16 maart 2026 2 minuten lezen

Waar­om ligt Amster­dam er zo vies bij?

Het is PvdA/GroenLinks en D66 de afgelopen jaren niet gelukt om de stad schoon te krijgen en dat gaat ze de komende jaren ook niet lukken omdat hun aanpak verkeerd is.  We willen allemaal een schone stad. De vraag is: hoe krijg je dat voor elkaar? Ik ga je dat precies vertellen. 

Ziekteverzuim: het grootste probleem

Hoe komt het dat de stad vies is? Vaak wordt gewezen naar de drukte in de stad of de invoering van statiegeld als oorzaak van het groeiende afvalprobleem. Dat speelt zeker mee, maar uit de stukken blijkt dat een hoge werkdruk, invoering van statiegeld, stijgend ziekteverzuim, kapotte voertuigen en medewerkers die sinds enkele jaren door de hele stad moeten werken in plaats van in een eigen vaste wijk, wat ten koste gaat van gevoel van veiligheid en trots. Dit is allemaal gemeentelijk beleid van GL/PvdA en D66. 

Het ziekteverzuim bij de afvaldienst is inmiddels tweeëntwintig procent. Vier keer het landelijk gemiddelde. Dat betekent: van elke vijf vuilnismannen is er één ziek thuis. Toen ik de wethouder om dit cijfer vroeg de eerste keer in de commissie, kon ze niet zeggen hoe het ervoor stond. De PvdA zat er niet strak genoeg op.

  • Afvalinzameling: 22% (landelijk gemiddelde: 6,3%)
  • Reiniging: 17%
  • Meer dan 70% van het verzuim is langdurig (langer dan zes weken)
  • 34% heeft te maken met psychische klachten

Dat betekent concreet: van elke vijf vuilnismannen is er één ziek thuis. De kosten van het hoge verzuim worden opgevangen met externe inhuur, €14,2 miljoen per jaar, ofwel veertien euro per Amsterdammer.

Hoe is dit zo gekomen?

In 2019 is de wijkgerichte aanpak afgeschaft. Vuilnismannen verloren hun vaste wijk, hun vaste route en het contact met bewoners. Volgens de ondernemingsraad is 95% van de medewerkers tegen de nieuwe roosters. In 2020 werd "dynamische inzameling" ingevoerd en al snel weer afgeschaft, mislukt. Het ziekteverzuim is sindsdien jaar op jaar gestegen.

De staat van de straat

De kwaliteit van de openbare ruimte daalt. Het percentage straten dat voldoet aan de landelijke CROW-norm (minimaal een B-score):

  • Grof zwerfvuil: 90% (2022) → 84% (2023) → 81% (2024)
  • Bijgeplaatst afval bij containers: 83% in 2024, bij een norm van 90%
  • Stadsdeel Zuidoost scoort slechts 63% voldoende op grof zwerfvuil

Het aantal klachten van bewoners steeg van 131.000 (2023) naar bijna 160.000 (2024), een stijging van 21%. Slechts 33% van de Amsterdammers noemt de eigen buurt schoon, tegenover 36% in 2022. In Centrum vindt twee op de vijf bewoners de buurt vies.

Wat betaalt u ervoor?

De afvalstoffenheffing is sinds 2018 met bijna 50% gestegen:

  • Eenpersoonshuishouden: €235 (2018) → €352 (2026)
  • Meerpersoonshuishouden: €313 (2018) → €469 (2026)

Het totaalbudget voor afval en reiniging bedraagt €268 miljoen per jaar. Daar bovenop komt €14,2 miljoen aan externe inhuur en €3,95 miljoen aan statiegeld-gerelateerde schade aan prullenbakken en containers. De wethouder heeft aangekondigd dat de heffing verder zal stijgen door elektrische vuilniswagens en wegvallende coalitiebudgetten.

Wat kan er beter?

Onze oplossingen.

Schone stad begint bij goede afvalpunten

Een schone stad vraagt om duidelijke en effectieve voorzieningen. Het CDA wil dat openbare afvalbakken slimmer en gebruikersvriendelijker worden, zodat bewoners en bezoekers afval goed kunnen scheiden. Tegelijkertijd pakken we vandalisme aan om onze straten schoon en leefbaar te houden.

Dit gaan we doen:

  • Invoeren van een nieuwe standaard voor openbare afvalbakken met aparte compartimenten voor flesjes en blikjes.
  • Zorgen dat statiegeldverzamelaars makkelijk toegang hebben tot deze compartimenten.
  • Strenge handhaving tegen vandalisme van afvalbakken en directe reparatie of vervanging bij schade.
Samen zorgen voor een schone buurt

Afval op ruimen gaat beter als iedereen meedoet. Het CDA wil bewoners en ondernemers actief betrekken bij het schoonhouden van de stad. Door prullenbakken en ondergrondse containers te “adopteren”, ontstaat eigenaarschap en verantwoordelijkheid in elke buurt.

Dit gaan we doen:

  • Uitbreiden van het adoptieprogramma voor prullenbakken en ondergrondse containers.
  • Bewoners en ondernemers actief betrekken bij het schoonhouden van hun straat en buurt.
  • Jaarlijkse evaluatie en ondersteuning van deelnemers om continuïteit en effectiviteit te waarborgen.
Heldere afspraken voor schone straten

Een schone buurt begint bij duidelijke regels voor iedereen. Het CDA wil dat ondernemers verantwoordelijkheid nemen voor het opruimen rondom hun zaak, zodat straten schoner en leefbaarder worden.

Dit gaan we doen:

  • Strikte naleving van de 25-meterregel, waarbij ondernemers afval opruimen in een straal van 25 meter rondom hun bedrijf.
  • Samenwerking tussen ondernemers in de vorm van gezamenlijke schoonmaakplannen per straat of gebied.
  • Gemeentelijke controle en handhaving om naleving te garanderen en buurtbetrokkenheid te stimuleren.
Slimmer ophalen, minder rommel op straat

Een schone stad vraagt om slimme logistiek. Het CDA wil dat afval in winkels- en horecagebieden efficiënter wordt opgehaald. Dat zorgt voor minder rommel, minder verkeer in de straat en lagere kosten.

Dit gaan we doen:

  • Gezamenlijke afvalinzameling voor ondernemers in winkel- en horecagebieden.
  • Efficiëntere ophaalroutes om drukte en vervuiling te verminderen.
  • Afspraken met ondernemers en inzamelaars voor vaste tijden en duidelijke regels.
Iedere straat een aanspreekpunt

Een schone stad maken we samen. Het CDA wil duidelijke afspraken per straat, zodat iedereen weet wie aanspreekpunt is en wat er van ons wordt verwacht. Zo vergroten we betrokkenheid en houden we de buurt netjes.

Dit gaan we doen:

  • Uitbreiden van CleansDay: elk straatdeel krijgt een vast aanspreekpunt voor reiniging.
  • Jaarlijks een duidelijke specificatie van de afvalstoffenheffing voor bewoners.
  • Heldere verwachtingen over wat de gemeente doet en wat we van inwoners vragen.
Schoon genieten van de stad

Samen genieten van parken en pleinen kan, zonder rommel achter te laten. Het CDA wil duidelijke regels bij picknicken en een eerlijk systeem voor statiegeld, zodat de openbare ruimte schoon en veilig blijft.

Dit gaan we doen:

  • Invoeren van een vuilniszakplicht bij picknicken in de openbare ruimte.
  • Aanpakken van misbruik bij statiegeld inzamelen met duidelijke regels en handhaving.
  • Plekken in de stad waar statiegeld in bulk kan worden ingeleverd voor een eerlijke vergoeding.
Minder afval, meer hergebruik

Een schone stad begint bij minder verspilling. Het CDA wil dat hergebruik makkelijk wordt voor bewoners en ondernemers. Met slimme, haalbare maatregelen maken we circulair gedrag de norm.

Dit gaan we doen:

  • Vanaf 2030 een verbod op wegwerpverpakkingen bij to-go horeca in het centrum.
  • In alle wijken drinkwatertappunten om wegwerpflesjes te voorkomen.
  • In elk stadsdeel een kringloopwinkel voor hergebruik en lokale banen.
  • Extra inzet op het inzamelen en hergebruiken van karton bij evenementen en piekmomenten.
Duurzaamheid die werkt

Duurzaamheid beleid moet zichtbaar effect hebben. Het CDA kiest voor slimme investeringen die echt helpen: minder verspilling, een betrouwbaar energienet en ruimte voor bedrijven die bijdragen aan een schone en leefbare stad.

Dit gaan we doen:

  • Gericht investeren in maatregelen die aantoonbaar milieuwinst opleveren.
  • Netwerkoverbelasting terugdringen door slim gebruik van het stroomnet en samenwerking met grootverbruikers.
  • Innovatieve bedrijven aantrekken en steunen die bijdragen aan een schone, gezonde en leefbare stad.
Al onze oplossingen

Afval en reiniging

3.1. We zetten het prullenbakkenoffensief door. We willen een nieuwe standaard voor de openbare afvalbak, met een compartiment voor flesjes/blikjes, zodat statiegeldverzamelaars hier makkelijk bij kunnen. Er wordt strenger opgetreden tegen vandalisme van afvalbakken. 

3.2. We breiden de succesvolle adoptie van ondergrondse afvalcontainers uit naar bovengrondse prullenbakken. Bewoners en ondernemers helpen de gemeente hierbij om de prullenbakken en omgeving schoon te houden. 

3.3. Het CDA wil een strikte handhaving van de 25-meterregel, die ondernemers verplicht om afval op te ruimen in een straal van 25 meter rondom hun zaak. Horecabedrijven maken per straat/gebied een schoonmaakplan, waarin staat wie welk deel van de straat schoonhoudt.

 3.4. We willen een betere afvallogistiek. We vragen ondernemers in winkel- en horecagebieden om afval gezamenlijk te laten ophalen, zodat er minder verkeer door de straten gaat. 

3.5. We ontwikkelen statiegeld verzamelen tot een systeem vergelijkbaar met straatnieuws. Dat betekent dat er door de hele stad plekken moeten zijn waar statiegeld in bulk kan worden ingeleverd en waar mensen er contant geld voor krijgen, dat statiegeld verzamelen alleen onder bepaalde voorwaarden toegestaan wordt, en dat er handhaving plaatsvindt bij verkeerd gedrag door statiegeldverzamelaars.

 3.6. We willen dat de afval- en stadsreiniging ‘gebiedsgericht’ gaat werken, in plaats van door de hele stad. Daarna voegen we afval en reiniging samen, wat naar verwachting €10 miljoen structurele synergiewinst oplevert. Uiteindelijk brengen we afval en reiniging onder in een aparte gemeentelijke deelneming, die zich ook gaat begeven op de commerciële afvalmarkt.

 3.7. We zetten CleansDay door: ieder straatdeel krijgt een aanspreekpunt voor reiniging, iedere container een adoptant. Onder het motto “Heel Amsterdam helpt om de stad schoon te houden” krijgt elke inwoner jaarlijks een specificatie van de afvalstoffenheffing en een lijst met verwachtingen wat de gemeente van inwoners verwacht. Om kostenbewustzijn te vergroten wordt de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing gemaximeerd op 80%.

 3.8. Bij picknicken in de openbare ruimte voeren we de vuilniszakplicht in. Net zoals hondenbezitters poepzakjes bij zich moeten hebben, zijn picknickers verplicht iets bij zich te hebben om hun afval weer mee te nemen

Duurzaamheid en circulariteit

3.9. We voeren vanaf 2030 een verbod in op wegwerpverpakkingen bij to-go horeca in het centrum. Verkopers moeten zelf alles weer inzamelen of zorgen voor eetbare verpakkingen. Zo verminderen we afval, besparen we kosten en houden we de stad schoon. 

3.10. Door in alle wijken drinkwatertappunten te plaatsen, maken we het gebruik van wegwerpflesjes overbodig. Schoon drinkwater is zo altijd binnen handbereik. 

3.11. In ieder stadsdeel komt een kringloopwinkel. Dit maakt hergebruik laagdrempelig, stimuleert werkgelegenheid en vergroot de sociale samenhang. 

3.12. Rondom dagen als Black Friday voeren we een karton-offensief. Grote hoeveelheden verpakkingsmateriaal worden efficiënt ingezameld en hergebruikt, zodat de stad schoon blijft en waardevolle grondstoffen behouden blijven. 

3.13. Wij zijn voorstander van wind op zee in plaats van wind vlak bij woningen. We willen windenergie alleen in specifieke gebieden toestaan, met name in het Westelijk Havengebied. We willen geen windmolens in de nabijheid van woningen, ook niet in Weesp, Zuidoost of bij de Noorder IJplas. Deze discussie moet stoppen en bewoners moeten hier zekerheid op krijgen. 

3.14. De gemeente werkt samen met piekbelasters om netcongestie aan te pakken. Samen met grootgebruikers proberen we de piekvraag op het stroomnet terug te dringen. Ons stroomnet moet zo efficiënt mogelijk gebruikt worden om te voorkomen dat netcongestie de woningbouw en bedrijvigheid in Amsterdam afremt. 

3.15. We verkennen samen met de Metropoolregio Amsterdam en de Provincie Noord-Holland of er in de regio één of meerdere kleinschalige kerncentrales gerealiseerd kunnen worden. Deze zijn qua omvang vergelijkbaar met de kernreactoren die in onderzeeboten zitten. 

3.16. We investeren in duurzaamheid die werkt, en daadwerkelijk goed zijn voor het milieu en klimaat. Met inkoopbeleid en subsidie kan Amsterdam duurzaamheid stimuleren. Helaas ging de laatste paar jaar veel geld uit het ‘Klimaatfonds’ naar advocaten en communicatie, waar geen CO2 mee bespaard wordt, of naar dure projecten die weinig klimaatwinst lieten zien. 

3.17. De gemeente voert actief beleid om innovatieve bedrijven naar Amsterdam te halen die ‘rentmeesterschap’ bevorderen, en actief bijdragen aan een duurzame en leefbare wereld. Voor dat type ondernemerschap moet in Amsterdam alle ruimte zijn

Dierenwelzijn

3.18. Artis verbindt Amsterdammers met natuur midden in de stad. Het park is een unieke plek waar jong en oud leren over biodiversiteit, klimaat en onze rol daarin. Wij steunen de verdere vernieuwing van Artis, waarbij dierenwelzijn, toegankelijkheid en educatie centraal staan. 

3.19. De Amsterdamse Hengelsportvereniging (AHV) speelt een belangrijke rol in natuurbeheer en recreatie. Samen met de AHV voert de gemeente het loodverbod snel en zorgvuldig in, en kijken we naar gezamenlijke initiatieven om biodiversiteit en waterkwaliteit in de stad te versterken. 

3.20. Voor minima blijven regelingen bestaan om met hun huisdier naar de dierenarts te kunnen. Daarnaast maakt de gemeente afspraken met grote aanbieders van dierenzorg om betaalbare basiszorg voor huisdieren van minima te garanderen. 

3.21. We verkennen mogelijkheden om in enkele ziekenhuizen en zorginstellingen – zoals psychiatrische klinieken – huisdieren toe te laten, zodat patiënten baat kunnen hebben bij de nabijheid van hun dier. 

3.22. Evenementen met dieren staan we toe, mits het dierenwelzijn vooropstaat. De lessen die we de afgelopen decennia hebben geleerd over dierenwelzijn moeten consequent wor- 26 den toegepast. Mens en dier kunnen samen veel bereiken, maar altijd onder de voorwaarde van zorg en respect. 

3.23. Losloopgebieden voor honden worden goed onderhouden en toegankelijk gehouden. Waar mogelijk breiden we deze in delen van de stad of seizoensgebonden uit. In de Amsterdamse parken willen we dat bestaande losloopgebieden behouden blijven. 

3.24. ’s Avonds en ’s nachts waarborgen we rust in parken. Waar verlichting nodig is, kiezen we voor diervriendelijke varianten die alleen aangaan wanneer er mensen in de buurt zijn: zo is het veilig voor bewoners én vriendelijk voor dieren.

Het kan echt anders. Stem CDA op 18 maart.

Lees
ver­der