Actie in de Frac­tie #2

Algemene politieke beschouwing CDA Heumen 2026

Voorzitter,

Vandaag spreken wij over de kaderbrief. Het is het moment waarop wij als raad richting geven aan de toekomst van onze gemeente.

De kaderbrief schetst een financieel moeilijke werkelijkheid. De druk op de begroting neemt toe, de kosten in het sociaal domein stijgen, de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen lopen op en vanaf 2028 dreigt opnieuw grote onzekerheid vanuit het Rijk. Dat vraagt om realisme en om verantwoord bestuur.

Het CDA onderschrijft dat gezonde gemeentefinanciën noodzakelijk zijn. Wij willen geen lasten doorschuiven naar volgende generaties. Wij willen zorgvuldig omgaan met belastinggeld. Nieuw beleid vraagt om een eerlijke dekking en die ruimte is er op dit moment niet.

Maar financiën zijn voor het CDA nooit een doel op zichzelf. Zij zijn een middel om een sterke samenleving mogelijk te maken.

Juist daarom begint voor ons de vraag: waar doen wij dit eigenlijk voor?

Niet voor begrotingen. Niet voor tabellen. Niet voor reserves.

Wij doen dit voor de mensen die in onze gemeente wonen. Voor gezinnen die een woning zoeken. Voor ouderen die langer zelfstandig willen wonen. Voor vrijwilligers die onze verenigingen draaiend houden en zorg bieden aan naasten. Voor ondernemers die investeren in onze dorpen. Voor mantelzorgers die iedere dag klaarstaan voor een ander.

Voorzitter, de afgelopen jaren heeft onze gemeente grote keuzes gemaakt. Keuzes over de ontwikkeling van de Kanaalzone, over woningbouwlocaties voor de komende decennia en over de opvang van asielzoekers in het kader van de Spreidingswet. Dat zijn ingrijpende besluiten. Niet alleen omdat zij geld kosten of ruimte vragen, maar vooral omdat zij invloed hebben op de gemeenschap waarin mensen wonen en leven.

Nieuwe woningen bouwen is noodzakelijk. Maar laten we tegelijk gemeenschappen bouwen. We hoeven niet allemaal bij elkaar op de kringverjaardag te zitten. Een bankje, een speelveldje of een ontmoetingsplek kan al het verschil maken.

Ook opvang bieden wanneer dat van ons gevraagd wordt, hoort bij onze verantwoordelijkheid. Doe dat wel in samenspraak met de omgeving. Er zit veel positieve kracht in onze samenleving. Tegelijk is het belangrijk dat inwoners tijdig weten waar zij aan toe zijn en dat ook duidelijk is waar grenzen liggen.

Want samenhang ontstaat niet vanzelf. Daarom moeten wij blijven investeren in verenigingen, scholen, dorpshuizen en een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeting.

De kaderbrief is logischerwijs beleidsarm. Het coalitieakkoord zal straks verder richting geven en uiteindelijk landen in een collegewerkplan. Tijdens de behandeling van het coalitieakkoord is daar nadrukkelijk over gesproken. Wij hopen dat de contouren daarvan inmiddels zichtbaar worden. Juist vandaag is het een goed moment om de raad daarin mee te nemen.

Het CDA wil daarvoor enkele overwegingen meegeven.

Voor ons begint leefbaarheid bij samenleven.

Onze vier dorpen hebben ieder hun eigen identiteit. Vrijwilligers, verenigingen, dorpshuizen, ondernemers en mantelzorgers vormen het sociale cement van onze gemeente. Zij verdienen niet alleen waardering, maar ook ruimte. Maak het inwoners gemakkelijker om activiteiten te organiseren die mensen met elkaar verbinden. Daarmee investeren wij niet alleen in leefbaarheid, maar ook in het voorkomen van eenzaamheid en andere maatschappelijke problemen.

Ook woningbouw blijft één van de grootste opgaven. Starters, gezinnen én ouderen moeten in onze gemeente kunnen blijven wonen. Daarom moeten woningbouwprojecten voortvarend worden uitgevoerd en moeten wij, wanneer projecten vertragen, niet stil blijven staan, maar nieuwe mogelijkheden blijven onderzoeken.

Daarnaast blijft goede zorg onverminderd belangrijk. Wij geloven in preventie, in omzien naar elkaar, in sterke sociale netwerken en in professionele ondersteuning wanneer dat nodig is. Niet alles hoeft door de overheid opgelost te worden, maar de overheid moet er wel voor zorgen dat mensen elkaar kunnen blijven vinden. Een vangnet voor wie het nodig heeft blijft van groot belang. Soms vraagt dat om maatwerk.

Ook duurzaamheid vraagt de komende periode om duidelijke keuzes. De energietransitie is geen opgave die wij kunnen blijven uitstellen. De keuze voor locaties voor windenergie zal op korte termijn gemaakt moeten worden. Wanneer wij die verantwoordelijkheid niet nemen, neemt de provincie uiteindelijk de regie.

Het CDA vindt dat wij die keuze als gemeente zelf moeten maken. Niet omdat het eenvoudig is, maar juist omdat wij onze eigen leefomgeving het beste kennen. Dat vraagt om een zorgvuldig proces, waarin inwoners vroegtijdig worden betrokken, belangen eerlijk worden afgewogen en oog blijft bestaan voor de impact op landschap, natuur en leefbaarheid. Alleen zo kunnen wij werken aan een duurzame toekomst met draagvlak in onze dorpen.

Voorzitter,

Dat vraagt soms om moeilijke keuzes. 

Maar minstens zo belangrijk is de manier waarop wij die keuzes uitleggen. 

En daar willen wij een punt van maken. Een echt communicatiepunt.

Vertrouwen ontstaat niet alleen door goede besluiten, maar vooral door de manier waarop inwoners worden meegenomen.

Het CDA vindt dat de gemeente inwoners tijdig, eerlijk en open moet informeren. Niet alleen wanneer de wet dat voorschrijft, maar omdat dat hoort bij fatsoenlijk bestuur.

Juist bij grote ontwikkelingen die mensen rechtstreeks raken, mag communicatie niet het sluitstuk zijn van een besluitvormingsproces. Ook wanneer een besluit uiteindelijk door provincie of Rijk wordt genomen, mogen inwoners verwachten dat hún gemeente naast hen staat. Dat zij uitleg krijgen. Dat vragen serieus worden genomen. Dat zij niet via de krant of sociale media hoeven te vernemen wat er in hun eigen leefomgeving gaat veranderen. Goede timing zorgt voor rust en voorkomt onnodige onrust. Bent u zich daarvan bewust en heeft u plannen om dat anders aan te pakken?

Durf te kiezen. Stel prioriteiten en leg het uit. 

En steeds opnieuw de vraag stellen: draagt dit bij aan een hecht, eerlijk en leefbaar Heumen?

Wij zien uit naar concrete plannen  waar de financiële werkelijkheid én de maatschappelijke ambities samenkomen. 

Laten we verder bouwen aan een hecht en eerlijk Heumen.

Dank u wel.