“Dit wordt Gro­nin­gen” — Onze bij­dra­ge bij de omge­vings­vi­sie

Voorzitter,

In de eerste termijn hebben wij al benoemd dat wij ons zeer bewust zijn van wat hier vandaag voorligt. Met het vaststellen van de Omgevingsvisie dragen de Staten een aanzienlijk deel van hun beslissingsruimte over aan het college van Gedeputeerde Staten. Ja, wij mogen daarna meepraten over uitvoeringsagenda’s en programma’s. Ja, wij kunnen bijsturen via moties. Maar laten we eerlijk zijn: dat is consultatie achteraf. Dat vraagt vertrouwen. En laat ik helder zijn: dat vertrouwen wil het CDA ook geven. Maar één zin blijft bij ons hangen: vertrouwen is goed, controleren is beter.

De eerste echte test van dat vertrouwen komt al vóór het zomerreces: het programma Energie. Laat het niet gebeuren dat daarin keuzes worden gemaakt die haaks staan op de wens van deze Staten, om vervolgens te horen: “dan had u de Omgevingsvisie maar moeten amenderen.” Ben u het met het CDA eens dat dit ongewenst zou zijn ? Want het college kent de inhoud van dat programma nu al – en de Staten nog niet. Dat wringt. Dat schuurt. En dat vraagt vandaag om scherpte van onze kant. Wat doet het college reageren om deze zorg van het CDA weg te nemen? Wil, kan en gaat het college ons  hierin vandaag comfort bieden ?

Vandaag beoordelen wij de definitieve Omgevingsvisie. Een document waar sinds 2020 gezamenlijk aan is gewerkt. Wij zien dat er stappen zijn gezet. De duidelijkheid waar het CDA steeds om heeft gevraagd, is beter zichtbaar geworden. Maar de kernvraag blijft: biedt deze visie voldoende zekerheid aan onze inwoners, ondernemers en agrariërs? Weten zij waar zij aan toe zijn? Weten zij welke ruimte er is – en welke grenzen er gelden? Want na vandaag begint het pas echt. Dan moeten wij als overheid betrouwbaar zijn, blijken én blijven. Houd koers. Laat gemaakte keuzes ook standhouden. Mensen moeten vandaag besluiten kunnen nemen, investeringen kunnen doen, zonder de angst dat zij morgen worden ingehaald door veranderend beleid. Voorzitter, en juist die angst zit diep. Kijk naar de PAS-melders.

Daarom onze oproep: los fouten van bijvoorbeeld Rijksoverheid uit het verleden SNEL op, oproep aan GS: maar maak ze vooral niet opnieuw, niet zelf.

Voorzitter,

Het CDA heeft in eerste termijn een duidelijke oproep gedaan over de topprioriteit die netcongestie verdient: Wees als provincie assertief. Niet afwachtend. Niet volgend. Maar leidend. Om te voorkomen dat het college zich enige terughoudendheid kan permitteren, dienen wij de motie in: Netcongestie heeft topprioriteit. U herinnert zich de eerdere motie waarin de Staten het college opriepen om altijd en overal te benadrukken dat gaswinning in Groningen onacceptabel is. In diezelfde lijn moet ook deze oproep worden gezien: benadruk altijd en overal dat er snel een oplossing moet komen voor de netcongestie. Zodat woningbouw, energietransitie, economische ontwikkeling, mobiliteit en landbouw niet langer worden afgeremd. In het aangekondigde Uitvoeringsprogramma Netcongestie moet deze inzet duidelijk terugkomen. Maar eerlijk gezegd: dit kan en moet vandaag al beginnen. Daarom vraag ik het college: bent u bereid die rol nu al te pakken? Wees assertief. De provincie waar zoveel energie binnenkomt, moet daar toch ook optimaal van kunnen profiteren?

Het CDA dient daartoe de motie “Netcongestie heeft topprioriteit” in:

Als we het hebben over daadkracht en assertiviteit geldt hetzelfde voor de vraagstukken rondom Defensie. Wij lezen: “we denken mee” en “we willen meekijken.” Maar voorzitter, dat is niet genoeg. Kom met concrete voorstellen. Koppel innovatie vanuit opleidingsinstituten, kenniscentra en bedrijfsleven aan bijvoorbeeld drone-ontwikkeling. Grijp kansen. Treed naar voren. Wees actief en zichtbaar.

Op drie zaken willen wij concreet ingaan:

De ambitie om de as-hoogte van windmolens van 15 meter te verhogen is er al lang. Het eerste onderzoek dateert uit 2019. Daarom de vraag aan het college: deelt u met het CDA dat een meer assertieve houding dit mogelijk al eerder had kunnen realiseren? Nu moeten we wachten op een volgende herziening van de omgevingsverordening. Dat is, wat ons betreft, een gemiste kans. Naast het mede-indienen van de CU-motie over dit onderwerp hebben wij nog een vraag: Zijn vergunnings- en milieuvoorwaarden voor kleine windmolens in Groningen strenger dan in de rest van Nederland ? Waarin zitten de regionale verschillen ?

Het Deltaplan voor het Noorden wil de komende jaren tientallen-duizenden nieuwe woningen realiseren. Vindt het college dat de omgevingsvisie daarvoor voldoende ruimte geeft aan gemeenten om hun eigen woningbouwbeleid vorm te geven, zodat de doelstelling behaald kan worden ? Welke concrete aanpak heeft het college voor ogen om problemen met de netcongestie en de water-aansluitingen van nieuwe panden niet een vertragende of belemmerende factor te laten zijn ?

En ten derde: het lokaal eigendom bij opwek van energie. Wij begrijpen dat dit juridisch niet afdwingbaar is, maar wij steunen de opgenomen ambitie hiertoe. Volgens het CDA ligt bij dit vraagstuk de sleutel, om de doelstelling te bereiken, in het stellen van eisen bij vergunningverlening, bijvoorbeeld via een verplichte bijdrage aan een gebiedsfonds. Deelt het college deze visie? En zo ja, waarom zien wij dit niet terug in de Omgevingsvisie? Daarom dienen wij een amendement in.

Tot slot de bereikbaarheid van het Ommeland.

Er liggen veel ambities. Maar nu is het tijd voor concretisering. Denk aan dossiers als Onderdendam, Ten Post, de Oudlandseweg in Oldambt en de onveilige N46.

Voorzitter: We moeten alle woorden nu gaan omzetten naar daden! De Omgevingsvisie is geen eindpunt, maar een begin. Een startpunt voor initiatieven vanuit de samenleving. Het CDA zal steunen waar het kan en controleren waar het moet.

Want, voorzitter: vertrouwen is goed, controleren is beter.