leefomgeving, inclusief zaken als bodem- en luchtvervuiling en volksgezondheid. Terecht dat het college voorstelt om dit goed voor te bereiden.
Voor CDA Heusden is het de vraag af of we met deze begroting goed zijn voorbereid op de toekomst. Voormalig bankpresident Nout Wellink stelde op 14 september jl. in Brabants Dagblad dat we als maatschappij allemaal te weinig hebben geleerd van de kredietcrisis ontstaan in 2008. De crisis is toen ontstaan, vanuit het vertrouwen, dat de dag van morgen altijd beter zou zijn dan vandaag. Daardoor leefden we op de toekomst: we leenden en leenden maar. Als de groei dan ineens stopt, raak je in de problemen. Er was een vertrouwenscrisis: markten drogen op, mensen halen hun spaargeld van de bank, banken durven elkaar geen geld meer te lenen. Daardoor loopt alles vast.
Er is sinds 2008 veel veranderd in de bankwereld: buffers zijn verhoogd, het risicomanagement is verscherpt. Toch kan dit niet voorkomen dat er een nieuwe crisis uitbreekt. De schulden zijn wereldwijd enorm toegenomen. De rente is zo laag, dat geleend geld bijna gratis is geworden. Consumenten lenen, bedrijven klagen weer dat banken te moeilijk leningen verstrekken. Ooit leidt dat tot een nieuwe crisis, wanneer weet niemand. CDA Heusden vindt dat de gemeente hierop voorbereid moet zijn. De schuldquote van de gemeente neemt toe de komende jaren. Er moet meer geleend worden de komende jaren. CDA Heusden vindt dat er in deze tijd, buiten de crisis, gewerkt moet worden aan afname van de schulden en verbetering van de schuldquote. Zeker gezien de lage rentepercentages, is toename van de schuld de verkeerde richting. Eindelijk kunnen we door verkoop van de enorme bouwgrondvoorraad, tot verbetering van de financiële positie komen. Laat deze periode van voorspoed niet voorbijgaan zonder een buffer op te bouwen voor de toekomst!
Een punt van aandacht is ook het sociaal domein. De uitvoeringsorganisatie Baanbrekers is volop in beweging. De (financiële) consequenties als gevolg van invoering van Baanbrekers 2.0 worden pas in 2019 duidelijk. Door de economische groei zal het aantal werkzoekenden binnen onze
gemeente dalen, maar het is de vraag of dit ook tot daling van de kosten van Baanbrekers leidt. Naast Baanbrekers speelt ook de vergrijzing, de zorgkosten zullen zeker stijgen. Hoe verklaart de wethouder de lichte daling van de kosten voor Sociaal Domein in de meerjarenraming?
Terugkerend punt van aandacht vindt het CDA Heusden het verkeersbeleid. De Provinciale Inpassingsplannen van het GOL staan al een half jaar vast en nog steeds is het volstrekt onduidelijk hoe de gemeente de nieuwe verkeersstromen in de woonstraten gaat verwerken. Waar blijft het GVVP? Of gaan we net als de snelfietsroute in Waalwijk eerst over tot realisatie en dan maar zien tot welke problemen het leidt? Het extra gereserveerde bedrag van 1 ton per jaar voor aanpassingen is volstrekt onvoldoende om overal in onze gemeente te voldoen aan alle normen op het gebied van fijnstof, geluid en veiligheid. Wettelijk moet de gemeente er alles aan doen om overschrijding te voorkomen, zo nodig met compenserende maatregelen zoals het isoleren van woonhuizen. Hoe gaat de gemeente dit betalen?
CDA Heusden is verbaast dat het college van mening is dat er geen investeringsprogramma voor de sport nodig is. In 2019 is toch vernieuwing van de toplaag bij atletiek nodig, de andere sportcomplexen zullen ongetwijfeld met vergelijkbare vervangings- of investeringsvragen komen. Het vorige college heeft de raad een investeringsprogramma sport toegezegd, CDA Heusden vindt dat dit plan binnenkort aan de raad moet worden aangeboden. Heusden draagt ook cultuur een warm hart toe. Waarom is er in de begroting zo weinig aandacht voor cultuur, we kunnen na 2019, na Cultuur op Koers, toch niet stoppen met investeren en alles overlaten aan de verenigingen? Het Cultuurbeleid is met alleen een vernieuwde Voorste Venne verre van toekomstbestendig.
Tot slot is het grootste hangijzer de verhoging van de afvalstoffenheffing. Bij de invoering van omgekeerd inzamelen was al bekend dat de Rijkssubsidie op PMD zou verdwijnen en de goedkope afvoerroute naar China op zijn retour was. Een kostendekkende afvalstoffenheffing, waarbij de vervuiler betaalt, dat is het uitgangspunt. CDA Heusden vindt dat het college goed moet onderzoeken of verlaging van de structurele kosten mogelijk is. Denk hierbij aan het een keer per maand legen van de GFT kliko in de winter en het regelen van de toegang tot de milieustraat met het afvalpasje. Alle structurele kosten dienen te worden doorberekend via de afvalstoffenheffing. Goede scheiding van de afvalstromen blijft het uitgangspunt. Geen jojo-tarieven, maar toekomstbestendig beleid rekening houdend met de ontwikkelingen in de afvalbranche.
CDA Heusden vindt de meerjarenbegroting niet toekomstbestendig, maar stemt wel in met de begroting 2019.