Begro­ting 2027: wat voor Ber­kel­land geven we door aan de vol­gen­de gene­ra­tie?

Lees hieronder zijn volledige bijdrage.

’Dankuwel voorzitter,

Bij de behandeling van de Perspectiefnota vertelde ik dat Leonie en ik ons eerste kindje verwachtten. Ik stelde toen de vraag: wat voor Berkelland geven we door aan de volgende generatie?

Inmiddels is onze zoon Sietse geboren. Daarmee is die vraag voor mij persoonlijk nog relevanter geworden. Want de keuzes die wij hier maken, bepalen ook in wat voor gemeente onze kinderen straks opgroeien.

Voor het CDA blijft daarom steeds dezelfde vraag belangrijk: wordt Berkelland hier sterker van? Niet alleen voor onszelf, maar ook voor de generaties na ons. Binnen het CDA noemen we dat goed rentmeesterschap. Zorgvuldig omgaan met wat we hebben, verstandige keuzes maken en Berkelland sterker doorgeven dan we het hebben gekregen.

Voorzitter,
Vanuit dat uitgangspunt kijken wij ook naar de eerste begroting van dit college. Het college noemt deze begroting beleidsarm. Het raadsprogramma moet namelijk nog worden uitgewerkt in een collegeprogramma. De raad heeft daarmee het maken van keuzes bij het college neergelegd. Sindsdien wachten we op het collegeprogramma. Ondertussen worden in deze begroting vanaf 2028 wel bezuinigingen verwerkt waarover de raad nog geen besluit heeft genomen. Denk aan bezuinigingen op het wegenonderhoud en de subsidiebudgetten. Ook wordt de OZB verhoogd boven op de inflatie. Het college kiest hier bewust voor. Is dit dan wel een beleidsarme begroting?

Tegelijkertijd worden de financiële gevolgen van besluiten die de raad al wél heeft genomen niet volledig verwerkt. Dat vinden wij de omgekeerde wereld.

Neem het onderhoud van onze wegen. Vorig jaar heeft de raad vastgesteld welk onderhoudsniveau we in Berkelland willen. Daar hangt een prijskaartje aan. Voor 2027 wordt extra geld beschikbaar gesteld. Maar vanaf 2028 ontbreekt nog altijd ongeveer anderhalf miljoen euro per jaar om onze wegen op het afgesproken niveau te onderhouden. Dat is geen nieuwe ambitie van dit college, maar het gevolg van een eerder raadsbesluit. Als we weten dat deze kosten eraan komen, moeten we ze ook eerlijk in beeld brengen. Ook als we nog niet weten hoe we ze gaan betalen. Anders presenteren we een financieel beeld waarin niet alle opgaven volledig zijn verwerkt.

Ook bij het programma Nieuwe Energie zien we dat inkomsten en toekomstige uitgaven niet herkenbaar zijn verwerkt. Het gaat daarbij om circa 1,4 miljoen euro aan CDOKE-middelen. Ook hier vinden wij een volledig en betrouwbaar financieel beeld belangrijk. Wat vindt de provincie hiervan? Keuren zij onze begroting goed? Het CDA wil geen risico nemen.

Ook over de kosten van het gemeentebestuur zelf verwachten wij volledige transparantie. De uitbreiding van het college kost al zeker jaarlijks 250.000 euro. Maar de bijkomende kosten voor ondersteuning en organisatie zijn nog altijd niet inzichtelijk, terwijl dat bij deze begroting wel was toegezegd.

Goed rentmeesterschap gaat niet alleen over gemeentelijke uitgaven, maar ook over wat we van onze inwoners vragen. Daarom zijn we blij dat dankzij een amendement van het CDA en andere partijen de geplande extra OZB-verhoging van 400.000 euro per jaar uit de begroting is gehaald. We moeten niet alleen kritisch zijn op onze uitgaven, maar ook op de rekening die we bij inwoners neerleggen.

Voorzitter,
De woningbouw. Er zit gelukkig beweging in Berkelland. De afgelopen jaren is hard gewerkt om woningbouwplannen van de grond te krijgen. Zelfs is er een verruiming van 500 woningen gekomen door Woondeal Achterhoek. Daar gaan we de komende jaren de vruchten van plukken.

Maar plannen zijn nog geen passende huizen. De verwachte aantallen voor volgend jaar zijn alweer naar beneden bijgesteld. Dat benadrukt hoe belangrijk uitvoering is.
Daarbij verwachten we dat de gemeente vaker zelf het initiatief neemt. De raad heeft niet voor niets gekozen voor actiever grondbeleid. Gebruik die mogelijkheden!

In januari besloot de raad het provinciale Versnellingsteam in te schakelen. Inmiddels zijn we maanden verder, maar een terugkoppeling ontbreekt. Wat heeft dit opgeleverd en wanneer wordt de raad hierover geïnformeerd?

Ook doorstroming verdient meer aandacht. Als ouderen verhuizen naar een passende woning, komen woningen vrij voor gezinnen en ontstaan er kansen voor starters. Een mooi voorbeeld zien we in Gelselaar. Drie nieuwe ouderenwoningen zorgen naar verwachting voor zeven verhuizingen. Daar profiteren uiteindelijk ook gezinnen en starters van. Daarom onze oproep: kijk serieus naar een doorstroomsubsidie.

Verder weten we al langer dat netcongestie een probleem is, maar werden we gisteren opgeschrikt door een bericht dat een deel van de Achterhoek ‘op slot gaat’ voor nieuwe aansluitingen. Kan het college aangeven wat dit betekent voor onze doelstelling voor wonen en werken?

Want voorzitter,
Een sterk Berkelland vraagt ook om een sterke lokale economie. Onze ondernemers zorgen voor werkgelegenheid en levendige dorpen. Daarvoor moeten zij wel de ruimte krijgen.

Het CDA heeft eerder gevraagd om een strategie voor de uitbreiding van onze bedrijventerreinen. Ondernemers die willen groeien, moeten die kans ook in Berkelland krijgen. Wanneer komt die duidelijkheid?

Ook onze dorpscentra verdienen aandacht. Wij zijn blij dat het college heeft aangegeven met een voorstel te komen voor de financiering van centrummanagement. Zo kunnen we samen met ondernemers werken aan aantrekkelijke en toekomstbestendige winkelgebieden. Dáár wordt Berkelland sterker van.

En dan ons buitengebied. Veel agrarische ondernemers verkeren in onzekerheid. Daarom zijn we blij met de brede steun voor onze motie om als gemeente te kiezen voor boeren, perspectief en een leefbaar buitengebied. Welke stappen heeft het college inmiddels gezet om deze motie uit te voeren?

Over het onderhoud van onze openbare ruimte ontvangt de gemeente jaarlijks honderden meldingen. Tegelijkertijd geeft het college aan dat het groen grotendeels aan de kwaliteitseisen voldoet. Hoe valt dat met elkaar te rijmen? Wat ons betreft verdient dat nader onderzoek.

Een sterk Berkelland kan niet zonder onze verenigingen en vrijwilligers. Zij brengen mensen samen en houden onze dorpen leefbaar. Maar waardering alleen is niet genoeg. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Weggeefwinkel in Eibergen, die naast ondersteuning ook ontmoeting en kansen op werkervaring biedt. En voor onze bloemencorso's in Rekken en Beltrum, die als onderdeel van UNESCO-erkend cultureel erfgoed generaties verbinden. Zulke initiatieven verdienen een gemeente die hen ondersteunt en helpt toekomstbestendig te blijven.

Voorzitter,
Tot slot de betrouwbaarheid van ons gemeentebestuur. Een betrouwbare overheid begint bij het nakomen van afspraken en het uitvoeren van raadsbesluiten.

Bij het evenementenbeleid zien we helaas het tegenovergestelde. Planningen worden keer op keer niet gehaald, toezeggingen raken volgens het college simpelweg 'uit beeld' en het college ziet geen aanleiding om hiervan te leren. Nog ernstiger is de onduidelijkheid over de uitvoering van een raadsbesluit dat met 25 stemmen is aangenomen. Voorzitter, wat zijn besluiten van deze raad nog waard als het college er zo mee omgaat?

Wij verwachten geen nieuwe algemene beloften over betere samenwerking, maar concrete antwoorden. Is het amendement uitgevoerd zoals de raad heeft besloten? Waarom is de raad niet geïnformeerd over het wegvallen van de evenementenmakelaar? En erkent het college dat deze gang van zaken niet acceptabel is?

Voorzitter,
Ik begon mijn beschouwing met de vraag wat voor Berkelland we doorgeven aan de volgende generatie.

Wat het CDA betreft, is dat een Berkelland waar jongeren, gezinnen en ouderen kunnen blijven wonen, ondernemers de ruimte krijgen en verenigingen onze dorpen leefbaar houden. Een gemeente die zorgvuldig omgaat met gemeenschapsgeld en waar inwoners kunnen vertrouwen op een overheid die haar afspraken nakomt.

Het CDA blijft zich constructief inzetten voor een sterker Berkelland. Want uiteindelijk gaat het niet om de plannen die we vandaag opschrijven, maar om wat onze inwoners daarvan merken. Laten we samen de keuzes maken die nodig zijn om Berkelland sterker door te geven aan de volgende generatie.

Dank u wel.’’