PPP CDA Bra­bant: Veslag Dia­loog­con­fe­ren­tie De ener­gie­tran­si­tie — tus­sen ambi­tie en draag­vlak, d.d. 19 juni 2025 in Til­burg

Als sprekers hadden we provinciaal statenlid  Kees de Heer uitgenodigd tezamen met  wethouder Lindy Wijnen, die in Bergeijk het onderwerp in haar portefeuille heeft. 

Kees de Heer gaf ons een uitgebreide inkijk  in de ingewikkelde stituatie waarin de provincie zich bevindt, en ook in het plan dat de provincie voor ogen heeft: 

We willen allemaal dat  energie betrouwbaar, betaalbaar en omgevingsbewust wordt opgewekt. Voordat deze doelstelling behaald kan worden, staan inwoners,  bestuurders, projectontwikkelaars en de beschikbare ruimte tegenover elkaar.  Hoe komt dat? 

Dat komt omdat het netwerk is veranderd: vroeger had je een energiecentrale die de leidingen direct naar de huizen aanlegde. Daarnaast importeerden we ook energie uit het buitenland .  Tegenwoordig hebben we zonnepanelen, warmtepompen, windmolens.  Er zijn ook lokale energiecorporaties, waarbij de burger medeverantwoordelijk wordt gemaakt. De infrastructuur is dus gekanteld. 

Verder zijn er veel innovaties in elektrische producten op technisch gebied  (Led lampen, elektrische auto’s .De  energiebehoefte is daardoor ook groter. En: in de stad (bijv. Eindhoven) ziet de energiebehoefte er natuurlijk anders uit dan op het platteland. We krijgen persoonlijke energiecontracten, gebaseerd op de individuele behoefte.

Kees stelt ons de vraag:  moeten wij als CDA niet meer de nadruk leggen op begrijpelijkheid en behapbaarheid?  Willen we wel terugleveren?  Is de liberalisering van de energiecontracten wel in het voordeel van de burger? En zijn die contracten niet te ingewikkeld? Het CDA zou een helpende hand moeten bieden. 

Verder bestaat er een netcongestie.  Het komt voor dat iemand zonnepanelen op zijn dak legt, maar dat het electriciteitsnet het niet aankan. Aan de rechter worden voorrangsregelingen gevraagd. Moeten we het landelijke hoogspanningsnet uitbreiden in Noord-Brabant? 

Kees: we hadden eerder beter vooruit moeten kijken De leus:  “Alle wijken van het gas af” blijkt achteraf  niet haalbaar en een loze belofte. 

De provincie vraagt burgers te participeren in projecten, bijvoorbeeld windmolens, maar het overleg gaat langzaam en niet soepel.  Kees : dat is niet erg. Sommige dingen gaan nu eenmaal niet snel. (Warren Buffet wordt geciteerd: “You cannot produce a baby within one month by getting nine women pregnant)”.

Laten we nadenken als CDA wat we moeten doen en hoe we de burgers moeten ondersteunen d.m.v. voorlichting, een betaalbare prijs en haalbaarheid. In alle technische verhalen ontbreekt tot nu toe vaak het menselijke aspect. 

                                                                     --------------------------

Lindy Wijnen is sinds 1 maart j.l.  wethouder in Bergeijk. Daarvoor was ze 7 jaar lang gemeenteraadslid met energie in haar portefeuille.  In Bergeijk, maar ook in andere gemeenten (Vught bijvoorbeeld ) heeft  dit dossier tot veel onrust geleid.  Een ingewikkeld vraastuk ook voor haar dus.  

Lindy vertelt dat toen men in 2010 begon na te denken over de energietransitie Bergeijk de ambitie had om in 2025 energieneutraal te zijn. Het recente verloop:

- De Pielis in Bergeijk is op basis van een MER onderzoek  door de gemeente aangewezen als zoekgebied voor grootschalige energietransitie. 

- Tussen maart 2022 en december 2023 kwamen er 7 voorstellen van projectontwikkelaars

- Een onafhankelijke beoordelingscommissie zei nee tegen alle voorstellen. 

- In het najaar van 2023 toonden opnieuw 2 projectontwikkelaars 2 nieuwe projecten. Die werden nog steeds niet goedgekeurd. Doordat er 2 initiatieven langs elkaar bleven bestaan werd open communicatie over deze initiatieven steeds lastiger.  

- Beide voorstellen werden in december 2023 als onvoldoende en niet te herstellen beschouwd. Hierop is het proces stil gelegd en het proces geëvalueerd.

- Beide initiatiefnemers hebben daarop in het voorjaar van 2024 hun voorstellen bij de provincie ingediend. De provincie is namelijk bij  energie-opwekking op zo’n grote schaal het bevoegd gezag.

- De provincie  vroeg  naar aanleiding van deze verzoeken advies aan de  gemeente Bergeijk.   

- Er kwamen  meer protesten en spandoeken  en  er vormde zich een actiecomité. (Inwoners bleken onjuiste  informatie te hebben gekregen van een landelijke actiegroep). 

- Het CDA-Bergeijk  heeft zelf ook haar beleid tegen het licht gehouden en is met de inwoners gaan praten: waar kwamen die onvrede en angst vandaan? (Het ging om 16 – 18 windmolens van  +/-  2,4 -3  meter hoog + zonnepanelen).  Het bleek dat inwoners zich zorgen maakten over het uitzicht, het lawaai, hun gezondheid, slagschaduw, de infrastructuur,  de natuur en de impact op hun woongenot.  

- Ongeveer  3000 inwoners boden samen een petitie aan. De burgers wilden meer informatie, ook over de veiligheid

Lindy: Het CDA Bergeijk heeft altijd gezegd  dat deze ontwikkeling alleen kan plaatsvinden als er voldoende draagvlak is. Dit bleek er onvoldoende te zijn.  Er moet voortaan dus meer ruimte zijn voor participatie door de burgers aan het begin. Als CDA Bergeijk hebben we daarom op dat moment een motie ingediend, doel:

• Herzien van het beleid en doelstellingen (realistisch)
• Participatie en informatie een prominente rol geven in de totstandkoming van dit beleid.
• Er moet draagvlak zijn  voor het beleid.

                                ----------------------------------------------------------------------

Tenslotte laten Kees en Lindy de CDA-kernwaarden aan bod komen. Voorbeeld: Eindhoven heeft veel energie nodig. De omliggende gemeenten wordt daarbij om hulp gevraagd (windmolens, zonneparken o.i.d.).  Die gemeenten mogen dan ook iets van Eindhoven terugverwachten. Dit valt onder solidariteit.

Bij Rentmeesterschap hoort bijvoorbeeld dat je goed voor de natuur en het landschap zorgt. 

Er komen een paar vragen en suggesties uit de zaal: 

• Moeten de beslissingen over energie nu op provinciaal of op gemeentelijk niveau worden genomen? Lindy: de gemeente moet met de provincie samen om de tafel gaan zitten. Ook de provincie moet immers het verhaal van de inwoners horen. 

N.B. Kees en Lindy vinden dat de burgers steeds eerlijk en volledig moeten worden geïnformeerd door gemeente en provincie. Nu komt het voor dat het informeren van inwoners teveel wordt overgelaten aan de initiatiefnemers. 

Zo moet het niet zegt het CDA. Iedereen moet samen aan het begin met elkaar aan tafel gaan zitten en informatie delen. 

• In België taan er windmolens langs snelwegen en op industrieterreinen. Dat zouden wij in Nederland ook kunnen doen?  En waarom beginnen we niet met het aanleggen van kleine windmolenparken? Antwoord: commerciële aanbieders vinden die vaak niet rendabel genoeg.
• Energie is zo’n belangrijk onderwerp. Moet dat niet op landelijk-provinciaal niveau worden geregeld? Net zoals defensie? Antwoord: Helaas wordt dit onderwerp door velen nog niet als urgent beleefd. 

Aan het einde van de avond zijn de aanwezigen er echter allemaal van overtuigd dat het onderwerp welzeker urgent is. Grote bewondering voor de CDA-bestuurders die met iedereen in gesprek willen blijven, en ieders verhaal willen horen. 

We zullen toch met zijn allen samen een oplossing moeten vinden.   In de afgelopen tijd hebben we in Nederland immers regelmatig ergens een stroomuitval gehad die een paar uur of zelfs een hele avond duurde.

Mia Sol, onze oud-voorzitter bedankte beide sprekers hartelijk. Ook sprak ze een dankwoord uit aan Toine van Poppel die jarenlang lid is geweest van onze kerngroep en onlangs afscheid heeft genomen. Het wordt nu voor alle CDA-ers  een spannende zomer, met zowel landelijke als lokale verkiezingen op komst. 

                                                                                                                     
Herbertine Buiting-Klerk
Voorzitter CDA PPP