Op verkiezingstour met Joop Klukhuhn - deel IV
Zorg voor elkaar
We blijven met zijn allen steeds langer gezond en worden daardoor steeds ouder.
Gezond leven, vooruitgang van de medische wetenschap zijn een grote bijdrage aan de kwaliteit van ons leven. Maar er is ook een andere kant aan de zorg.
Heel veel Nederlanders maken zich grote zorgen over de toekomst van de ouderenzorg en de gezondheidszorg. De grote veranderingen van de afgelopen periode in de thuiszorg en de verpleegzorg hebben veel oudere en kwetsbare mensen in grote onzekerheid gebracht. Steeds meer mensen maken zich zorgen of zij nu of later de zorg nog wel kunnen betalen. Het eigen risico en de stapeling van eigen bijdragen maakt dat mensen zorg mijden of een noodzakelijk bezoek aan een arts uitstellen. Daarnaast zien veel mensen in de zorg door de bomen het bos niet meer. De zorg is onoverzichtelijk en te ingewikkeld. Te veel regels, te veel administratie en te weinig hulp. Het CDA begrijpt die zorgen. Daar past maar één antwoord op: de belofte dat bij alle veranderingen wij met elkaar in dit land altijd zullen blijven zorgen voor de mensen die dat nodig hebben.
Professionele zorg en mantelzorg, in een instelling of thuis. Deze belofte om voor elkaar te zorgen is voor ons niets anders dan het oude, vertrouwde idee van solidariteit met de zwakkeren in de samenleving. Het CDA zal daar nooit aan tornen. Zorg gaat over mensen; wij kiezen daarom voor een zorgstelsel waarin de patiënt centraal staat. Wij willen voldoende ruimte en tijd voor een goed gesprek over de kwaliteit van leven.
In de zorg werken dicht bij huis, huisartsen, wijkverpleging, thuiszorg, familie en mantelzorg intensief samen. Zorgverzekeraars, instellingen en de (gemeentelijke) overheid helpen daarbij.
Het CDA kiest voor meer samenwerking en minder marktwerking!
Goede zorg is dicht bij mensen
Wij willen deze zorg dichtbij huis versterken en beter organiseren, zodat de professionele zorg en ondersteuning beter aansluiten bij de keuzes van mensen om zo lang mogelijk regie over hun eigen leven te willen houden.
Wij ondersteunen lokale en regionale initiatieven, waarbij buurten, verenigingen, bedrijven, kerken, etc. met elkaar deze alledaagse zorg voor ouderen en zieken in hun eigen omgeving organiseren.
Mantelzorg
Mantelzorg is geen keuze. Het overkomt je. Iemand van wie je houdt wordt ziek en daar zorg je voor. Dat doen maar liefst 3,5 miljoen mensen in Nederland, waarvan driekwart dit dagelijks, langdurig en intensief doet, in veel gevallen zelfs dag en nacht.
De zorg in Nederland zou ondenkbaar zijn zonder de inzet van deze mantelzorgers. Wij hebben daar grote waardering voor en voelen het als een plicht om hun zorg te ondersteunen en te vergemakkelijken.
Het CDA wil mantelzorgers meer inspraak geven bij de keukentafelgesprekken. De gemeente kan de zorg nooit korten als de mantelzorger in redelijkheid aangeeft overbelast te zijn. Ook de wijkverpleegkundige moet bij het oordeel over hoeveel zorg iemand nodig heeft, goed kijken naar de draagkracht van de mantelzorger.
Vooraf moet dan duidelijk zijn welke zorg gebruikelijk is en wat daardoor als zorgvraag wordt aangemerkt.
Om mantelzorgers af en toe even op adem te laten komen, wil het CDA meer ruimte voor respijtzorg en dagopvang. Dit vraagt altijd om maatwerk, zodat de familie met een gerust hart de zorg voor even kan overlaten aan anderen. Om mantelzorgers financieel te ondersteunen stelt het CDA een ‘zorgbonus’ voor als compensatie voor mensen die verlof opnemen of minder gaan werken om mantelzorg te verlenen.
Patiënten die door mantelzorgers verzorgd worden dienen een korting op de eigen bijdrage te krijgen. Ook willen wij dat iemand met een AOW-uitkering niet langer wordt gekort als hij of zij een familielid of vriend in huis neemt om deze te verzorgen. Geen boete op zorgzaamheid en solidariteit!
Betere zorg thuis
Bij de zorg aan huis spelen de huisarts en de wijkverpleging een belangrijke rol. Het CDA wil meer gezamenlijke initiatieven om deze zorg dichtbij huis mogelijk te maken. Dat betekent verbetering van samenwerking tussen huisarts, gemeente, wijkverpleging, verpleeghuis en ziekenhuizen. Binnen de wijkverpleging kan nog meer vanuit het perspectief van de cliënt naar de zorgvraag gekeken worden, ook al gaat dit over de verschillende zorgdomeinen heen. De cliënt mag hiervan in de zorgvraag geen hinder ondervinden.
Bijvoorbeeld voor goede nachtzorg, intensieve kindzorg, palliatieve zorg aan huis of wondverzorging. Het CDA wil dat daar waar nodig persoonlijke verzorging, zoals douchen, onder de zorg van de wijkverpleging wordt gebracht. Zorgverzekeraars en gemeenten dienen zorg aan huis beter te faciliteren en te ondersteunen. Daarbij worden ook technologische innovaties gestimuleerd. Zo kunnen dankzij eHealth toepassingen bij chronisch zieke patiënten controles thuis worden verricht. Dat scheelt een extra bezoek aan het ziekenhuis.
Betere zorg thuis vraagt ook om meer aandacht voor het welzijn van ouderen en gehandicapten. De overheid kan dit niet alleen, maar kan wel haar aandeel leveren in het aanbod van o.a. welzijnswerk, geestelijke verzorging en de aandacht voor eenzaamheid.
Langdurige zorg
Bij kortdurende zorg gaat om het veelal weer op de been helpen van een patiënt. Bij langdurige zorg aan ouderen, chronisch zieken of mensen met een beperking gaat het vooral om het bieden van kwaliteit van leven.
Deze langdurige zorg thuis is voor familie en mantelzorgers zwaar. Dat komt omdat mensen langer thuis blijven wonen. Daarbij zien we dat ook de zorg in verpleeghuizen intensiever en zwaarder is geworden. Het CDA kies ervoor bij langdurige zorg meer te investeringen in de kwaliteit van de medewerkers. In de gehandicaptenzorg kunnen ouders en kinderen blijven rekenen op de noodzakelijke en dikwijls intensieve zorg; een leven lang.
Cliënten die langdurige zorg en ondersteuning nodig hebben moeten ongeacht de van toepassing zijnde regels een passende oplossing kunnen krijgen. Het budget volgt de cliënt in plaats van andersom. Persoonsvolgende bekostiging kan hierbij een goed instrument zijn.
In verpleeghuizen of instellingen voor mensen met een beperking staat de kwaliteit van leven
voorop. Juist daarom wil het CDA het verzorgend personeel alle ruimte bieden om die zorg op een menselijke manier te bieden. De computer mag aan de kant en onnodige regels worden geschrapt, zodat het personeel alle aandacht op de zorg kan richten. Goede ouderenzorg is voor ons een kwestie van beschaving. Het gaat om liefdevolle en waardevolle zorg, die veelal op kleine schaal kan worden georganiseerd. Wij willen dat er voor ouderen voldoende aandacht is, ook voor gesprekken rond levensvragen en zingeving en het naderende levenseinde.
Geestelijke gezondheidszorg (GGZ)
In de geestelijke gezondheidszorg zijn de afgelopen jaren veel veranderingen doorgevoerd, die hele kwetsbare mensen betroffen. Het CDA is bezorgd of mensen met psychische problemen wel snel genoeg de zorg krijgen die ze echt nodig hebben. Voldoende geestelijke gezondheidszorg thuis en in de buurt is noodzakelijk. Het CDA wil dat een goede 24-uurs crisiszorg beschikbaar is. Mensen met geestelijke problemen horen niet op straat rond te zwerven of onterecht in een politiecel te zitten.
De rol en positie van de familie in de geestelijke gezondheidszorg is belangrijk. Hun betrokkenheid kan worden vergroot en versterkt.
Betere en betaalbare zorg
In de gezondheidszorg is er de afgelopen jaren te veel, te snel en ondoordacht veranderd. Belangrijke onderdelen van de zorg zijn bij de gemeenten neergelegd. Langer geleden heeft de politiek gekozen voor een systeem van marktwerking met zorgverzekeraars in een leidende rol. Het CDA gelooft niet in het nut van nieuwe stelselwijzigingen. Wel denkt het CDA flinke slagen maken in de zorg door meer ruimte te geven aan de echte zorgverleners, meer samenwerking en minder marktwerking.
Alleen dan kunnen we ervoor zorgen dat weer de patiënt en niet de regels centraal staan in de zorg.
Ruimte voor professionals
De (wijk)verpleegkundige aan het bed en de arts in de spreekkamer zijn opgezadeld met een eindeloze hoeveelheid regels, administratie en bureaucratie. Dit belemmert hun focus op waar het in de zorg werkelijk om gaat: de zorg en aandacht voor de patiënt en cliënt. De praktijk kent goede voorbeelden van regelarme zorginstellingen die laten zien dat het anders kan. Vertrouwen op vakmanschap van verpleegkundigen en artsen maken schrappen van overbodige regels zonder in te leveren op de kwaliteit mogelijk. Die werkomstandigheden kunnen voor alle professionals gaan gelden. Het CDA wil medewerkers en instellingen zelf de ruimte geven welke die nodig is om overbodig regels te schrappen. Zo komt er meer tijd voor de zorg en aandacht voor patiënten. Dit geldt ook voor de regels en overbodige inspecties door de Nederlandse zorgautoriteit en de verschillende inspecties.
De zorgverzekeraar begrensd
Om aan het eind van het jaar over te stappen op een nieuwe zorgverzekering blijkt dat dit niet eenvoudig is. Het bestuderen van de kleine lettertjes is een immens karwei. Het CDA wil een einde maken aan de grote en kleine verschillen tussen de polissen waardoor mensen nauwelijks in staat zijn een afgewogen keuze te maken. Wij verplichten de zorgverzekeraars om in ieder geval één overzichtelijke standaardpolis met gelijke voorwaarden als de andere verzekeraars aan te bieden.
Dit vereenvoudigt de vergelijking en laat ruimte voor concurrentie op aanvullende verzekeringen waar burgers zelf voor kunnen kiezen. Ook wil het CDA een einde maken aan de budgetpolissen; deze tasten de solidariteit aan.
Minder marktwerking en een stop op winstuitkeringen
De marktwerking in de zorg is steeds meer een doel op zich geworden. De langdurige zorg, wijkverpleging en de ggz-zorg zijn naar de zorgverzekeringswet overgeheveld. Vervolgens zijn de zorgverzekeraars volledig financieel risicodragend gemaakt voor die zorg. Dit terwijl bekend was dat de risicoverevening niet op orde is. Hierdoor is een ongewenste prikkel voor zorgverzekeraars ontstaan om chronisch zieken en gehandicapten niet als verzekerde toe te laten. Op deze manier wordt de solidariteit ondermijnd. Daarom wil het CDA deze maatregel ongedaan maken. Ook op andere terreinen blijkt dat de organisatie van het toezicht in de zorg vaak onhelder is. Taken voor regelgeving, toezicht en handhaving lopen vaak door elkaar heen in een wirwar van organen en organisaties, zoals bijvoorbeeld in het geval van de Nederlandse
Zorgautoriteit. Om de marktwerking in de zorg verder te beteugelen willen wij een verbod op winstuitkeringen door zorgverzekeraars, zorginstellingen en ziekenhuizen. Geld dat voor de zorg is bedoeld moet in de zorg blijven moet in de zorg blijven. Geld voor de zorg mag niet als winst in de zakken van investeerders of aandeelhouders verdwijnen. Het CDA wil dat zorgverzekeraars en zorgkantoren meerjarencontracten met zorgaanbieders sluiten over de te behalen gezondheidswinst en de daarbij behorende prijs. Hierbij rekening houdend met de kenmerken van de bevolkingsgroep waaraan de zorg wordt geleverd. Door steeds ingewikkelder aanbestedingsregels uit Brussel gaat er ook in de zorg steeds meer geld op aan papier, procedures en adviseurs. Het CDA kiest er daarom voor dat de zorg wordt uitgezonderd van de verplichting tot Europees aanbesteden.
Verlaging eigen risico en beperking eigen bijdragen
De grootste zorg van mensen over de kosten in de zorg gaat over het eigen risico. In minder dan tien jaar tijd is dit eigen risico meer dan verdubbeld. Zeker aan het begin van ieder kalenderjaar is een bezoek aan de arts of het ziekenhuis voor hen een kostbare aangelegenheid.
Wij vinden dat het anders kan. Het eigen risico blijft een goed instrument om de kosten in de hand te houden, maar een forse verlaging van het eigen risico maakt dat de lasten voor de zorg eerlijker worden verdeeld onder gezonden en zieken. Het reguliere bezoek aan de huisarts blijft wat ons betreft buiten het eigen risico vallen, zodat iedereen toegang blijft houden tot medische zorg. Ook voor minderjarige kinderen komt er geen eigen risico voor medisch specialistische zorg; wij vinden het belangrijk dat ouders altijd de mogelijkheid hebben om met hun kinderen het zekere voor het onzekere te nemen.
Beheersing van de zorguitgaven
Ondanks alle bezuinigingen blijven de kosten in de zorg de komende jaren verder stijgen. Dat heeft te maken met de vergrijzing, maar ook met de kosten voor nieuwe medische behandelingen en medicijnen. Dat maakt dat het noodzakelijk om de groei van de zorguitgaven in de hand te houden. Dat kan door bestuursakkoorden te sluiten met een maximum uitgavenplafond. De beheersing van de zorgkosten zal vooral worden opgebracht door meer innovatie, een grotere doelmatigheid en meer zorg dichtbij huis door de huisarts en de wijkverpleging. Een belangrijke kostenpost in de zorg wordt gevormd door de medicijnen.
Dat gaat zowel over het terugdringen van de verspilling van medicijnen, als om de vaak hoge kosten voor nieuwe medicijnen. Voor dat laatste wil het CDA internationaal meer samenwerken om de macht van farmaceutische bedrijven aan banden te leggen. Om het probleem van medicijntekorten aan te pakken wil het CDA samen met de artsen en apotheken een lijst opstellen van kritieke geneesmiddelen, waarvan altijd voldoende voorraad moet zijn.
Daarnaast vinden we dat fabrikanten en tussenhandel, die verwijtbaar of zelfs opzettelijk tekorten laten ontstaan, stevig beboet moeten worden. Ook bij de aanschaf van medische apparaten, operatiehandschoenen etc. valt nog veel besparingswinst te boeken. Het is ons een raadsel waarom ziekenhuizen en zorgverzekeraars nog steeds niet gezamenlijk inkopen. Dat kan echt anders. Door samenwerking te bevorderen en lagere prijzen af te dwingen, in nationaal en internationaal verband.
Preventie werkt
Nog altijd is preventie de beste investering om ervoor te zorgen dat mensen van jong tot oud, langer gezond blijven. ‘Het CDA wil dat preventie in brede zin de prioriteit wordt van de gezondheidssector.'
Aanpak van preventie is nodig. Zorgverzekeraars, overheden en maatschappelijke organisaties dienen gezamenlijk afspraken te maken over de inzet voor meer speel- en sportmogelijkheden in de buurt. Het mogelijk maken voor alle kinderen om in een rookvrije omgeving op te groeien. Het weren van suikerhoudende dranken op school en het inzetten op meer voorlichting.
De komende jaren zal het aantal mensen met een of meerdere chronische aandoeningen sterk groeien. Dat maakt dat ook afspraken gemaakt worden om chronisch zieken beter bij de samenleving te betrekken, in hun werk, in vrijwilligerswerk of in de zorg voor hun naasten.
Er moeten stappen gezet worden om bekostiging van preventie mogelijk te maken. De focus in de zorg kan dan verschuiven van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Een gezonde levensstijl met voldoende beweging en gezonde eet- en drinkgewoontes moet voor jong en oud gestimuleerd worden. Dat begint met toekomstige ouders tijdens de zwangerschap te helpen met stoppen met roken en drinken. Het CDA wil daarnaast dat de overheid een breed tabaksontmoedigingsbeleid voert, waar een stapsgewijze verhoging van accijns op tabak onderdeel van is. Voor ouderen is meer bewegen belangrijk om actief mee te kunnen blijven doen. Afspraken over het verminderen van suiker, zout en vet in voedingsproducten zijn nodig.
Zorg, zingeving en zeggenschap
In de zorg hebben mensen altijd het recht om eigen keuzes te maken. Over de zorg en de kwaliteit van leven. Dat vraagt tijd en ruimte voor een goed gesprek tussen de patiënt en de arts. Zingeving hoort daarbij en op de persoon afgestemd te zijn. Het recht om te kiezen geldt ook voor de keuze van de eigen huisarts of specialist.
De stem van de burger
Inspraak in de zorg is niet beperkt tot het gesprek tussen de arts en de patiënt.
Ook de zorgverzekeraars moeten het gesprek aangaan en verantwoording afleggen over hun
beleid. De burger moet meer kunnen meepraten en meebeslissen over de zorg. De rol van patiëntenorganisaties in de zorg is nog te gering. Cliëntenraden en WMO-adviesraden dienen in staat worden gesteld om niet alleen mee te praten over beleid, maar ook naast de patiënt te kunnen gaan staan bij geschillen.
Daarnaast wil het CDA in de zorg de mogelijkheid instellen dat burgers met een ‘ right to challenge’ voorstellen doen om zelf de zorg in hun omgeving te organiseren als alternatief voor door de overheid of de zorgverzekeraars aangeboden zorg.
Een waardige laatste levensfase
Nu steeds meer mensen in goede gezondheid oud worden, en tot op hoge leeftijd min of meer zelfstandig blijven, gaat er steeds meer aandacht uit naar deze laatste fase van het leven.
Hierbij is het van groot belang dat belangrijke waarden als aandacht en warmte voor de patiënt voorop staan. Keuzes over de laatste fase van het leven gaan altijd over zingeving en ethische afwegingen. Het CDA staat voor verdere verruiming van mogelijkheden voor palliatieve zorg en hospices in een goede samenwerking met gemeenten en zorgverzekeraars.
Het CDA is geen voorstander van een verdere verruiming van de euthanasiewetgeving of een wetsvoorstel dat een recht op levensbeëindiging regelt. Op dit punt biedt de huidige wetgeving voldoende ruimte in samenhang met de juiste waarborgen.