Cul­tuur & Sport.

Het CDA wil waardevolle culturele tradities voor nu en latere generaties behouden. Het erkennen en doorgeven van die geschiedenis is wezenlijk om onze cultuur volledig te begrijpen. Erfgoed helpt om een brug te slaan tussen traditie en het hier en nu, en te leren van het verleden. Juist kunst en cultuur kunnen in een onzekere wereld helpen creatief, weerbaar en veerkrachtig te zijn. Regionale of stedelijke cultuur versterkt de identiteit van gemeenschappen. Door onze (kerk)gebouwen, monumenten en verhalen toekomstbestendig te maken, blijft de geschiedenis van Sittard-Geleen zichtbaar en levend voor toekomstige generaties. 

Het CDA hecht grote waarde aan het behoud van historisch en maatschappelijk waardevolle panden. Gevels en monumentale panden aan de Markt of in binnenstad van Sittard met haar eeuwenoude stadswal en het oude raadhuis in het centrum van Geleen zijn voorbeelden hiervan. We kijken naar de staat van de monumenten en signaleren bij de eigenaar gebreken aan het pand vanuit de gedachte dat er moet worden ingestaan voor het in goede staat houden van de monumenten. Monumenten vertellen het verhaal van hun omgeving en onze stad. Waar nodig moet de gemeente bijspringen. Panden in onze dorpen zoals de kasteelruïne in Born, het oude Salviuskerkje in Limbricht en het kasteel van Obbicht zijn beeldbepalend voor deze dorpen en verdienen aandacht. Ook het mijnverleden van de regio wordt levend gehouden en gepromoot in samenwerking met de Stichting Mijnverleden en historische verenigingen. Daarnaast dient er ook voor historische gebouwen die leegstaan een andere functie gezocht te worden. We hebben ons hard gemaakt om de historische gevel van het oude stadhuis in Sittard terug te krijgen in het nieuwe Huis aan de Markt. 

Cultuur is er voor iedereen. Het CDA wil dat kinderen en jongeren hier al vroeg mee in aanraking komen. Daarom wordt ingezet op het verbreden en actualiseren van cultuureducatie in het onderwijs. Scholen worden gestimuleerd om samen te werken met culturele instellingen en verenigingen, zodat leerlingen op een laagdrempelige manier kennismaken met kunst, muziek, theater en erfgoed. Dit versterkt niet alleen de culturele sector, maar ook de persoonlijke ontwikkeling van jongeren. Succesvolle initiatieven uit andere gemeenten in bijvoorbeeld de regio Parkstad kunnen ook in onze gemeente een plek krijgen. Zo creëren we nog meer muziek in de samenleving. We investeren in de toekomst van onze jeugd en het culturele leven in onze gemeente. Samen met scholen, muziekverenigingen en onze culturele partners bouwen we aan een gemeente waar muziek blijft klinken – op straat, op school en in de harten van onze inwoners.

De kracht van cultuur zit ook in de samenwerking op Zuid-Limburgse schaal in de Stedelijke Cultuurregio Zuid. Sittard-Geleen, Heerlen en Maastricht stemmen daar hun culturele agenda’s af. Deel van de culturele agenda is het filmhuis ZICHT. Het filmhuis verwerft een krachtigere plek in het culturele veld. Het ziet dan ook een stijgende lijn in aantallen publiek. Dat verdient ook een verbetering van de ambiance. De verbinding van ons theater met PLT zet die samenwerking nog meer kracht bij en zorgt voor een gezonde exploitatie en een inhoudelijke versterking van de programmering van het theater in Sittard-Geleen. De samenwerking tussen het cultuurbedrijf De Domijnen en PLT is een voorbeeld van een goede wisselwerking tussen de vele culturele organisaties die onze stad rijk is. Het uitdragen van ons cultureel erfgoed door deze organisaties en het particulier initiatief zorgt voor een sterk cultureel ecosysteem van “Toon Hermans tot Mijnverleden”.

De gemeente Sittard-Geleen heeft momenteel geen historisch museum. Een historisch museum (historiehuis) biedt aanzienlijke meerwaarde voor zowel de lokale bevolking als het toerisme door cultuur, educatie en economie met elkaar te verbinden. Een museum fungeert als het collectieve geheugen van een gemeente. Het versterkt het gevoel van verbondenheid en lokale identiteit door het verhaal van de eigen omgeving te vertellen. Daarnaast dient een historisch museum ook als hub waar lezingen, workshops en evenementen plaatsvinden, wat de sociale cohesie bevordert. De lokale erfgoedgemeenschappen hebben aangegeven hieraan een actieve bijdrage te willen leveren, ook met de inzet van vrijwilligers in de exploitatie. Voor lokale scholen is het een tastbare leeromgeving waar leerlingen geschiedenis kunnen ervaren buiten de lesboeken om. Een rijk cultureel aanbod maakt de stad aantrekkelijker en draagt bij aan een prettig leefklimaat. Ook in het kader van bestemmingsmarketing is een historisch museum een specifieke trekpleister die de stad onderscheidt van andere locaties. Hiermee houden we bezoekers langer vast in de stad. Idealiter zou een dergelijk museum op een centrale locatie, in de historische kern van de stad, gehuisvest kunnen worden, ingebed binnen de cultuurhistorische taken van het RegioArchief gemeente Sittard-Geleen. 

Het religieus erfgoed in onze gemeente is omvangrijk. Inmiddels zijn kerken aan de eredienst onttrokken of staan op de nominatie hiervoor. Een enkele kerk kan na sluiting worden gesloopt, maar een groot aantal kerken is rijksmonument. Deze kerkgebouwen hebben een beschermde status. Het is voor het behoud van het monument en voor de omgeving van het kerkgebouw van belang dat er een goede invulling voor de kerkgebouwen komt. De kerk is eigenaar van het gebouw, maar de gemeente moet meedenken en zich ook inspannen voor een goede invulling. Er is een kerkenvisie waarin alle kerkgebouwen zijn geïnventariseerd op mogelijkheden, maar daarmee zijn we er niet. Het is van belang om goede partners voor de invulling van de gebouwen te vinden. Daarbij maken we de kanttekening dat niet elk kerkgebouw geschikt kan worden gemaakt voor wonen. Er kan worden gedacht aan een maatschappelijke invulling, waarbij de ontmoetingsfunctie in de kerk centraal staat. We denken aan een gemeenschapshuis of sportvoorziening. Voorop staat dat het maatwerk is.

De Limburgse taal is een wezenlijk onderdeel van onze cultuur, identiteit en leefomgeving. Zij verbindt generaties, brengt mensen dichter bij elkaar en geeft kleur aan onze provincie. Het Limburgs is meer dan alleen een manier van communiceren: het is erfgoed, een drager van verhalen, tradities en een unieke manier van denken en uitdrukken.

Toch staat de Limburgse taal onder druk. Steeds minder kinderen krijgen het Limburgs nog van huis uit mee en de invloed van landelijke en internationale media versterkt dit. Zonder gerichte inzet dreigt de taal langzaam terrein te verliezen. We stimuleren waar mogelijk met name scholen in het lager onderwijs om aandacht aan onze Limburgse taal te geven.

Het CDA zet zich daarom in voor het behoud en de versterking van de Limburgse taal en cultuur en ondersteunt goede initiatieven vanuit het Veldeke, PLAT! of andere culturele organisaties door aandacht te blijven vragen voor het Limburgs in onderwijs en overdracht, media en cultuur, maar ook bij erkenning en waardering. Door te investeren in de Limburgse taal, investeren we in verbondenheid, trots en een toekomst waarin cultuurverschillen niet verdwijnen, maar juist gewaardeerd en gekoesterd worden en tradities blijven leven.

Zo borgt de investering in de Optochthal de traditionele wagenbouw van de carnavalswagens in Sittard.

Evenementen en festivals zijn essentieel voor de levendigheid van de stad. Van foodtruckfestival tot kermis: bezoekers willen geraakt worden. Ze willen iets meemaken, iets voelen. Innovatie betekent dan ook nieuwe technologieën en de durf om te experimenteren met beleving. Het CDA wil samen met onze stadsmarketingorganisatie, de evenementenbranche, horeca en ondernemers ruimte scheppen voor bestaande én nieuwe initiatieven. Denk aan het Oktoberfeest, het Sint Rosa festival, Spectaculo, Mama’s Pride, sportwedstrijden en culturele festivals in dorp en stad die bijdragen aan ontmoeting en gemeenschapszin. De gemeente faciliteert deze activiteiten actief en zorgt voor goede samenwerking tussen betrokken partijen, zodat Sittard-Geleen bruist.

Poëzie geeft woorden aan wat mensen bindt. In Sittard-Geleen, een gemeente met een rijke geschiedenis en diverse kernen, helpt taal om identiteit, trots en onderlinge verbondenheid te versterken. Daarom vinden wij het belangrijk dat er een stadsdichter blijft in de gemeente en poëzie op bepaalde plekken in de openbare ruimte zichtbaar is. Daarnaast steunen wij initiatieven zoals ‘Tekstverslaafd’.

Een stadsdichter vangt wat er leeft in de stad, markeert bijzondere momenten en nodigt inwoners uit om met andere ogen naar hun leefomgeving te kijken. Poëzie hoort thuis op straat, in scholen, bij herdenkingen en vieringen. Het stimuleert creativiteit, dialoog en reflectie, juist ook bij jongeren. Zo draagt cultuur bij aan een warme, betrokken en leefbare gemeente voor iedereen. 

Steeds minder mensen bewegen voldoende. Daarnaast neemt de mentale druk bij jongeren toe. Sportverenigingen zijn cruciaal voor preventie, ontmoeting en participatie, maar tegelijkertijd staan hun toekomst en huisvesting onder druk. 

Elke inwoner van Sittard-Geleen moet de kans krijgen om te sporten en te bewegen. Met de Omgevingsvisie 2025-2040 creëren we een veerkrachtige en toekomstbestendige gemeente waarin (groene) ontmoetingsplekken, zoals sportclubs en parken, centraal staan. Laat iedereen in een groene beweegvriendelijke ruimte en nabij duurzame sportplekken wonen. Door samen te werken met scholen en organisaties, willen we dat iedere buurt aantrekkelijk is voor sport en beweging. Zo dragen we bij aan de gezondheid van onze inwoners en bouwen we een community van actieve en betrokken burgers.

Vanuit het Sportakkoord (op termijn een Sportwet), moeten we ervoor zorgen dat we  zoveel mogelijk mensen laten bewegen en moeten we zorgen voor voldoende sportmogelijkheden. Het CDA vindt het belangrijk dat sport en bewegen voor iedereen bereikbaar en toegankelijk is, ook voor kwetsbare groepen. 

Daarom zetten we ons in voor een inclusief en divers sportaanbod en zorgen we voor laagdrempelige voorzieningen, ondersteund door het herijkte Sportakkoord Sittard-Geleen (denk aan een inclusieve speeltuin). Door samenwerkingen met maatschappelijke organisaties benoemen we belemmeringen en werken we aan oplossingen, zodat niemand aan de zijlijn hoeft te staan. We nemen fysieke, sociale en financiële drempels weg die mensen met een beperking belemmeren deel te nemen aan sport. We investeren om sport en bewegen in Sittard-Geleen te behouden en te versterken. Deze middelen zetten wij in voor topsport, het organiseren van evenementen en het ondersteunen van de breedtesport en sportverenigingen. 

Het CDA wil sport voor iedereen toegankelijk en betaalbaar maken. De gemeente investeert in buitenvoorzieningen in wijken, dorpen en kernen zoals hardlooproutes, fietsroutes, speeltoestellen en sportplekken in en nabij parken. Deze voorzieningen zijn toegankelijk voor iedereen. Zij dragen bij aan een gezonde leefstijl en maken bewegen laagdrempelig en aantrekkelijk voor alle leeftijden. Voor ouderen wordt sport en vitaliteit gefaciliteerd. Het is belangrijk dat ouderen actief deelnemen aan de samenleving. 

Het CDA wil de (noodzakelijke) bundeling stimuleren van verenigingen bijvoorbeeld tot een omnivereniging waar inwoners met één lidmaatschap toegang hebben tot diverse sporten zoals voetbal, handbal, atletiek, wielrennen, mountainbiken en hockey. Daarmede wordt het mede door professioneel personeel laten managen van de vereniging mogelijk. Dat borgt de continuïteit waardoor sporters niet langer afhankelijk zijn van de inzet van vrijwilligers alleen. Daar horen ook “up to date” accommodaties bij. Dat betekent dat sportaccommodaties verantwoord en tijdig vernieuwd moeten worden. Bewegen en ontmoeten zijn hier met elkaar verbonden en zijn het investeren waard.

Wij zetten ons in voor het behoud van sportcomplex Het Anker als belangrijke ontmoetingsplek voor sport en beweging in onze gemeente. Daarbij vinden wij het essentieel dat de zwemfunctie in Het Anker behouden blijft mits dit financieel haalbaar is. Ook willen we op de locatie van De Nieuwe Hateboer in Sittard een zwemvoorziening handhaven voor doelgroep- en educatief zwemmen. Naast de zwemvoorziening in Glanerbrook, dat een centrale rol speelt voor zwemactiviteiten en zwemonderwijs in de regio, streven wij naar een toekomstbestendige invulling voor educatief- en doelgroepzwemmen op de schaal van een stadsdeel.