Alge­me­me­ne Beschou­win­gen 2026

Wmo

Voorzitter, de Wmo-bezuinigingen vanuit het Rijk: iets waar ik als lokaal CDA’er zeer op tegen ben. Het kabinet wil vanaf 2029 huishoudelijke hulp uit de Wmo halen, met een vangnet voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen. Een besparing van netto 435 miljoen euro per jaar.

Ook onze begroting rekent vanaf 2029 op 9 miljoen euro minder Wmo-uitgaven, vooral door deze verandering. Maar voorzitter, die mensen hebben daarmee niet ineens minder hulp nodig.

We moeten voorkomen dat mensen noodzakelijke hulp verliezen, eenzaam worden en mantelzorgers het niet meer volhouden. Nee voorzitter, daar staat mijn CDA niet voor.

Wij zien hierin een belangrijke rol voor de nieuwe 0-100-teams, waarin de Jeugdteams en Sociale Wijkteams samenkomen. Zoals afgesproken in ons coalitieakkoord: één loket, mensen die de wijk kennen en inwoners op tijd helpen. Zodat zij niet van het kastje naar de muur worden gestuurd.

Mantelzorg, respijtzorg en hospicezorg

Voorzitter, wij vragen elk jaar om aandacht en steun voor de grote groep mantelzorgers in Zaanstad. De overheid leunt enorm op hun bijdrage. Daar moeten we onwijs dankbaar voor zijn. Maar ook voorzichtig mee omgaan, want de druk op mantelzorgers kan snel te hoog worden.

Wij willen als CDA dat mantelzorgers meer en betere ondersteuning krijgen. En voorzitter, daar hebben we in het coalitieakkoord afspraken over gemaakt. Daar zijn wij trots op. Het geld voor mantelzorgwaardering zetten we in voor betere ondersteuning en respijtzorg. Zodat mantelzorgers ook af en toe even rust krijgen.

En u kent mij, voorzitter: ik zit als een leeuw boven op dit onderwerp, want het gaat mij aan het hart. Net zoals hospicezorg.

In de begroting staat dat we het mantelzorgprogramma gaan vernieuwen. Laten we daarom met elkaar bespreken: welk mantelzorgbeleid willen we per 2028 hebben? Hoe gaan we het vormgeven en welke nieuwe maatregelen zijn nodig?

Denk aan een respijthuis, hulp die de zorg thuis tijdelijk overneemt en meer dagopvang. Zodat mantelzorgers even op adem kunnen komen. Het Rijk stelt vanaf 2027 landelijk jaarlijks 25 miljoen euro beschikbaar voor betere mantelzorgondersteuning. Laten we zorgen dat ook onze Zaanse mantelzorgers daar iets van merken.

En voorzitter, ook hospicezorg verdient onze aandacht. Voor de mensen die daar hun laatste levensfase doorbrengen, hun naasten en de vrijwilligers die dit belangrijke werk doen.

Leerlingenvervoer en AOV-vervoer

Voorzitter, twee onderwerpen waar het CDA zich de afgelopen jaren hard voor heeft ingezet. Wij willen dat mensen die hiervan afhankelijk zijn, kunnen rekenen op betrouwbaar vervoer van A naar B. Het is belangrijk dat we een inclusieve samenleving zijn, waar iedereen meedoet en mee kan doen!

Voorzitter, voor het CDA gaat goed vervoer over mee kunnen doen. Kinderen moeten veilig en op tijd op school komen. En wie minder mobiel is, moet erop kunnen rekenen dat het vervoer goed geregeld is. Om boodschappen te doen, familie te bezoeken of anderen te ontmoeten.

De gezamenlijke aanbesteding van het AOV en leerlingenvervoer staat voor 2027 in de begroting. Laten we die gebruiken om het vervoer beter te maken. Met afspraken over reistijden, op tijd rijden, toegankelijkheid en klachten. En voorzitter, luister daarbij naar de gebruikers en ouders. Zij weten wat goed gaat en wat beter moet.

Verkeersveiligheid

Voorzitter, van 204 verkeersslachtoffers in 2022 naar 346 in 2025. Dat vraagt om actie. Het CDA pleit al jaren voor flexibele flitspalen en lawaaiflitspalen. Goed dat er flexflitsers zijn, maar het is nog niet genoeg.

In ons coalitieakkoord hebben we afspraken gemaakt over veilige en leefbare dorpen en wijken. Daar hoort ook bij dat we grove snelheidsovertredingen en geluidsoverlast aanpakken. Gericht controleren en overtreders aanpakken.

En waarom zetten we tijdelijke, verplaatsbare verkeersdrempels niet vaker in bij scholen en op andere plekken waar dat nodig is? Ook in Zaanstad hebben we daar al ervaring mee. Zo kunnen we kijken wat werkt, terwijl een permanente oplossing wordt voorbereid.

Wij willen graag met de raad en het college bespreken waar dit kan, wat het kost en hoe we hiermee onze straten veiliger kunnen maken.

Veiligheid en weerbaarheid

Voorzitter, weten onze inwoners waar ze naartoe moeten als de stroom langdurig uitvalt of er een andere crisis is?

In het coalitieakkoord en de begroting hebben we aandacht voor een weerbare gemeente. Laten we daarbij ook onze buurthuizen, zorginstellingen, verenigingen, kerken en andere gebedshuizen betrekken.

Want voorzitter, omzien naar elkaar helpt ook al veel in zo’n situatie. Maar mensen moeten wel weten hoe ze kunnen helpen en wie hulp nodig heeft. Maak daar afspraken over en geef mensen duidelijke informatie. Want wij Zaankanters zijn solidair met elkaar.

Volkshuisvesting

Voorzitter, wij willen meer betaalbare koopwoningen. In het coalitieakkoord sturen we bij nieuwbouw op 20 tot 30 procent sociale huur, zodat er meer ruimte komt voor middeldure huur en betaalbare koop. Maar voorzitter, die woningen moeten er dan ook echt komen.

Daarbij kan het sociaal vereveningsfonds helpen, dat wij als CDA in het coalitieakkoord hebben gekregen. Goed dat de begroting nu een verkenning aankondigt. Laten we in het volkshuisvestingsprogramma vastleggen welke woningen we voor wie willen bouwen. En dit verbinden met de dorpen- en wijkenvisie, waarin we kijken wat nodig is om onze dorpen en wijken leefbaar te houden. Want woningen bouwen vraagt ook om passende voorzieningen en een goede bereikbaarheid.

Afsluiting

Ik sluit af, voorzitter. Een nieuwe fractie, een nieuwe coalitie en een eerste begroting waarin we onze gezamenlijke afspraken terugzien.

Als CDA spreken wij vertrouwen uit in deze begroting. Met onze positief-kritische houding helpen we het college om de afspraken uit De kracht van de Zaan waar te maken. Daarbij blijven wij het CDA: met ons eigen geluid en onze eigen accenten. In het belang van alle Zaanse inwoners, ondernemers en instellingen.

Dank u.