Reac­tie CDA Leu­dal — Coa­li­tie­ak­koord

Voorzitter,
Vandaag bespreken wij het coalitieakkoord "Vasthouden wat werkt, verbeteren wat nodig is" van Ronduit Open en Samen Verder. Goed om te zien dat onze slogan "Doen wat werkt" blijkbaar voor inspiratie heeft gezorgd. Allereerst wil het CDA Leudal beide partijen feliciteren met het bereiken van dit akkoord. Het vormen van een coalitie vraagt inzet, verantwoordelijkheid en de bereidheid om verschillen te overbruggen. Maar ook willen wij nogmaals onze dank uitspreken aan de vele mensen die ons het vertrouwen hebben gegeven en hebben laten zien dat wij als CDA de enige coaltiepartij waren die licht gegroeid is qua aantal stemmen. Heel veel dank voor dit vertrouwen. Ook willen wij onze wethouder Huub van Helden nogmaals bedanken voor zijn tomeloze inzet afgelopen jaren en het ons op het hart drukken dat wij moeten zorgen voor een goede financiele positie voor onze gemeente, om te kunnen blijven investeren voor onze inwoners.
 

Wanneer wij het akkoord lezen, zien wij veel onderwerpen die ook voor het CDA belangrijk zijn. Wij herkennen aandacht voor sterke dorpen, voor verenigingen en vrijwilligers, voor woningbouw voor starters en ouderen, voor onze agrarische sector, voor ondernemers, voor onderwijs en voor een gemeente die dichtbij haar inwoners wil staan. Dat zijn waarden die ook voor het CDA richtinggevend zijn.
Wij waarderen de nadruk die de coalitie legt op leefbaarheid in alle kernen van Leudal. Onze verenigingen vormen het cement van de samenleving. Sportclubs, harmonieën, schutterijen, gemeenschapshuizen en de vele vrijwilligers zorgen ervoor dat onze dorpen meer zijn dan een verzameling woningen. Zij zorgen voor ontmoeting, betrokkenheid en verbondenheid. Het is goed dat de coalitie dit belang onderkent.
Ook de aandacht voor het buitengebied verdient waardering. Onze agrarische ondernemers zijn niet alleen economische dragers van onze gemeente, maar ook beheerders van het landschap waarin wij wonen en leven. Een toekomstbestendige landbouwsector is daarom van groot belang voor Leudal.

Daarnaast steunen wij de ambitie om voldoende woningen te realiseren voor starters,
gezinnen en ouderen. Jongeren moeten de kans krijgen om in hun eigen dorp te blijven
wonen en ouderen moeten passend kunnen blijven wonen in hun vertrouwde omgeving.
 

Maar voorzitter,
Waardering alleen is echter onvoldoende. Afgelopen dagen vroeg iemand mij of de messen al geslepen waren. Uiteraard antwoordde ik dat wij direct aan de slag konden. Ik dacht namelijk dat hij doelde op de aspergemessen voor het oogstseizoen. Doen wat werkt en aan de slag gaan: dat zouden wij als CDA ook graag terugzien in dit coalitieakkoord.

Wij lezen een akkoord vol ambities, goede bedoelingen en positieve voornemens. Maar
tegelijkertijd blijven belangrijke vragen onbeantwoord en ontbreken op cruciale onderdelen concrete doelstellingen en lef. Het CDA hecht sterk aan financieel rentmeesterschap. Iedere euro die wij uitgeven is belastinggeld van onze inwoners. 

Daarom vragen wij ons af hoe alle ambities in dit akkoord zich verhouden tot de financiële uitdagingen waar gemeenten de komende jaren voor staan en waarvoor de voormalig wethouder financiën ons meermaals heeft gewaarschuwd. Er wordt gesproken over lastenverlichting en tegelijkertijd over investeringen in woningbouw, gemeenschapshuizen, onderwijshuisvesting, onderhoud van de openbare ruimte en versterking van het sociaal domein. Dat zijn stuk voor stuk begrijpelijke en waardevolle ambities. Maar hoe verhoudt lastenverlichting zich tot de grote investeringen die tegelijkertijd noodzakelijk zijn? Welke keuzes worden gemaakt wanneer de financiële ruimte beperkter blijkt dan gehoopt? Waar liggen dan de prioriteiten? Heeft u inzichtelijk wat het aan extra rentelasten kost als de komende 20 jaar 5 miljoen extra gefinancieerd moet worden? Besturen betekent immers niet alleen ambities formuleren, maar vooral ook keuzes maken. Juist die keuzes blijven in dit coalitieakkoord onvoldoende zichtbaar.
 

Daarom vinden wij dat de financiële consequenties van de gemaakte keuzes eerst inzichtelijk gemaakt moeten worden. Ambities worden benoemd, maar een concrete financiële onderbouwing ontbreekt. Daardoor blijft onduidelijk welke middelen beschikbaar zijn, welke investeringen voorrang krijgen en welke keuzes gemaakt zullen worden wanneer financiële tegenvallers zich aandienen.
 

Voor het CDA is een coalitieakkoord niet alleen een document met ambities, maar ook een document waarin zichtbaar wordt gemaakt hoe die ambities financieel verantwoord
gerealiseerd kunnen worden. Die onderbouwing missen wij op dit moment. Wij zullen ervoor waken dat er een financiële ongezonde situatie ontstaat, die de gemeente jarenlang achtervolgt.

Voorzitter,
Ook op andere terreinen ontbreekt het regelmatig aan concreetheid.
Veel passages spreken over onderzoeken, verkennen, stimuleren en inzetten op. Dat geeft
richting, maar inwoners mogen ook verwachten dat duidelijk wordt wat er daadwerkelijk
gerealiseerd gaat worden. Neem de woningbouw. De coalitie stelt dat woningbouw absolute prioriteit heeft. Dat ondersteunen wij van harte. Maar hoeveel woningen wil men realiseren? De eerder uitgesproken ambitie van 1.000 woningen komen wij nergens meer tegen. Hoeveel starters en jongeren moeten hierdoor daadwerkelijk in Leudal kunnen blijven wonen? Welke resultaten wil men aan het einde van deze bestuursperiode hebben bereikt? Dat blijft onduidelijk.

Het CDA is positief over het feit dat de openbare ruimte niet als kostenpost wordt gezien en ondersteunt de ambitie om minimaal onderhoudsniveau B te realiseren. Onze zorg zit echter in de gekozen accenten. Wij mogen er toch vanuit gaan dat eerst overal minimaal dit onderhoudsniveau wordt gehaald en dat hiervoor voldoende financiële middelen beschikbaar worden gesteld? Pas daarna kun je extra accenten leggen. Hetzelfde geldt voor de dienstverlening. De coalitie spreekt de ambitie uit dat inwoners de dienstverlening van de gemeente als beter moeten ervaren. Dat klinkt goed, maar wat betekent dit concreet? Kortere wachttijden? Snellere vergunningverlening? Betere bereikbaarheid? Meer digitale dienstverlening? Zonder meetbare doelstellingen blijft het lastig om straks vast te stellen of deze ambitie daadwerkelijk is waargemaakt.
 

Uitgesproken wordt dat het accommodatiebeleid richting geeft. Maar de inkt is nog niet
droog of de coalitie kondigt alweer aan hierin wijzigingen te willen aanbrengen. Wat betekent dit voor lopende trajecten? Worden processen opnieuw stilgelegd? Of ontstaat er ruimte voor willekeur in de toepassing van het beleid? Ook de toezegging voor het behoud van het zwembad in Heythuysen missen wij in dit coalitieakkoord. Wordt deze belofte nog steeds nagekomen?
 

U geeft aan het Integraal Huisvestingsplan kritisch te willen bekijken. Daarbij worden
fasering, spreiding en het verlengen van afschrijvingstermijnen genoemd.
Voorzitter, het verlengen van afschrijvingstermijnen is geen structurele oplossing. Het is in
feite een boekhoudkundige ingreep die de lasten op papier verlaagt, maar de onderliggende financiële opgave niet oplost. Wat ons betreft heeft dat weinig te maken met goed rentmeesterschap. Goed rentmeesterschap vraagt om het maken van duidelijke keuzes en het eerlijk presenteren van de financiële werkelijkheid. Het kunstmatig uitsmeren van kosten schuift problemen door naar toekomstige jaren en uiteindelijk naar toekomstige generaties.
 

De vraag blijft daarom overeind: welke keuzes gaat deze coalitie daadwerkelijk maken? In
welke scholen wordt geïnvesteerd en waar worden andere afwegingen gemaakt?
Binnen het sociaal domein lezen wij dat preventie centraal moet staan. Het CDA onderschrijft het belang daarvan. Maar welke resultaten wil de coalitie bereiken? Minder beroep op zware jeugdzorg? Minder eenzaamheid? Meer ondersteuning dichtbij huis? Een sterker netwerk van voorzieningen in de dorpen? Ook hier missen wij concrete doelstellingen.
 

Wij lezen daarnaast de ambitie om een eigen CJG op te richten. Dat vinden wij niet alleen
weinig verbindend richting de medewerkers die zich dagelijks inzetten binnen de huidige
organisatie, maar ook moeilijk te rijmen met de verplichting om per 1 januari 2027 binnen
een jeugdregio samen te werken en de eerstelijnszorg regionaal af te stemmen.
Landelijk is de tendens dat er vooral meer de efficiëntie van regionaal werken gebruikt dient te worden. De plannen die nu hiervoor verwoord zijn in het coalitieakkoord zijn erg
kortzichtig en vooral beschreven vanuit het belang van de zorgaanbieder en niet de inwoner. Onderzoek doen kost onnodig veel capaciteit en geld, want eenzelfde exercitie is al door een andere gemeente gedaan in Midden-Limburg waaruit is gebleken dat zowel kwalitatief als financieel het onhoudbaar is om dit als gemeente zelf te organiseren, dus waarom zouden wij in Leudal hier niet van leren?
 

Hetzelfde zien wij terug bij ondernemerschap en landbouw. De coalitie spreekt uit dat
ondernemers ruimte moeten krijgen om te ondernemen en dat de agrarische sector
toekomstbestendig moet blijven. Wij lezen over streekproducten en voedselbossen, maar
nauwelijks iets over de primaire landbouwsector. Wat betekent dit concreet voor boeren die de komende jaren moeten inspelen op grote veranderingen? Hoe ondersteunt dit college agrarische ondernemers bij de uitdagingen waarvoor zij staan?
 

U geeft duidelijk aan dat Zevenellen een industrieterrein blijft. Dat kan het CDA
onderschrijven. Tegelijkertijd wilt u maximaal inzetten op handhaving.
De vraag is echter of hiervoor voldoende capaciteit beschikbaar is en hoe dit financieel wordt onderbouwd. Zou een vast aanspreekpunt vanuit de gemeente en een structureel overleg tussen omwonenden, bedrijven en andere betrokken partijen niet meer draagvlak, wederzijds begrip en betere resultaten opleveren? Hoe gaat de gemeente vergunningprocedures versnellen? Hoe ondersteunt zij ondernemers
die willen investeren of uitbreiden? Hoe behouden wij een sterke middenstand in onze dorpen, zonder daarbij uitsluitend afhankelijk te zijn van vrijwilligers? Waar krijgen ondernemers nog ruimte om zich te vestigen, behalve in Ittervoort en Kelpen-Oler?
Welke ondersteuning mogen ondernemers concreet verwachten? Komt er bijvoorbeeld meer capaciteit beschikbaar voor het ondernemersteam? Juist op deze punten verwachten inwoners en ondernemers meer dan goede intenties alleen.
Zij verwachten duidelijkheid, keuzes en resultaten en dat missen wij in dit coalitie-akkoord. Welke concrete resultaten mogen onze inwoners over vier jaar van u verwachten, die aantoonbaar maken dat het anders in verlopen in de komende bestuursperiode? Welke meetbare doelstellingen horen daarbij?
 

Voorzitter,
Het CDA Leudal kiest ervoor dit akkoord op inhoud te beoordelen.
Waar voorstellen bijdragen aan sterke dorpen, goede voorzieningen, ruimte voor
ondernemers, een leefbaar buitengebied en zorg voor elkaar, zullen wij constructief
meedenken en verantwoordelijkheid nemen. Maar waar plannen onvoldoende zijn uitgewerkt, financieel onvoldoende zijn onderbouwd of ten koste dreigen te gaan van toekomstige generaties, zullen wij onze controlerende taak
serieus invullen. Onze inwoners verwachten dat van ons.

Want uiteindelijk wordt een coalitieakkoord niet beoordeeld op de woorden die erin staan, maar op de resultaten die inwoners van Leudal dagelijks ervaren.