29 oktober 2026 10 minuten lezen

Wim en de begro­ting

Ik wil mijn bijdrage voor onze gemeentelijke Begrotingsraad beginnen met een blik op de wereld om ons heen. Sinds 2022 mag ik namens het CDA vanaf deze plaats de politieke beschouwing verzorgen. Er is sindsdien nog geen jaargang voorbijgegaan waarin niet één of meerdere conflicten op het wereldtoneel hun sporen trekken in het dagelijks leven van ons allemaal.

Die conflicten worden ook – wat we dan noemen – steeds meer hybride: in het kielzog van het nu ruim vier jaar durende conflict in de Oekraïne doen zich ook elders in Europe incidenten voor, ver verwijderd van de loopgraven en de frontlinies aan de Europese oostgrens.
Dichter bij huis toont een succesvolle cyberaanval aan dat onze samenleving ook kan worden ontregeld, of zelfs op z’n kop kan worden gezet, met een digitale aanval. Het recente voorval bij Albert Heijn laat zien dat je geen wapens en munitie nodig hebt om de logistiek in onze voedselvoorziening te ontregelen. En een ‘lek’ in de beveiliging van PHP-programmasoftware die als basis voor vele websites, ook overheidswebsites, wordt gebruikt ontregelt van alles en nog wat voor enkele dagen.

De cijfers voor 2027

De voorgaande voorbeelden raken ook ons dagelijks leven, als inwoners maar ook als gemeente. Oude zekerheden vallen weg, kosten stijgen door. Dat vraagt om reflectie en aanpassingsvermogen. Van de gemeente, maar ook van de samenleving. Ik zal dat in mijn beschouwing op de begroting betrekken. Ik begin met een compliment aan college en ambtelijke organisatie. Een verkiezingsjaar loopt altijd anders dan een ‘normaal’ jaar, maar desondanks zijn de stukken weer zorgvuldig en verzorgd aangeleverd. Dank daarvoor.
Voorzitter, al een aantal jaren spreken we over een ravijnjaar. Wie de voorliggende meerjarenbegroting beziet, moet tot de conclusie komen dat dit nu toch ook Putten gaat raken: de jaarschijven 2028 (fors) en 2029 duiken in de min.

Een punt van aandacht richting Kadernota 2028. We zien wel dat in de afgelopen jaren de jaarrekening positiever uitpakt dan de begroting. Ons algemene beeld is dat we in toenemende mate reserves inzetten om ruimte in de begroting te dekken.
[vraag aan college: Hoe kijkt het college aan tegen de jaarschijven met negatieve uitkomst in relatie tot voorgaande?] [Reactie college: Tekorten in de jaarschijven 2028 en 2029 vergen aandacht. Het college gaat hier richting de Kadernota 2028 mee aan de slag]


De verschillende beleidsterreinen van de gemeente


Economie en bedrijfsvoering
Voorzitter, als gezegd gaan de gevolgen van deze veranderende maatschappij onze Puttense samenleving niet voorbij. Dat raakt zowel inwoners en bedrijven als de plaatselijke overheid.
Veiligheid en weerbaarheid verdienen in toenemende mate de aandacht, ook in onze plaatselijke organisatie. En op het gebied van digitale weerbaarheid en veiligheid worden stappen gezet, en moeten nog (grote) stappen worden gezet. Navenant stijgen ook kosten op deze onderdelen. Kosten van personeel stijgen zowel door (forse) inflatie als ook door uitbreiding van personeelsbestand om alle taken uit te kunnen voeren.

Ruimte en Leefomgeving
Voorzitter, op p. 20 wordt gesproken over Ontwikkeling woningbouwlocatie school Veenhuizerveld. De buurtschap waar ik ben opgegroeid, en u weet dat ik altijd met net wat meer belangstelling kijk naar dit onderwerp. We streven naar behoud van het bestaande gebouw, iets wat we als CDA van harte onderschrijven, en ook in de buurtschap zelf door veel mensen wordt gewaardeerd. Maar na een eerdere poging van Steenvlinder en nu ook WSP om binnen het bestaande gebouw tot woonruimte te komen dringt zich wel de vraag op die ik aan het college wil voorleggen: Eerdere pogingen van specialisten om het bestaande gebouw te behouden zijn mislukt, hoe ziet het college de kansen om het bestaande gebouw te kunnen behouden?] [Reactie college: College geeft aan met een oplossing/ontwikkeling bezig te zijn. Of het gebouw in z’n bestaande vorm behouden kan blijven is onzeker]

Ook het buitengebied is onderwerp van veel discussie. De onrust in de agrarische sector zal niemand ontgaan zijn. Grote veranderingen zijn al over langere periode aan de gang. Goed om te lezen dat het college zeer actief blijft in de contacten met de agrarische sector. Ook de nauwe betrokkenheid bij de ontwikkeling van allerhande wet- en regelgeving op het terrein van stikstof, waterkwaliteit en natuur – ook al ligt die niet in de bevoegdhedensfeer van de gemeente – wordt op de voet gevolgd. Als gemeenteraad willen we hier nauw bij betrokken blijven, we hebben daar diverse moties zover aangenomen.

 

Voor het CDA is – binnen goede kaders – kleinschalige bedrijvigheid te verkiezen boven (veel) extra burgerwoningen in het buitengebied, zeker in gebieden waarin nog veel agrarische activiteit plaatsheeft.



Voor de ontwikkelingen in het buitengebied is wat het CDA betreft inzet en werking van het functieveranderingsbeleid een belangrijk thema. Voorzitter, het zal niemand ontgaan zijn dat het CDA in de recent discussie over Hooiweg 13 kritisch is op de wijze waarop omgegaan wordt met de ruimte die het functieveranderingsbeleid ruimte biedt om bestaand vastgoed in het buitengebied in te zetten, ook voor niet-agrarische bedrijvigheid. Wat de ontwikkelingen in de agrarische sector ook zullen zijn, het aantal stoppers zal naar verwachting ook de komende jaren hoog blijven. Voor het CDA is – binnen goede kaders – kleinschalige bedrijvigheid te verkiezen boven (veel) extra burgerwoningen in het buitengebied, zeker in gebieden waarin nog veel agrarische activiteit plaatsheeft.

Wat betreft het CDA is dit tevens één van de lijnen waarlangs verbetering van ondernemersklimaat, wat een belangrijk thema is in het coalitieakkoord, kan worden bereikt. Zoals de begrotingstekst beschrijft is het een ambitie uit het coalitieakkoord om te kijken wat er met functieveranderingswoningen in specifieke delen van het buitengebied kan worden gedaan. Het CDA is van mening dat de diverse ontwikkelingen in het buitengebied (nog meer) pleiten voor een gebiedsgerichte aanpak, het functieveranderingsbeleid is voor ons ook in dat opzicht een belangrijk instrument. Daarbij zien wij een duidelijke samenhang met het Programma Vitaal Platteland Putten uit de omgevingsvisie.


Vragen aan de college


•
Beoogt het college met de programmalijn ‘Vitaal landelijk gebied’ hetzelfde als met Programma Vitaal Platteland? [Reactie college: Vitaal Platteland en Vitaal Landelijk Gebied gaat over hetzelfde]
•
Kan het college bij de verkenning van aanpassing van dit beleid ook de mogelijkheden voor bedrijven groter dan 1.000 m² mee te nemen? [Reactie college: Het college gaat – conform coalitieakkoord en begroting 2027 aan de slag met gebiedsgerichte verkenning voor het concentreren van functieveranderingswoningen. Voor het verruimen van het 1000m2 criterium voor niet-agrarische bedrijvigheid vanuit het functieveranderingsbeleid gaat het college – in dat verband – niet zelf komen met een aanpassing van dat beleid. Als de Raad daarover dan wel in gesprek wil kan/moet ze daar zelf mee komen]
•
Wanneer komt dit programma en hoe wordt de raad daarbij betrokken? [Reactie College: De timing volgt later, als het Collegewerkprogramma beschikbaar komt]
Voorzitter, de snelle ontwikkelingen in de agrarische sector vragen wat het CDA betreft om tempo.
Voorzitter, op dit thema kom ik verder nog op een opmerking bij pagina 24/25: Er wordt melding gemaakt van een onttrekking van 1,8 miljoen uit de egalisatievoorziening ten behoeve van een decentrale zuiveringsinstallatie op Halvinkhuizen.
[Vraag aan het college: kan wat duiding en achtergrond worden gegeven ten aanzien van dit onderwerp?] [Reactie College: achtergrond van dit verhaal is dat de Zuivering Harderwijk aan de grenzen van z’n capaciteit zit. Voor het gemaal Keizerswoerd geldt hetzelfde. Voor de geplande nieuwe ontwikkelingen op woningbouw en bedrijvigheid wordt daarom in samenspraak met Waterschap gekeken naar mogelijkheden om een decentrale zuiveringsinstallatie te realiseren. Als er meer info beschikbaar is wordt de Raad daarover geïnformeerd. Het is nog lang niet zeker dat dit plan doorgang vindt]

 

Wij maken ons zorgen over de druk die onze jongeren online ervaren en over de ruimte om sociale vaardigheden te ontwikkelen. Contact leggen, ergens bij horen en samen iets ondernemen zijn niet voor iedere jongere vanzelfsprekend. Dat vraagt niet alleen iets van jongeren zelf, maar ook van ons als samenleving. 


Samenleving
Voorzitter, na de fysieke leefomgeving richt ik mij op wat onze gemeenschap bij elkaar houdt. We zien om ons heen hoe gemakkelijk tegenstellingen de boventoon voeren. Mensen voelen zich niet gehoord of staan tegenover elkaar, terwijl juist verbinding en het samen zoeken naar oplossingen nodig zijn. Voor het CDA begint dat dichtbij: in onze buurten, bij onze verenigingen en bij inwoners die naar elkaar omzien.
Gelukkig zien we daarvan in Putten veel mooie voorbeelden. Ik noem ‘Eén tegen eenzaamheid’. Jaren geleden mochten wij daarvoor als CDA een motie indienen. Het doet ons goed dat dit onderwerp nog altijd een plek in de begroting krijgt. Het laat zien hoeveel kracht er in onze samenleving zit. Een bezoek aan de buurman, aandacht voor een familielid of een helpende hand aan een vriend: het verschil zit vaak in kleine dingen. Die aandacht voor elkaar is ook nodig als het om onze jongeren gaat. Wij maken ons zorgen over de druk die zij online ervaren en over de ruimte om sociale vaardigheden te ontwikkelen. Contact leggen, ergens bij horen en samen iets ondernemen zijn niet voor iedere jongere vanzelfsprekend. Dat vraagt niet alleen iets van jongeren zelf, maar ook van ons als samenleving. Bij Putten voor Elkaar zijn we recent bijgepraat over de inzet om jongeren te helpen groeien. Wij waarderen het werk dat daar wordt verzet.
 

Daarbij zijn onze sport- en cultuurverenigingen van grote betekenis. Zij bieden jongeren niet alleen ontspanning, maar ook ontmoeting, structuur en de kans om verantwoordelijkheid te dragen. Tegelijk zijn er zorgen over jongeren, vooral tussen de twaalf en achttien jaar, die afhaken bij hun sport of club. Ook is het voor verenigingen lastig om voldoende jonge vrijwilligers en
trainers te vinden. Juist daarom willen wij dat scholen, welzijnsorganisaties en verenigingen elkaar beter weten te vinden.
Voorzitter, omzien naar elkaar betekent ook oog hebben voor gezinnen die moeilijk rondkomen. In Putten wordt veel gedaan om deze huishoudens te ondersteunen. Toch blijft volgens onze fractie één onderwerp onderbelicht: menstruatiearmoede. Voor meisjes en vrouwen die in armoede leven, zijn de kosten van menstruatieproducten iedere maand opnieuw een zorg. Wij vinden dat zij daarin niet alleen mogen staan. Daarom dienen wij een motie in om menstruatiearmoede aan te pakken.

het CDA Putten brengt motie 'Menstruatiearmoede de wereld uit'

Voorzitter, in mijn inleiding heb ik gezegd dat de grote ontwikkelingen en elkaar snel opvolgende veranderingen in de wereld om ons heen vragen om reflectie. Het is wat het CDA betreft goed om erbij stil te staan en ons te realiseren dat de overheid niet alles op kan lossen. Hoe vaak horen we niet aan talkshowtafels uit de mond van deskundigen ‘de overheid zou hier wat aan moeten doen’, ‘zou hier beleid op moeten maken’, ‘regels voor moeten uitvaardigen’. Elk nieuw stuk beleid moet uitgevoerd worden, dat geldt ook voor elke nieuwe regel: uitvoeren, handhaven. Dat vergt inzet en personeel, en dus geld.
Als we de kosten van de overheid in de hand willen houden moeten we onszelf weer de vraag durven stellen ‘wat moet de overheid wel, en wat moet de overheid vooral ook niet doen’. Een oproep van die strekking las ik onlangs, gedaan door Prof. Paul Frissen. Een goede oproep wat het CDA betreft: zoek een gezonde balans tussen een betrokken overheid en een zelfredzame samenleving. Ik weet niet of in dat verband het bericht uit kabinetskringen om 25.000 fte te willen schrappen bij de Rijksoverheid heel erg helpend gaat zijn. Als daar niet eerst het debat over het takenpakket wordt gevoerd, vrees ik dat het krimpen van de Rijksoverheid vooral tot gevolg gaat hebben dat we als gemeente meer taken (met minder geld) op ons bordje krijgen.
Voorzitter, ik ga afronden. Er is veel werk te verzetten. Er wachten ons grote uitdagingen. Maar onze positie als gemeente is nog steeds gezond en goed, ook financieel. Ondanks zorgen die er zijn richting de toekomst kijkt de CDA-fractie met belangstelling en vertrouwen uit naar de verdere uitvoering van de plannen in deze begroting, en uit het coalitieakkoord. We wensen en bidden het college daarbij wijsheid en zegen toe.

Welke interrupties vonden plaats?

•
Op het ingediende amendement (WijPutten) om aanvullend krediet Onderzoeken ZO te schrappen en de motie van PRO (per direct stoppen onderzoek trace ZO) benadrukt dat WijPutten en PRO potentieel nieuwe vertragingen in de ontwikkeling van de woningbouw op Halvinkhuizen veroorzaken: een van de vijf belangrijke doelen van de ZO is ontsluiting Halvinkhuizen fase 3 en 4 [Het amendement is uiteindelijk ingetrokken en de motie van PRO kreeg geen enkele steun van andere partijen]

•
Op het amendement: Bibliotheek op School: onder verwijzing naar onze eigen bijdrage waarin we oproepen tot een gezonde balans tussen zelfredzame samenleving en overheid: wie is er primair verantwoordelijk voor het ontwikkelen van leesvaardigheid op school? Is dit wel een (indirecte) taak van de overheid om dit via steun aan de openbare bibliotheek te doen? -> Als amendement vonden we het te ver gaan, om structureel geld in te zetten. We hebben de motie om dit in de kadernota op te pakken gesteund, met de oproep om voorafgaand een notitie te ontvangen in de Commissie Samenleving (toegezegd door de wethouder)

Tweede termijn


Opmerking richting CU en PRO dat het opmerkelijk is dat beide partijen tegen de motie stemmen over mogelijke aanleg van het ontbrekende stukje fietspad langs de Postweg in het Putterbos zijn, maar tegelijkertijd zich wel uitspreken voor de motie voor het verharden van een pad voor rolstoelgebruikers en rollators in het bos bij Schovenhorst

Op onze eigen motie: de gesprekken rond de motie laten zien dat we eigenlijk tegen een dubbel taboe aanlopen: praten over armoede en praten over menstruatie, terwijl iedereen zich kan inleven in de omvang van het probleem, en hoe het het deelnemen van een kwetsbare groep vrouwen en meisjes aan het openbare leven belemmert. We zijn blij met de brede steun voor onze motie en hopen dat deze ertoe bijdraagt dat deze kwetsbare groep een extra steun in de rug vindt.

Lees
ver­der