Una­nie­me steun voor motie CDA: Het Oude Slot krijgt een open­baar Adri­aan Pauw Park

Het Oude Slot en Adriaan Pauw verdienen een openbaar park dat recht doet aan de historie.

Heemstede zegt haar erfgoed te willen behouden, beschermen én benutten. Mooie woorden, maar bij Het Oude Slot wringt de praktijk. Dit landgoed, een rijksmonument van de gemeente en gesticht door Adriaan Pauw, is voor veel inwoners een bijzondere plek. Decennialang had het hoofdgebouw een semi openbare functie: eerst als cultureel centrum en theater, later als horeca- en trouwlocatie. Juist die openbaarheid maakte het erfgoed levend. Die open deuren zijn nu gesloten.

Het college heeft de huurovereenkomst met de horeca-exploitant beëindigd en het hoofdgebouw opnieuw verhuurd met als bestemming kinderopvang. Daarmee verdwijnt de openbare toegankelijkheid. De vraag die boven het dorp hangt is simpel: wordt Heemstede hier werkelijk beter van?

Een beëindiging die vragen oproept

De huurovereenkomst is in 2023 door de gemeente beëindigd, terwijl deze in 2019 nog was verlengd tot juni 2024. Volgens het openbare dossier lag daaraan een wisselende huurachterstand ten grondslag. Maar opvallend is wat níet in het dossier staat: geen overtreding van vergunningen, geen handhavingstraject, geen aanwijzing dat de exploitant zijn verplichtingen structureel schond.

Uit berichtgeving blijkt bovendien dat de huurder niet vrijwillig wilde vertrekken, maar zich door omstandigheden gedwongen voelde in te stemmen met een eerdere beëindiging. Het gebruik van de collegebevoegdheid om het contract te beëindigen en de onderbouwing daarvan verdienen daarom een kritische toets.

Corona: een gemiste kans op redelijkheid

De laatste huurachterstanden ontstonden grotendeels in de coronajaren 2020, 2021 en 2022. Het is algemeen bekend dat de horeca in die periode door overheidsmaatregelen (deels) moest sluiten. Overheden, UWV en Belastingdienst boden ondernemers ruime betalingsregelingen om achterstanden in te lopen. De gemeente Heemstede deed dat niet.

Sterker nog: voor 2022 is geen huurkorting verleend, ondanks jurisprudentie van de Hoge Raad die huurkorting bij gedwongen sluiting als uitgangspunt neemt. Naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid is het moeilijk te verdedigen dat de gemeente zich beroept op een vaststellingsovereenkomst die tot stand kwam onder zware financiële druk bij de huurder.

Financieel risico overschat

Bij de beëindiging in mei 2023 bedroeg (volgens eigen onderzoek) de achterstand – rekening houdend met waarborgsom en redelijke coronakortingen – circa zes maanden. Voor dit saldo zijn extra zekerheden verstrekt. Bovendien blijkt uit eigen onderzoek dat de huurovereenkomst per saldo positief was voor de gemeente: circa €60.000 per jaar, afhankelijk van de gehanteerde posten. Het financiële risico was dus beperkt en beheersbaar.

Onderstaande tabel is opgesteld op basis van benadering en eigen onderzoek nadat aan het college is gevraagd om een tabel op te stellen. 

Wat ontbreekt, is een zichtbare belangenafweging. Op het moment van beëindigen was er geen nieuwe huurder en geen nieuwe bestemming. Het verlies aan openbaarheid is daarentegen definitief.

Erfgoed leeft bij gratie van toegankelijkheid

Het openbare karakter van Het Oude Slot weegt zwaarder dan het financiële risico dat de gemeente liep. Erfgoed is meer dan stenen; het is beleving. De tuin en het landgoed zijn onlosmakelijk verbonden met de waarde van het monument. Gedeeltelijke sluiting voor het publiek ondermijnt die waarde.

Daarom roept het CDA Heemstede het college op tot herstel van balans tussen benutten en toegankelijk houden. Leg daarom aan de raad uiterlijk medio Q3 2026 een plan van aanpak voor voor een Adriaan Pauw Park, waar historie en educatie centraal staan. Organiseer jaarlijks één of meer Adriaan Pauw-dagen, met (beperkte) openstelling van binnenruimten en het Theehuys. En borg bij toekomstige besluiten over gemeentelijk erfgoed expliciet het belang van publieke toegankelijkheid, in de evaluatie van de erfgoedvisie en in een nieuwe erfgoedverordening.

Heemstede heeft goud in handen met Het Oude Slot en omliggende terrein. Laten we dat goud benutten en delen met iedereen. Dat is pas duurzaam erfgoedbeleid. Het CDA wil vooruit kijken en heeft de onderstaande motie ingediend. 

Motie “historische tuin : Benutting Oude Slot”

De Raad van de gemeente Heemstede in vergadering bijeen op 5 februari 2026,        

Constaterende dat:

1. Heemstede haar erfgoed wil behouden, beschermen en zorgvuldig wil benutten. Het Oude Slot, gesticht door Adriaan Pauw, is een rijksmonument in Heemstede en voor veel inwoners een bijzondere en historisch waardevolle plek.
2. Het hoofdgebouw in 1979 in opdracht van de gemeente is verbouwd en in 2004 is herbestemd en verhuurd als horeca- en trouwlocatie.
3. De huurovereenkomst voor deze functie in 2023 is beëindigd en het hoofdgebouw met ingang van april 2026 een nieuwe bestemming krijgt als kinderopvang en het Theehuys als trouwlocatie kan worden gebruikt. 

Overwegende dat:

1. Het landgoed en tuin rondom rijksmonumenten een belangrijk element vormt in de ervaring en beleving van het erfgoed.

Verzoekt het college:

1. aan de gemeenteraad een plan van aanpak voor te leggen (medio Q3 2026) voor de ontwikkeling van een historische tuin / park op het terrein in de geest van het Oude Slot waarin historie en educatie over Adriaan Pauw centraal staan;
2. dat in overleg met de huurders per jaar één of meer historische dagen worden georganiseerd met bezoek aan delen van de binnenruimte en/of het Theehuys;
3. dat bij toekomstige besluiten over gemeentelijk erfgoed het belang van publieke toegankelijkheid nadrukkelijk wordt betrokken en dat dit wordt opgenomen in de evaluatie van de erfgoedvisie  en / of in de nog op te stellen erfgoedverordening.

En gaat over tot de orde van de dag.

Heemstede, 5 februari 2026

Ondertekend en ingediend door:

Dhr. O. Boeder
Fractievoorzitter CDA