Inwo­ners in de regio geven dui­de­lijk sig­naal af over afval­be­leid

Afval naast containers als probleem
Bijplaatsingen blijken in vrijwel alle gemeenten een terugkerend probleem. Bijna 85% van de respondenten ziet soms, regelmatig of altijd afval naast ondergrondse containers. Als belangrijkste oorzaken noemen inwoners: het willen besparen op kosten door betalen per aanbieding te vermijden, volle of defecte containers, te kleine openingen, waardoor afval of grofvuil niet past en onduidelijkheid over regels of het ontbreken van een afvalpas. In de praktijk leidt tot vervuilde containerlocaties, ergernis in wijken en een breed gevoel van ongelijkheid: mensen die zich aan de regels houden betalen, terwijl dumpen te vaak zonder gevolgen blijft.

Grote respons met verschillen per gemeente
De enquête is ingevuld door inwoners uit alle Avri-gemeenten. De meeste reacties kwamen uit Culemborg, gevolgd door Tiel en West Betuwe. Opvallend is dat de tevredenheid sterk verschilt per gemeente en dat een groot deel van inwoners positief is. Dit komt overeen met het beeld dat naar voren komt in onderzoek waarin gemeenten onderling worden vergeleken. Daarin presteert de Avri gemiddeld genomen op het gebied van afvalscheiding en daarmee gepaard gaande kosten beter dan in veel andere gemeenten. Wel zien inwoners in het huidige systeem, waarmee huishoudens betalen per aanbieding, een belangrijke prikkel voor ongewenst gedrag. Wanneer gevraagd wordt naar mogelijke tariefaanpassingen, wil 36% de huidige tarieven handhaven. Tegelijkertijd staat een aanzienlijke groep open voor een hoger vast basistarief, eventueel gecombineerd met een aantal gratis aanbiedingen, als dit bijplaatsingen en zwerfafval vermindert.

Tijd om koppen bij elkaar te steken
Doel van de acht fracties was om een beter zicht te krijgen wat er volgens inwoners beter kan. “Dat doel hebben wij ruimschoots gehaald,” vertelt Marco van Zandwijk, raadslid voor het CDA in Culemborg. “De honderden suggesties die zijn ontvangen om het afvalbeleid te verbeteren toont de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving. Het laat zien dat het onderwerp leeft.” Ruben van den Bogaard van CDA West Betuwe vult hem aan “Voor ons is het nu van belang komend jaar ook wat met de uitkomsten te gaan doen en deze om te zetten naar praktische oplossingen die voor inwoners werken. De informatie die met de enquête is opgehaald biedt volgens ons voldoende aanknopingspunten daar gezamenlijk werk van te willen maken. De gehouden Platformbijeenkomst vandaag is daarvan een goed begin. Door samen te zoeken naar oplossingen kunnen toekomstige kostenstijgingen beter in de hand worden gehouden”, legt Van den Bogaard uit.

Inwoners kiezen voor praktische oplossingen
Uit de enquête blijkt verder dat inwoners vooral kiezen voor praktische en direct uitvoerbare oplossingen om bijplaatsingen en zwerfafval tegen te gaan. De grootste steun is er voor een gratis ophaalservice en vaste grofvuilophaaldagen in de wijken, omdat toegankelijkheid en gemak voor veel mensen doorslaggevend zijn. Daarnaast is er brede steun voor meer handhaving en hogere boetes, al geven inwoners nadrukkelijk aan dat dit niet als enige maatregel mag worden ingezet. Een gerichte aanpak van bekende probleemlocaties wordt als logisch en effectief gezien, net als verbeteringen aan ondergrondse containers, zoals meer locaties en grotere openingen. De rode draad in alle reacties is dat inwoners vragen om een systeem dat eenvoudig, begrijpelijk en betaalbaar is, waarbij het voorkomen van problemen belangrijker wordt gevonden dan straffen achteraf.

Gesprek over afvaltarieven
Een andere jaarlijks terugkerende discussie onder gemeenten is een mogelijk aanpassing van de afvaltarieven. Met de aangedragen voorstellen van inwoners denken de CDA fracties daarover nu veel beter het gesprek te kunnen voeren met elkaar. “In ons contact met inwoners zullen we ook het eerlijke verhaal moeten willen vertellen. Zo speelt het probleem van bijplaatsingen niet alleen in onze regio en hebben ook landelijke ontwikkelingen en keuzes een direct effect op de kosten die wij in onze regio moeten maken. We moeten voorkomen de suggestie te wekken dat bepaalde zaken gemakkelijk en direct oplosbaar zijn. Inwoners en ook raadsleden moeten zich realiseren dat een schone omgeving niet gratis is en dat we er de komende jaren alles aan zullen moeten doen om verdere kostenstijgingen in de hand te houden,” aldus Van Zandwijk.

Roep om meer kostenbewustzijn
Om de aangedragen suggesties te kunnen beoordelen hebben de CDA fracties de uitkomsten met de Avri gedeeld. “Nodig is samen te kijken naar de effectiviteit van bepaalde maatregelen. Zo kan een bepaalde maatregel bijvoorbeeld wel goed klinken, maar als daardoor de totale kosten verder stijgen schieten we er uiteindelijk nog niets mee op”, legt Van Zandwijk uit. Zo noemt hij het voorbeeld van de gemeente Barendrecht. Daar is men gestopt met de betaling per lediging. Effect daarvan was een forse toename van het restafval met een forse stijging van kosten voor inwoners tot gevolg. Om tot een aanpak te komen die werkt zullen we goed zicht moet hebben op eventuele consequenties en hier als acht gemeenten samen een weg in moeten vinden”, aldus van Zandwijk.

Samen werk maken van een schoon Rivierenland
Op de Avri platformbijeenkomst van 12 januari stonden raadsleden van de acht deelnemende gemeenten samen stil bij de uitkomsten van de enquête. Directeur Walter Brouwer “De opgehaalde signalen zien wij als nuttig. Het laat zien dat er veel goed gaat maar dat er ook nog zaken zijn die beter kunnen of zaken die extra aandacht vragen. Het is belangrijk om over deze signalen samen met de raden in gesprek te gaan en blijven. Op die manier kunnen we aangedragen suggesties van inwoners, toetsen bij raadsleden en onze eigen plannen. Zo maken we samen werk van een schoon Rivierenland.”

Meest aangedragen idee in praktijk al succes
Het idee dat in de gehouden enquête het meest is aangedragen en volop steun krijgt betreft een maatregel die afgelopen voorjaar al eens succesvol is getest in Tiel West. Het betreft de mogelijkheid van een gratis moment waarop grof huishoudelijk afval in de wijk kan worden aangeboden. In Tiel West heeft de Avri hiermee afgelopen voorjaar al eerste ervaringen opgedaan. De ervaringen waren overwegend positief. Als het aan de CDA fracties krijgt dit snel ook invulling in andere gemeenten.