Topklinische ziekenhuizen trekken te veel basiszorg naar zich toe. Het CDA wil het ‘leegzuigen’ van regionale ziekenhuizen een halt toeroepen. CDA-Kamerlid Joba van den Berg heeft een initiatiefnota ingediend om de zorg in de regio te behouden.

CDA-Kamerlid Joba van den Berg: '80 procent van de ziekenhuiszorg is gewoon basiszorg. Die hoort in regionale ziekenhuizen. Of je het nu hebt over Drenthe, Zeeland of Limburg, de problematiek is overal hetzelfde.’ In grote delen van Nederland verschraalt de ziekenhuiszorg. Topklinische ziekenhuizen trekken te veel basiszorg naar zich toe. ‘Wij willen het leegzuigen van regionale ziekenhuizen een halt toeroepen’, zegt CDA-Kamerlid Joba van den Berg. Ze heeft daartoe begin 2019 de initiatiefnota ‘Zorg in de regio’ ingediend.
 
Basiszorg moet in regionale ziekenhuizen
Dat steeds strengere volume-eisen leiden tot concentratie van hoogcomplexe zorg in topklinische ziekenhuizen begrijpt Van den Berg. ‘15 procent van de ziekenhuiszorg is topklinisch en slechts 5 procent is zo complex dat die in umc’s thuishoort. De overige 80 procent is gewoon basiszorg. Die kunnen regionale ziekenhuizen net zo goed verlenen als topklinische ziekenhuizen. En ze zijn nog goedkoper ook. Voor patiënten is het prettiger, omdat ze vaak direct een arts zien in plaats van een arts-in-opleiding. Voor mantelzorgers is het belangrijk dat patiënten naar een ziekenhuis kunnen dat dichtbij ligt. Bovendien hebben regionale ziekenhuizen vaak kortere lijnen met huisartsen en andere eerstelijnszorgaanbieders.’
 
Samenwerken rond hoogcomplexe zorg
Een betere samenwerking rond hoogcomplexe zorg kan volgens Van den Berg een deel van het probleem oplossen. Voor hoogcomplexe operaties gaan patiënten dan naar een topklinisch ziekenhuis. Maar de voor- en nazorg gebeurt in het regionale ziekenhuis. ‘Urologen van ZorgSaam in Zeeuws-Vlaanderen gaan met patiënten mee naar het ziekenhuis in Gent. De nazorg gebeurt in Terneuzen. Het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis in Goes heeft een soortgelijke samenwerking met het Erasmus MC.’
Acute zorgEen ander probleem waar kleine ziekenhuizen mee kampen vormt de acute zorg. Ze hebben moeite om de bezetting op de spoedeisende hulp (seh), operatiekamer (OK), verloskunde en intensive care (IC) buiten kantoortijden te organiseren. Bovendien hebben de artsen in de nacht en in het weekend vaak weinig om handen. Daardoor missen ze de noodzakelijke ervaring om hun vaardigheden op peil te houden. Is het niet beter voor burgers om wat verder te reizen naar een ziekenhuis dat een goede bezetting heeft en een team met ervaren mensen? ‘Voor de beschikbaarheid van acute zorg bestaat de beschikbaarheidsbijdrage’, zegt Van den Berg. ‘Ook bij de acute zorg is 80 procent laagcomplex. Belangrijk is een goede triage in de ambulance. Ambulancepersoneel in Zeeland rijdt bij een complexe beenbreuk meteen door naar het Erasmus MC in Rotterdam.’
 
CDA: volwaardig ziekenhuis in Lelystad
De Tweede Kamer debatteerde in de zomer van 2018 over de concentratie van ziekenhuiszorg naar aanleiding van problemen bij de Treant Zorggroep in Drenthe. Door het faillissement van het Slotervaart en het IJsselmeerziekenhuis in Lelystad staat de problematiek nog nadrukkelijker op de agenda van de Kamer. Het CDA heeft eind 2018 een motie ingediend die de regering oproept om het ziekenhuis in Lelystad open te houden. De motie werd aangenomen en minister Bruins voor Medische Zorg houdt sindsdien 4,3 miljoen euro op de plank. Daarvan is 2,1 miljoen euro voor de seh en 2,3 miljoen euro voor verloskunde. Toch besloot de overnemende partij Sint Jansdal de locatie in Lelystad te sluiten buiten kantoortijden, vanwege een tekort aan personeel. Het ziekenhuis in Harderwijk kan dat doen, omdat de regering en de Tweede Kamer daar niet over gaan in ons zorgstelsel. Daarover beslissen ziekenhuis en zorgverzekeraar.
 
Regioverkenner Bas Leerink
Toch is het laatste woord nog niet gezegd over het openhouden van een volwaardig ziekenhuis in Lelystad. Het CDA wist voldoende steun te krijgen in de Kamer voor het aanstellen van een zogeheten ‘regioverkenner’. Minister Bruins heeft Bas Leerink, oud-bestuurder van ziekenhuis Medisch Spectrum Twente en zorgverzekeraar Menzis, opdracht gegeven de regionale zorgbehoefte in kaart te brengen. ‘Wij krijgen signalen dat in Lelystad voldoende seh-artsen zijn om de seh open te houden. Verloskunde is ingewikkelder. Maar ik verwacht wel dat de regioverkenner rekening houdt met het hoge geboortecijfer in Urk. Dat is met 400 geboortes op 20.000 inwoners het hoogste van Nederland. Daar hoort een ziekenhuis met acute verloskunde in de buurt te zijn.’
Herschikking ziekenhuiszorg
Het CDA dringt bij Bruins erop aan om een actievere rol te nemen bij de herschikking van de ziekenhuiszorg. Het is niet een thema om over te laten aan het overleg tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen, vindt Van den Berg. ‘Niet alleen probleemgebieden als Drenthe, Zeeland en de Flevopolders moeten hun regionale zorgbehoefte in kaart brengen. Alle regio’s moeten, met hulp van het RIVM, regiobeelden maken om zorgbehoefte en aanbod op elkaar af te stemmen. Het ministerie moet daarbij meesturen.’
 
Lokaal bestuur in ROAZ
Ook het lokale bestuur moet daarbij betrokken worden, vindt Van den Berg. Eind 2018 verwierf zij Kamerbrede steun voor een motie waarin staat dat ziekenhuizen hun acute zorg pas mogen aanpassen na overleg van alle betrokken zorgaanbieders en het lokaal bestuur. Lokale bestuurders en patiënten moeten een formele plek krijgen aan het Regionale overleg acute zorg (ROAZ), vindt Van den Berg. Lopen de ROAZ’s dan niet het gevaar te ontaarden in een Poolse Landdag, omdat lokale bestuurders hun politieke belang voorop zullen stellen? Van den Berg: ‘Het is voor het draagvlak belangrijk om iedereen in de regio aan dezelfde tafel te hebben. Als ziekenhuizen goed kunnen uitleggen waarom het voor de kwaliteit van zorg belangrijk is om bijvoorbeeld verloskunde te concentreren, dan snappen wethouders dat eerder.’

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.