
04 november 2026
19 november 2026 6 minuten lezen
De toekomst van Utrecht vraagt om keuzes die niet alleen op papier, maar ook in de praktijk werken.

Op woensdag 18 november hebben Provinciale Staten van Utrecht ingestemd met de gewijzigde Omgevingsvisie en Omgevingsverordening. Daarmee zijn belangrijke keuzes gemaakt over de toekomst van onze provincie. Van woningbouw en bereikbaarheid tot natuurherstel en de toekomst van de landbouw. Het CDA steunde de voorgestelde koers, maar vroeg nadrukkelijk aandacht voor de gevolgen van het beleid voor inwoners en ondernemers. Met vijf eigen moties zette de fractie in op meer maatwerk, een menselijke aanpak en perspectief voor het landelijk gebied. Drie daarvan werden aangenomen. Daarnaast werden een door het CDA mede-ingediend amendement en een motie van andere fracties aangenomen.
De provincie Utrecht staat voor grote uitdagingen. Er moeten meer woningen worden gebouwd, de natuur moet worden hersteld en er is ruimte nodig voor landbouw, bedrijven, duurzame energie en bereikbaarheid. Tegelijkertijd is de beschikbare ruimte beperkt. Dat vraagt om keuzes.
In de Omgevingsvisie beschrijft de provincie hoe Utrecht zich richting 2050 moet ontwikkelen. Het is de langetermijnvisie op onze leefomgeving: waar bieden we ruimte aan woningbouw, hoe beschermen we waardevolle natuur en landschappen en hoe zorgen we ervoor dat onze dorpen en steden prettig blijven om in te wonen en werken?
De Omgevingsverordening is de juridische uitwerking daarvan. Hierin staan de provinciale regels waaraan bijvoorbeeld gemeenten, ondernemers en initiatiefnemers zich moeten houden. Waar de Omgevingsvisie de richting bepaalt, legt de Omgevingsverordening vast welke regels daarbij gelden.
Juist daarom zijn deze documenten zo belangrijk. De keuzes die nu worden gemaakt, hebben directe gevolgen voor de mogelijkheden om woningen te bouwen, bedrijven te ontwikkelen en het landelijk gebied toekomstbestendig te houden.
Een belangrijk onderdeel van de wijzigingen is het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). Dit programma werd op 14 juli 2026 door Gedeputeerde Staten vastgesteld en beschrijft hoe de provincie de komende tien jaar wil werken aan natuurherstel, water en bodem, klimaat en een toekomstbestendige landbouw.
Het UPLG bevat onder meer maatregelen om de stikstofuitstoot terug te dringen. Om deze maatregelen daadwerkelijk uit te kunnen voeren, moeten onderdelen van het programma juridisch worden vastgelegd in de Omgevingsverordening.
Die maatregelen zijn ingrijpend, zeker voor agrarische ondernemers. De afgelopen maanden is dan ook uitgebreid gesproken over de gevolgen voor boerenbedrijven, het toekomstperspectief van de landbouw en de verhouding tussen provinciale en landelijke regels.
Het CDA erkent de noodzaak om de natuur te herstellen en de vergunningverlening weer op gang te brengen. Tegelijkertijd vindt de fractie dat maatregelen uitvoerbaar, uitlegbaar en haalbaar moeten zijn.
Fractievoorzitter Chris Westerlaken benadrukte tijdens het debat dat er achter iedere stikstofberekening, iedere kaart en iedere beleidsmaatregel mensen staan. Mensen die wonen en werken in het landelijk gebied, en families die soms al generaties lang aan het Utrechtse landschap hebben gebouwd.
Om de uitvoering van het omgevingsbeleid te verbeteren, diende het CDA verschillende moties in. Drie daarvan kregen steun van een meerderheid van Provinciale Staten.
Met deze aangenomen motie wil het CDA voorkomen dat oplossingen uitsluitend vanuit het provinciehuis worden bedacht. De provincie werkt binnen het UPLG met negen deelgebieden, die ieder hun eigen kenmerken, kansen en uitdagingen kennen.
De motie vraagt om een aanpak waarbij agrariërs, inwoners, gemeenten, waterschappen en natuurorganisaties vanaf het begin worden betrokken. Daarbij moet ruimte zijn voor initiatieven uit het gebied zelf. Ook moet de provincie inzichtelijk maken hoe deze inbreng daadwerkelijk wordt meegenomen in de uiteindelijke keuzes.
Deze motie, gezamenlijk ingediend door het CDA en de VVD, gaat een stap verder. Niet alleen moeten gebieden kunnen meepraten, zij moeten ook de ruimte krijgen om gezamenlijk oplossingen uit te werken.
De Omgevingsverordening biedt mogelijkheden voor maatwerk, bijvoorbeeld wanneer agrarische ondernemers in een gebied samen afspraken maken over het behalen van milieudoelen. De aangenomen motie vraagt de provincie om deze mogelijkheden verder uit te werken, inclusief afspraken over monitoring en handhaving.
Daarbij moet worden onderzocht hoe bestaande maatwerkafspraken kunnen worden beschermd tegen toekomstige wijzigingen van algemene normen en hoe onnodige administratieve lasten kunnen worden beperkt. Provinciale Staten worden hierover in het eerste kwartaal van 2027 geïnformeerd.
Ook de motie 'Rekenkundige ondergrens', eveneens ingediend door het CDA en de VVD, werd aangenomen.
De landelijke overheid werkt aan de invoering van een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens voor stikstof. Daarmee kan, wanneer deze juridisch is vastgesteld, worden voorkomen dat projecten met een zeer kleine berekende stikstofbijdrage onnodig vastlopen in vergunningprocedures.
De motie draagt het provinciebestuur op om de Utrechtse vergunningverlening alvast voor te bereiden op de invoering van deze landelijke ondergrens. Zodra de landelijke regels van kracht worden, moet de provincie de eigen regelgeving waar nodig zo snel mogelijk aanpassen.
Het CDA hoopt dat hiermee uiteindelijk weer meer ruimte ontstaat voor onder andere woningbouw, verduurzaming en de legalisatie van PAS-melders, zonder de noodzakelijke juridische zorgvuldigheid uit het oog te verliezen.
Naast de eigen voorstellen werkte het CDA samen met andere fracties aan twee voorstellen die eveneens door Provinciale Staten werden aangenomen.
Amendement 'Maak woningbouw niet onmogelijk'
Samen met de SGP en D66 diende het CDA het amendement 'Maak woningbouw niet onmogelijk' in. In de voorgestelde Omgevingsverordening stonden bepalingen over waterkwaliteit die nieuwe woningbouw en andere ruimtelijke ontwikkelingen in de praktijk vrijwel onmogelijk zouden kunnen maken.
Het aangenomen amendement zorgt ervoor dat de gevolgen voor de waterkwaliteit zorgvuldig moeten worden beoordeeld en eventuele negatieve effecten moeten worden beperkt. Zo blijft de bescherming van schoon water geborgd, zonder noodzakelijke woningbouw bij voorbaat uit te sluiten.
Motie 'Breukelen-KortRijksgelden'
Ook de motie 'Breukelen-KortRijksgelden', ingediend door D66, CDA, VVD en PvdA, werd aangenomen. De aanleg en uitbreiding van hoogspanningsverbindingen en elektriciteitsstations heeft gevolgen voor de directe leefomgeving. Het Rijk stelt daarom onder voorwaarden geld beschikbaar waarmee gemeenten kunnen investeren in de kwaliteit van de omgeving.
De motie vraagt de provincie om beschikbare regelingen in kaart te brengen en te onderzoeken welke Utrechtse projecten daarvoor in aanmerking komen. Zo moeten gemeenten beter gebruik kunnen maken van rijksmiddelen om de gevolgen van noodzakelijke energie-infrastructuur voor omwonenden te verzachten en de leefbaarheid te verbeteren.
Naast de drie aangenomen eigen moties diende het CDA nog twee moties in. Beide werden tijdens de behandeling ingetrokken.
Met de motie 'Oog voor de mens achter het bedrijf' vroeg het CDA aandacht voor de menselijke en sociaaleconomische gevolgen van het UPLG. Veel agrarische ondernemingen zijn familiebedrijven, waarbij het bedrijf, het inkomen, de woning en de persoonlijke identiteit nauw met elkaar verbonden zijn.
Ingrijpende veranderingen kunnen daardoor grote gevolgen hebben, niet alleen financieel, maar ook sociaal en persoonlijk. Het CDA vroeg daarom aandacht voor persoonlijk contact, tijdige ondersteuning en het meewegen van deze gevolgen bij de uitvoering van maatregelen. Na toezeggingen vanuit Gedeputeerde Staten besloot de fractie deze motie in te trekken.
Ook de motie 'Van UPLG naar Toekomst Landelijk Gebied' werd na een goed gesprek ingetrokken. Met deze motie wilde het CDA de nadruk verleggen van de beleidsmatige afkorting UPLG naar een herkenbare en positieve benadering: Toekomst Landelijk Gebied.
Het landelijk gebied is immers veel meer dan een verzameling problemen die opgelost moeten worden. Het is een gebied waar mensen wonen, werken en recreëren, waar voedsel wordt geproduceerd, waar ondernemers investeren en waar natuur wordt beheerd.
Volgens het CDA moet de communicatie over het programma daarom niet alleen gaan over beperkingen en verplichtingen, maar vooral ook over het gezamenlijke toekomstperspectief.
Voor het CDA laat de behandeling van de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening zien hoe belangrijk het is om ambities te verbinden aan de dagelijkse praktijk.
We kunnen prachtige plannen maken voor de toekomst van Utrecht, maar uiteindelijk gaat het om de mensen die hier wonen en werken. Een boer moet perspectief hebben voor zijn bedrijf, een jongere op een woning en een ondernemer op ontwikkeling. We moeten de natuur herstellen, maar daarbij ook oog houden voor de mensen die door ons beleid worden geraakt. Niet alles kan vanaf een tekentafel worden bepaald. De beste oplossingen ontstaan samen met de mensen in het gebied.
Chris Westerlaken
Fractievoorzitter
Met de nieuwe Omgevingsvisie en Omgevingsverordening is een belangrijke stap gezet voor de toekomst van Utrecht. Maar volgens het CDA begint het echte werk nu pas. De komende jaren zal moeten blijken of de ambities ook in de praktijk worden waargemaakt.
De fractie blijft zich daarom inzetten voor beleid waarin natuurherstel, landbouw, woningbouw, leefbaarheid en economische ontwikkeling in samenhang worden bekeken. Met ruimte voor lokale initiatieven, vertrouwen in de kracht van onze gemeenschappen en oog voor de menselijke maat.
Want de toekomst van Utrecht maken we niet alleen op het provinciehuis, maar vooral samen met de mensen in onze provincie.

04 november 2026

29 oktober 2026

30 september 2026