In het debat in de Gemeenteraad op 23 mei 2018 over het beleidsakkoord van D66, GroenLinks en PvdA en het bestuursakkoord gebruikte CDA Leiden-fractievoorzitter Joost Bleijie het schilderij 'Het Laatste Oordeel' van Lucas van Leyden in zijn inbreng: ‘De hemel, de hel en het oordeel’. Hieronder vindt u zijn uitgeschreven spreektekst tijdens het debat:

“We creëren een fonds voor beeldende kunst in de openbare ruimte van € 1 miljoen: Het Lucas van Leydenfonds”. Het is een van de weinige  verwijzingen in het Beleidsakkoord naar de roemruchte geschiedenis van onze stad. Saillant detail: Schilder Lucas van Leyden, die in 1494 geboren werd in Leiden, kreeg nooit subsidie. Hij verkocht zijn werk gewoon. En kunst was al helemaal niet iets van de openbare ruimte. Kunst hing je binnen. De straat was er voor andere dingen. Grote kans dus dat Lucas van Leyden zoveel geld voor kunst in de openbare ruimte als weggegooid geld zou bestempelen. Het CDA deelt die opvatting. 

Lucas van Leyden heeft onbewust in mijn hoofd gezeten bij het lezen van dit Beleidsakkoord. En dan met name zijn beroemdste schilderij: Het Laatste Oordeel. Dit schilderij laat het Bijbelse tafereel van het Laatste Oordeel zien in drie panelen. Links de hemel, in het midden het pad naar het laatste oordeel toe en rechts de hel. 

Het Beleidsakkoord heeft, om het vergelijk met het beroemde schilderij door te trekken, zowel iets van de hemel als van de hel. Zowel positief als negatief dus. En ook over het pad naar het Oordeel [de bestuurscultuur] - valt wel wat te zeggen.

'De Hemel'

Voorzitter, het klinkt gek maar er zit best veel CDA in dit Beleidsakkoord. Wij waanden ons dus al een klein beetje aan de linkerkant van het schilderij van Lucas van Leyden: de hemel. Wij zijn blij dat het college van plan is blijvend te investeren in de Kennisstad en de lokale Economie. Vooral het doorgaan van de Humanities Campus en ook het oude idee van wijlen CDA Wethouder Joop Walenkamp van stadsdistributie te onderzoeken, juichen wij toe.

Wij delen het voornemen om Leiden duurzamer, energiezuiniger en groener te maken. Alleen zo’n stad kunnen we aan toekomstige generaties doorgeven. Goed rentmeesterschap noemen ze dat in CDA kringen.

Wij zijn blij met het voornemen om zwakkeren in de samenleving te helpen waarbij maatwerk (zorg) en werk (participatiewet) het fundament is. Wij zijn blij dat het bestrijden van eenzaamheid onder ouderen aandacht krijgt bij het college maar dat het de concrete invulling aan de Raad laat. Het zal geen geheim zijn dat het CDA een initiatiefvoorstel om eenzaamheid onder ouderen te bestrijden in de maak heeft.

Leidenaren verdienen het om in een veilige stad te wonen. Blij zijn wij dan ook met het investeren in een veiliger Leiden, vooral de prioriteit die ondermijning krijgt.

Kortom er zit genoeg in dit Beleidsakkoord waar het CDA zich goed in kan vinden.

'De hel'

Voorzitter, wij hebben ons bij het lezen ook even aan de rechterkant van het schilderij van Lucas van Leyden gewaand: de hel.

De rekening van het Beleidsakkoord wordt gelegd bij Leidenaren met een huis, een auto of Leidse ondernemers. Alle lokale heffingen stijgen soms wel tientallen procenten. De OZB voor woningen en niet-woningen stijgen met procenten tegelijk. Als klap op de vuurpijl wordt ook het uitbreiden van betaald parkeren als optie gezien. De Leidenaar betaalt de ambities.

Maar er is meer: In een tijd dat het spaargeld op is,  de lokale lasten al hoog zijn en we al een tijdje weten dat er een enorm tekort op de begroting aankomt, wordt ook het weerstandsvermogen flink verlaagd om nieuwe ambities te betalen. Leiden wordt financieel kwetsbaar. Voor het CDA is dit echt onacceptabel. 

Maar het wordt nog veel zorgelijker: Met het verhogen van de lasten financier je bij lange na niet alle plannen uit het Beleidsakkoord. 7 miljoen voor vergroenen, 70 miljoen voor onderwijshuisvesting, 15 miljoen voor het sociaal domein. Er moet veel meer geld bij. Maar dat is er niet. Er zal dus geschrapt moeten worden in bestaand beleid om niet met gigantische tekorten te blijven zitten. Daarover echter geen woord in dit akkoord.

Naast de financiën is er nog dat andere hete hangijzer: de bouwopgave: Of Duurzame verstedelijking. Dat klinkt natuurlijk veel hipper, maar het blijft hetzelfde: 8500 woningen bouwen in de een na dichtstbevolkte stad van Nederland is nogal wat. Waar dat moet gebeuren en hoe? Concreet wordt het niet. Behalve dan dat de Toekantoren niet door gaat en ook het wijkpark in de Merenwijk wordt gespaard. Maar of dat definitief een streep zet door hoogbouw in de wijk is nog maar de vraag. Op het gebied van bouwen had het CDA een concretere paragraaf verwacht. Helaas.

Kortom: Op het gebied van financien en de bouwopgave kan het college scherpe oppositie van het CDA verwachten. Vrolijk worden wij er allerminst van!

'Het oordeel' 

Naast de hemel en de hel, zit er nog een derde component in Het Laatste Oordeel van Lucas van Leyden: De weg naar het oordeel toe. 

8 jaar geleden kwam mede onder aanvoering van het CDA het bestuursakkoord tot stand: Een open bestuursstijl met collegiale omgangsvormen waar niet een dichtgetimmerd collegeprogramma maar de Raad de ruimte kreeg. Na 8 jaar concludeert het CDA dat het aan slijtage onderhevig is. Steeds vaker staat de controlerende en kaderstellende rol van de Raad haaks op het bestuursakkoord. Mag je nog wel een wethouder ter verantwoording roepen als je hebt afgesproken om vriendelijk en collegiaal met elkaar om te gaan? En biedt het 38 pagina’s tellende collegaakkoord nog wel zo veel ruimte aan de raad, of komt de knuppel der collegedwang weer tevoorschijn? 

Het CDA zal het bestuursakkoord ondertekenen, maar wij zetten daar wel een kanttekening bij:  Wat we ook afspreken, hoe collegiaal we ook zijn, bij het CDA staan de kaderstellende, de controlerende en de volksvertegenwoordigende rol ALTIJD boven een bestuursakkoord. Wij leggen de politieke verantwoordelijkheid waar die hoort, namelijk bij het college. Dat betekent dat wij mee applaudisseren als er successen te vieren zijn, maar ook dat wij scherp oppositie zullen voeren als het college of collega’s er een potje van maken. Dat hoort bij onze taak als Raadsleden.

Succes en wijsheid aan het college. Ondanks onze sterke twijfels krijgen ze het vertrouwen. 

 

 

Landelijk/​Provinciaal

De twaalf provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur.