Raads­voor­stel Voor­ver­ken­ning Maas­dal com­mis­sie­ver­ga­de­ring 9 sep­tem­ber 2026

De gemeente onderzoekt samen met Teunesen  en Eldorado een gebiedsontwikkeling in het Maasdal inclusief ontzanding. 

De nieuwe coalitie is voornemens om hiervan af te zien en de voorverkenning en intentieovereenkomst te beëindigen. Het is de wens om zelf de regie te nemen in onderzoek naar de toekomst van het Maasdal.

Voorstel

Het college opdracht te geven om in samenspraak met de initiatiefnemers de Intentieovereenkomst  ‘Gezamenlijke voorverkenning voor het Maasdal’ te beëindigen.

In te stemmen met het opstarten van een verkenning naar de toekomst van het Maasdal, gericht op het behoud en de versterking van de natuurwaarden, het realiseren van de UNESCO-status en het versterken van de Maasheggen, en hiervoor een opdrachtomschrijving op te stellen en €60.000 te reserveren.

Beoogd effect

Het beëindigen van de samenwerking binnen de afspraken van de intentieovereenkomst en zelf de regie te nemen in het onderzoek naar de toekomst van het Maasdal.

In de commissievergadering d.d. 9 september 2026 heeft  het CDA door Gabriële Smits de volgende reactie hierop gegeven:

Voor het CDA is het Maasdal  meer dan zomaar een ontwikkellokatie. Het Maasdal is een eeuwenoud en uniek cultuurlandschap in onze gemeente. Een waardevol gebied waar landbouw, landschap en natuur nog hand in hand gaan. 

In ons verkiezingsprogramma hebben wij ons duidelijk uitgesproken voor behoud van dit bijzondere Maasdal, zonder ontzanding. Het coalitieakkoord trekt deze lijn door. Natuur, cultuurlandschap en toekomstbestendige landbouw staan centraal, voor zandwinning wordt geen ruimte meer gezien. 

Vanuit dit uitgangspunt staat het CDA positief tegenover de koers die het college met dit raadsvoorstel kiest. 

Wij vinden het een moedig besluit van het college om de bestaande voorverkenning niet voort te zetten en de gemeente zelf de regie te laten nemen over de verkenning naar de toekomst van het Maasdal. 

Wij vinden het ook verstandig dat de gemeente bij deze nieuwe verkenning zelf opdrachtgever wordt. Daarmee kan ieder mogelijke discussie over onafhankelijkheid van het onderzoek worden voorkomen.

Steun voor deze nieuwe koers betekent voor het CDA wel dat de overgang naar de nieuwe situatie zorgvuldig moet gebeuren. 

In de intentieovereenkomst zien wij dat er geen gewone opzeggingsbepaling is opgenomen. Het college geeft zelf aan dat een abrupte beëindiging juridische risico’s met zich mee kan brengen en kiest daarom voor een beëindiging in samenspraak met Teunesen en Eldorado. Het CDA vindt dat een verstandige benadering. Maar wij hebben nog wel enkele vragen hierover:

1. Kan het college toelichten wat de juridische en financiële risico’s voor de gemeente precies kunnen zijn bij beëindiging van de overeenkomst?

2. Kan het college daarbij ook aangeven wat er gebeurt als Teunesen of Eldorado uiteindelijk niet instemt met een gezamenlijke beëindiging? Wij lezen nl in het raadsvoorstel dat een concept-beeindigingsovereenkomst wordt opgesteld zodra overeenstemming is bereikt maar niet wat de vervolgstap is wanneer die overeenstemming niet komt. 

 Teunesen heeft een aanzienlijke grondpositie in het Maasdal. Het beëindigen van deze samenwerking  betekent niet dat Teunesen daarna uit beeld is. En voor bijna ieder toekomstscenario zullen de gemeente en grondeigenaren elkaar nodig hebben. Dus daarom vragen wij het college:

3. Hoe wil het college met het beëindigen van deze overeenkomst tegelijkertijd investeren in een werkbare en respectvolle toekomstige relatie met Teunesen, Eldorado en de overige grondeigenaren?

Wij willen politiek helder zijn over de richting die wij met het Maasdal op willen maar dat hoeft wat ons betreft niet te betekenen dat partijen tegenover elkaar komen te staan. 

Ten aanzien van de nieuwe verkenning:

De raad wordt gevraagd om €60.000 te reserveren voor een verkenning waarvan volgens het voorstel de definitieve opdrachtomschrijving nog moet komen. Het CDA heeft de volgende vragen aan het college:

4a. Wordt de gemeenteraad betrokken hij het vaststellen van de definitieve onderzoeksopdracht voordat het onderzoek wordt aanbesteed?

4b. Kan het college gedurende het onderzoek vaste momenten inbouwen waarop de commissie en/of raad over de voortgang,  participatie en eventuele dilemma’s wordt geinformeerd? 

4c. Kan het college gedurende het onderzoeksproces de regie houden? Voor het CDA betekent dat dat de gemeente duidelijke kaders stelt, ervoor zorgt dat de juiste mensen aan tafel zitten en dat de gemeente gedurende het proces bewaakt dat alle relevante belangen worden meegenomen.

 Het CDA denkt bij de verkenning inhoudelijk in ieder geval aan het behoud en herstel van het cultuurlandschap en de Maasheggen, natuurwaarden, biodiversiteit, waterveiligheid en natuurherstel, recreatief medegebruik en nadrukkelijk ook aan toekomstperspectief voor de landbouw in het Maasdal.  Dit mist het CDA in het raadsvoorstel. De agrariërs zijn niet alleen ondernemers in dit gebied. Zij zijn daarnaast belangrijk voor het beheer en medebepalend voor het karakter van dit cultuurlandschap. Tegelijkertijd hebben deze agrariërs te maken met grote veranderingen in het landelijk landbouw- en stikstofbeleid. Hun perspectief zou daarom vanaf het begin serieus en breed moeten worden meegenomen. Boerenbelangen, natuurbelangen en stikstofmaatregelen moeten in het Maasdal in elkaar gevlochten worden.  Daarom vraagt het CDA het college ook:

4d. Wil het college de belangen van de agrariers in brede zin meenemen in de voorverkenning van het Maasdal?

Eén onderwerp hoeft wat het CDA betreft helemaal niet te wachten op de verkenning. En dat is het beheer van het Maasdal.

Uit gesprekken met betrokkenen krijgen wij het beeld dat veel verschillende partijen werkzaamheden in het gebied uitvoeren maar dat de onderlinge afstemming niet altijd goed is geregeld. Werkwijzes zijn anders, er is onvoldoende communicatie, er wordt bv voor veel geld Maasheggen aangeplant terwijl een andere beheerder hier niet van op de hoogte is en deze bij werkzaamheden vervolgens beschadigd.

Voor de  coördinatie van het beheer hoeven we geen onderzoek af te wachten. Het CDA vraagt het college:

5.Is het college bereid om op korte termijn een eenvoudige beheertafel of gebiedsoverleg te organiseren bijvoorbeeld 1 of 2 keer per jaar met agrariers  grondeigenaren, natuurorganisaties, rijkswaterstaat en andere  relevante beheerders? Niet om als gemeente  zelf te gaan beheren maar wel om  voor afstemming te zorgen met als doel vanaf nu een zo goed mogelijk beheer van het Maasdal?

De Provincie, het Rijk, Waterschap:

De provincie, het Rijk, het waterschap zijn  overkoepelende overheden of overheidsdiensten die te maken en zelfs zeggenschap hebben over het Maasdal vanwege oa. waterveiligheid, grondwaterstanden, vergunningverleningen etc. Het CDA vraagt het college:

6. Is het college bereid om vanaf nu, en parallel aan  toekomstige verkenning, actief met oa. provincie, Rijk, Rijkswaterstaat en waterschappen in gesprek te gaan om in een vroegtijdig stadium de wensen van de gemeente Mook en Middelaar over de toekomst van het Maasdal aan te geven?

Tot slot nog een financieel punt: De toekomstplannen voor het Maasdal zullen aan veel meer beleidsdoelen raken dan alleen die van onze eigen gemeente. Denk aan natuurherstel, biodiversiteit, de Maasheggen, waterveiligheid, klimaatadaptatie, landbouw, recreatie en leefbaarheid.

Daar staan bij provincie, Rijk en Europa ook aanzienlijke subsidiemiddelen tegenover. Denk b.v. aan de provinciale leefbaarheidsaanpak, provinciale natuur- en landbouwregelingen en Europese programma’s zoals LIFE. 

Het CDA vindt dat we die subsidiemogelijkheden vanaf het begin moeten meenemen. Niet pas wanneer het onderzoek is afgerond en mogelijke subsidietermijnen zijn verstreken.

Daarom vraagt het CDA het college

7a. Is het college bereid om op korte termijn met de provincie Limburg in overleg te treden om te onderzoeken of het Maasdal, of onderdelen daarvan, kunnen worden opgenomen in het Limburgs Leefbaarheidsakoord en gebruik kunnen maken van beschikbare Leefbaarheidsgelden?

7b. Daarnaast willen wij het college vragen om in de opdracht voor de nieuwe verkenning expliciet verkenning naar de subsidiemogelijkheden mee te nemen.  Zodat niet alleen wordt onderzocht wat we in het Maasdal willen bereiken  maar ook hoe we dat financieel mogelijk kunnen maken. 

Samenvattend staat het CDA positief tegenover het voorliggende raadsvoorstel en de nieuwe koers.

Voor ons is het uitgangspunt helder: behoud en versterking van het Maasdal, ons mooie cultuurlandschap zonder ontginning. 

Maar wij willen dat zorgvuldig doen: juridisch zorgvuldig tegenover onze huidige contractpartners, met respect voor de grondeigenaren en agrariërs, met een onafhankelijke verkenning waarop de gemeente regie houdt, met actieve samenwerking met andere overheden, met een oog voor de financiele mogelijkheden en ondertussen doorpakken met zaken die nu al beter kunnen zoals de coordinatie van het beheer van het Maasdal.