Het CDA gaat voor een finan­ci­eel gezon­de en leef­ba­re gemeen­te

Voorzitter,

Voor het CDA draait deze avond om één centrale vraag: hoe brengen we onze financiën op orde zonder de kracht van onze gemeenschap aan te tasten? Wij waarderen de grote inspanning van het college om in korte tijd veel financiële keuzes inzichtelijk te maken. De opgave is niet eenvoudig. Gemeenten krijgen steeds meer taken, terwijl de financiële onzekerheid vanuit het Rijk blijft. Juist daarom kiezen wij voor degelijk financieel beleid én voor het behoud van goede voorzieningen, leefbaarheid en een sterke gemeenschap.

Hoe kijkt het CDA aan tegen de voorgestelde richting?

Het CDA kan zich op hoofdlijnen vinden in de voorgestelde richting. Daarbij hanteren wij vier duidelijke uitgangspunten.

Ten eerste: financieel beleid moet eerlijk en realistisch zijn. Uitgaven begroten wij reëel. Inkomsten nemen wij pas mee wanneer die voldoende zeker zijn. Structurele tekorten moeten zichtbaar blijven, zodat de raad haar keuzes maakt op basis van een eerlijk financieel beeld. Daarbij vraagt de aanhoudende druk in het sociaal domein onze bijzondere aandacht.

Ten tweede: het algemeen belang gaat voor het individuele belang. Wij beschermen voorzieningen die de gemeenschap als geheel sterker maken en bijdragen aan leefbaarheid, ontmoeting en gemeenschapszin. De kracht van Geldrop-Mierlo zit immers in haar verenigingen, vrijwilligers en betrokken inwoners.

Ten derde: wij kiezen liever duidelijk dan versnipperd. Enkele grotere, uitlegbare keuzes hebben onze voorkeur boven veel kleine bezuinigingen. Bij kleine ingrepen merkt iedere inwoner misschien maar iets, maar samen kunnen zij voorzieningen en leefbaarheid ongemerkt uithollen. Duidelijke keuzes zijn eerlijker en beter uit te leggen.

Ten vierde: vanavond spreken we over de begroting 2027. Maatregelen die pas vanaf 2028 of later effect hebben, nemen wij nu voor kennisgeving aan. De politieke afweging daarover hoort bij de begrotingsbehandeling van het betreffende jaar. Zo geven we vanavond richting op hoofdlijnen, zonder vooruit te lopen op toekomstige besluitvorming.

Welke prioriteiten en aandachtspunten geven wij mee bij de verdere uitwerking?

Vanuit deze vier uitgangspunten willen wij het college drie duidelijke prioriteiten meegeven voor de verdere uitwerking.

1. Bescherm de sociale basis
Het CDA heeft altijd sterk ingezet op verenigingen, vrijwilligerswerk, cultuur en ontmoeting. Verenigingen vormen het hart van onze gemeenschap. Zij zorgen voor verbinding, preventie en saamhorigheid. Besparingen die op termijn leiden tot hogere zorgkosten of tot minder gemeenschapszin moeten we voorkomen.
Daarom kijken wij kritisch naar maatregelen die de sociale basis raken. Preventieve voorzieningen moeten niet als eerste slachtoffer worden van financiële druk.

2. Laat politieke prioriteiten niet via personele keuzes verdwijnen
Ook de gemeentelijke organisatie moet bijdragen aan de financiële opgave. Het is goed om werkzaamheden scherper te prioriteren en slimmer te organiseren. De raad gaat niet over individuele medewerkers, maar wel over de politieke gevolgen van keuzes in capaciteit en planning. Het college kan daarom niet via personele keuzes besluiten dat eerder vastgestelde politieke prioriteiten worden uitgesteld of niet uitgevoerd. Wanneer capaciteit ontbreekt, moet de raad tijdig en herkenbaar worden betrokken en moeten meerdere opties worden voorgelegd, zodat de raad zelf de politieke afweging kan maken.

3. Voer lang geleden genomen besluiten over bereikbaarheid uit
Wij vragen nadrukkelijk aandacht voor de ontsluiting van Luchen en Hulst. Deze opgave is niet nieuw. De raad heeft jaren geleden al uitgesproken dat deze ontsluitingen gerealiseerd moeten worden. Voor het CDA blijft dit een duidelijke politieke prioriteit. Het uitstellen daarvan mag niet het automatische gevolg zijn van personele keuzes binnen de organisatie. Als uitvoering binnen de huidige capaciteit niet mogelijk is, verwachten wij dat het college meerdere concrete en uitvoerbare opties aan de raad voorlegt, zodat de raad zelf de politieke afweging kan maken. Goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid zijn voor het CDA randvoorwaarden voor een leefbare gemeente. Verder uitstel is daarom moeilijk uit te leggen aan inwoners.

Welke andere keuzes of accenten willen wij meegeven?

Naast deze drie overkoepelende prioriteiten willen wij bij enkele concrete voorstellen nog afzonderlijk stilstaan.

Nieuwe huisstijl van ’t Stadteland
Wij zijn geen voorstander van de voorgestelde investering in een nieuwe huisstijl voor ’t Stadteland. Wanneer wij inwoners vragen mee te denken over ombuigingen, vinden wij dit niet het juiste signaal. Mocht toch voor de nieuwe huisstijl worden gekozen, dan moet deze uitgave wat ons betreft worden gedekt uit toeristische middelen of een andere specifieke dekking.

OZB
Het CDA streeft naar zo laag mogelijke lokale lasten. De totale belastingdruk mag wat ons betreft niet boven het landelijk gemiddelde uitkomen. De OZB is daarom geen vanzelfsprekende oplossing voor financiële tekorten. Eventuele aanpassingen beoordelen wij alleen in samenhang met andere maatregelen, de draagkracht van inwoners en het behoud van belangrijke voorzieningen.

Parkeren
Wij zijn geen voorstander van een verhoging van de parkeertarieven of van het afschaffen van het tweede gratis parkeeruur. Een aantrekkelijk centrum vraagt om goede bereikbaarheid en laagdrempelig bezoek. Hogere parkeerkosten kunnen nadelig zijn voor ondernemers, bezoekers en de levendigheid van onze centra.

Ondernemers
Een sterke lokale economie draagt bij aan een leefbare gemeente. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid en voorzieningen en zijn vaak nauw betrokken bij verenigingen en lokale initiatieven. De centrummanagers hebben in hun brief terecht aandacht gevraagd voor de gevolgen die gemeentelijke keuzes voor ondernemers kunnen hebben. Het CDA vindt daarom dat bij eventuele lastenverzwaringen steeds naar de totale impact moet worden gekeken. Ook hier is een zorgvuldige balans nodig: ondernemers kunnen bijdragen aan de financiële opgave, maar maatregelen mogen het ondernemerschap en de levendigheid van onze centra niet onevenredig onder druk zetten.

Openbare ruimte
Het CDA heeft moeite met het stoppen van de bladkorven. Keuzes over de openbare ruimte mogen niet uitsluitend financieel worden beoordeeld. Ook dienstverlening, leefbaarheid en mogelijke overlast moeten meewegen. Bij de voorgestelde aanpak van ongediertebestrijding vragen wij het college daarom inzichtelijk te maken wat de gevolgen zijn voor het aantal meldingen, de ervaren overlast en de mogelijke maatschappelijke kosten.

Jeugd en Wmo
Het preventieve uitgangspunt van verplichte scheidingshulp spreekt ons aan. Voordat wij hierover een definitieve afweging maken, willen wij beter inzicht in de verwachte effecten. Leidt deze aanpak aantoonbaar tot minder problemen en lagere zorgkosten? Of bestaat het risico dat problemen later juist groter en duurder worden? De onderbouwing daarvan is voor ons bepalend.

Welke keuzes stellen wij daar tegenover?

Kritiek op maatregelen brengt ook de verantwoordelijkheid mee om alternatieven aan te dragen.

Het CDA kijkt daarbij eerst naar:

• realistische begrotingen binnen het sociaal domein;
• goed onderbouwde financiële optimalisaties;
• scherpere prioritering van nieuwe beleidswensen;
• uitstel van niet-noodzakelijke nieuwe uitgaven;
• uitstel van investeringen die niet direct bijdragen aan leefbaarheid of maatschappelijke opgaven.

Deze mogelijkheden zijn voor ons alleen reëel wanneer zij structureel en aantoonbaar zijn, en wanneer problemen niet naar latere jaren worden doorgeschoven.

Afsluiting

Voorzitter,

Het CDA staat voor verantwoord financieel beleid én voor een sterke gemeenschap. Wij willen een gemeente die haar financiën op orde heeft, waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten, verenigingen kunnen bloeien, voorzieningen bereikbaar blijven en de leefbaarheid in onze wijken centraal staat.

Financieel gezond en sociaal sterk zijn voor het CDA geen tegenpolen. Juist door duidelijke en verantwoorde keuzes te maken, kunnen wij beide beschermen.

Dat is de richting die wij het college vanavond meegeven.

Namens Team CDA Geldrop-Mierlo