Sta­te­ment For­ma­tie Bor­se­le

Voortvarend aan de slag

Nadat Verkenner Marien Weststrate had geconcludeerd dat er voldoende voedingsbodem was voor een vruchtbare samenwerking tussen de Lokale Partij Borsele (hierna: LPB) en het CDA en de SGP/CU, gingen deze partijen voortvarend aan de slag. Ondanks een gezamenlijke positieve intentie hadden beide vertegenwoordigers van zowel het CDA als van de SGP/CU tijdens de presentatie van dit verslag duidelijk aangegeven dat er zorgen zijn en dat in de informatieperiode duidelijk moest worden in hoeverre het mogelijk zou zijn om een stabiel College te formeren, waarbij onderling vertrouwen als basis zou worden ervaren. Beide fracties benoemden dit als sleutelbegrippen: onderling vertrouwen, elkaar niet verrassen en bestuurlijke stabiliteit.

De formerende partijen waren dan ook verheugd dat de heer Pille het beroep dat op hem werd gedaan aanvaardde, zodat hij de informatieperiode in goede banen zou kunnen leiden. De gesprekken tijdens de informatie werden gevoerd door de drie wethouderskandidaten (de heren Martens (LPB), Weststrate (SGP/CU) en Kampstra (CDA)) en per fractie een vertegenwoordiger (de heren Minderhoud (LPB), Verkuil (SGP/CU) en van ‘t Westeinde (CDA)).

Formatie van start

In korte tijd werd duidelijk dat er vanuit de informatie kon worden doorgeschakeld naar de formatie. Ook voor het leiden van deze gesprekken werd de heer Pille bereid gevonden. Tijdens het eerste formatiegesprek gaf SGP/CU aan dat zij het Sociaal Domein wel wilde invullen, zodat er de mogelijkheid ontstond om evenwichtige portefeuilleverdeling te creëren. Deze geste werd breed gewaardeerd door de andere twee partijen. De LPB kon zich gaan richten op leefbaarheid - een belangrijk onderdeel uit hun verkiezingsprogramma -, het CDA zou ruimtelijke ordening voor haar rekening nemen en de SGP/CU het sociaal domein, de energietransitie en de portefeuille financiën.

Na een eerste consultatieronde binnen de eigen fracties bleek dat binnen het CDA en de SGP/CU er tevredenheid heerste over het onderhandelingsresultaat, maar dat er binnen de LPB nog een aantal wensen leefde om de portefeuille voor hun wethouderskandidaat, de heer Martens, nog verder te versterken. Dit werd toegelicht in een brief vanuit de LPB-fractie aan het adres van de onderhandelaars van de het CDA en de SGP/CU.
In een volgend overleg -zonder de heer Pille, maar met de bestuursondersteuner de heer Grim en gemeentesecretaris Jansen- is er, zoals dat in onderhandelingen gaat, een voorstel gedaan door de vertegenwoordigers van het CDA en SGP/CU om aan de wensen van de LPB tegemoet te komen. De onderhandelaars van de LPB zijn hiermee opnieuw teruggegaan naar hun fractie. De onderhandelaars van het CDA en de SGP/CU hebben voorafgaande aan dat fractieoverleg ook nog een brief gedeeld, waarin zij hebben aangegeven dat wat hen betreft het voorliggende voorstel recht deed aan de bestuursopdracht voor Borsele, dat het ruimte bood om een groot gedeelte van het verkiezingsprogramma van de LPB te realiseren en dat zij beide uitzagen naar een goede samenwerking met de LPB.

Time-out LPB en doorstart

Op basis van het fractieoverleg van de LPB werd er, zonder verdere opgave van redenen, een time-out ingelast. De LPB was van mening dat het volgende gesprek weer onder leiding van de heer Pille zou moeten plaatsvinden. Dat gesprek stond reeds geagendeerd voor vrijdag 29 mei jongstleden. Bij aanvang van dit gesprek bleek dat de vertegenwoordigers van de LPB als onderhandelingseis hadden meegekregen om de portefeuille financiën te kunnen toevoegen aan de portefeuille van de heer Martens, kandidaat-wethouder voor de LPB. Deze portefeuille werd van dusdanig strategisch belang geacht dat de onderhandelaars geen ander mandaat hadden dan hiermee terug te keren naar hun fractie. Om tot een akkoord te komen was een andere optie niet mogelijk.

Alle aanwezigen hebben hun uiterste best gedaan om nogmaals te duiden dat de invloed van deze portefeuille werkelijk van mineur belang is ten opzichte van een heel aantal andere portefeuilles. Er was door de ambtelijke ondersteuning een goed doordachte matrix opgesteld waarin de drie portefeuilles met elkaar werden vergeleken en waaruit bleek dat er een mooie balans was tussen de drie portefeuilles.

Desondanks bleken de onderhandelaars van de LPB onvermurwbaar en was voor hen de enige weg naar een akkoord het verschuiven van de portefeuille financiën naar de heer Martens. Na een korte schorsing, waarin de onderhandelaars per fractie ruimte hadden voor overleg, gaven de onderhandelaars van de SGP/CU aan dat zij het vertrouwen van de LPB in haar potentiële nieuwe partners miste. Wanneer er namelijk door diverse aanwezigen -allen met zeer veel politieke en bestuurlijke ervaring- wordt aangegeven dat de portefeuille financiën een significant andere invloed heeft dan wordt verondersteld, dan is het op zijn zachtst gezegd bijzonder te noemen dat er geen enkele verschuiving wordt opgemerkt in het standpunt van de LPB op dit gebied, terwijl er constant is benadrukt dat het in een College gaat over collegiaal bestuur. Alle besluiten worden dus in gezamenlijkheid genomen. Er werd hierbij ook aandacht gevraagd voor een niet ondenkbaar scenario waarin het nieuw te vormen College een bepaald besluit zou moeten nemen, waarover de LPB-fractie anders zou denken. Wat zou er in dat hypothetische -maar niet ondenkbare- geval gebeuren? Zou het College dan ook de mening van de LPB-fractie moeten uitvoeren? Zodoende kwamen de kernbegrippen ‘vertrouwen’ en ‘stabiliteit’ opnieuw op de onderhandelingstafel.

Witte rook

Uiteindelijk gaf voor het CDA en de SGP/CU de wil om de LPB een plaats te geven in het gemeentebestuur de doorslag. Waar dit in heel veel andere gemeenten nog niet was gelukt, had men in Borsele het vaste voornemen om dit wel te laten lukken. Op basis van de verkiezingsuitslag verdient de LPB deze plaats. Daarom wilde de SGP/CU delegatie opnieuw een knieval maken. Na eerder het sociaal-domein al te hebben willen oppakken -om zo een uitgebalanceerde verdeling mogelijk te maken- en vervolgens ook de Sloerand over te doen aan de LPB, werd voorgesteld om Financiën aan de LPB te gunnen en in ruil daarvoor Zoetwater en Klimaat & Duurzaamheid over te hevelen naar de portefeuille van de SGP/CU. Op deze manier werd de door de LPB diep gekoesterde wens om kandidaat-wethouder Martens aan de slag te laten gaan op het door hem graag gewilde domein Financiën gerealiseerd. Tijdens de besprekingen noemde de heer Martens zijn affiniteit met dit domein een aantal keer ook als argument om deze wisseling te laten plaatsvinden.

Zo ontstond de spreekwoordelijke ‘witte rook’. Er was een akkoord waaronder alle drie de formerende partijen bereid waren hun handtekening te zetten. De vraagstukken op het gebied van vertrouwen en bestuurlijke stabiliteit waren weliswaar nog niet volledig uitgekristalliseerd, maar er was de hoop en verwachting dat dit gaandeweg verder zou kunnen ontwikkelen en groeien.
 

Tot zover kunnen we spreken van een succesverhaal. Een volwassen onderhandelings- periode, waarbij alle fracties hebben moeten geven en nemen, maar waarbij er een basis was ontstaan om het nieuwe College van Borsele te kunnen vormen met de wethouders Martens, Weststrate en Kampstra.

Vertrouwen beschadigd

Er zat echter nog een addertje onder het gras. Op het moment dat informateur Pille navroeg op welke wijze de partijen het nieuws zouden willen communiceren en daarbij ook de wethouders bekend wilde maken, vroeg de heer Minderhoud (LPB) het woord. Hij moest met de aanwezigen delen dat de heer Martens een week eerder te kennen had gegeven niet als wethouder voor de LPB te willen deelnemen aan een College. Er bleek dus dagen te zijn onderhandeld, waarbij voor de LPB al duidelijk was dat de aspirant-wethouder uiteindelijk helemaal geen wethouder zou worden. Dit ondanks dat het profiel van de kandidaat-wethouder mede inzet was geweest om het onderhandelingsresultaat binnen te slepen.

Zowel formateur Pille als de onderhandelaars van het CDA en de SGP/CU waren met stomheid geslagen. Dit kon toch niet waar zijn? Na alle gesprekken over vertrouwen en stabiliteit werd er nu doodgemoedereerd verteld dat de kandidaat-wethouder van de LPB helemaal geen kandidaat-wethouder meer was. Het toch al broze vertrouwen, dat na de eerste inhoudelijke ommezwaai op standpunten uit het verkiezingsprogramma tijdens de verkenningsperiode al een aantal deuken had opgelopen, brokkelde door deze mededeling plotsklaps helemaal af.

De onderhandelaars van het CDA en de SGP/CU reageerden verbaasd, verontwaardigd en teleurgesteld. Er was samen zo hard gewerkt aan het laten toetreden tot het College van de LPB. Het was gelukt om hen een mooi portefeuillepakket toe te bedelen, zodat er samengewerkt kon worden aan de toekomst van Borsele. Deze actie had tot gevolg dat dit allemaal tenietgedaan werd.

Voortgang proces

De fracties van het CDA en de SGP/CU hebben zich inmiddels uitgesproken over deze teleurstellende gang van zaken en aangegeven logischerwijs geen vertrouwen te hebben in een vervolg van het formatieproces met de LPB. Dat vertrouwen is door deze actie onherstelbaar beschadigd geraakt. De beide partijen zullen nu overschakelen naar de tweede keuze die ze eerder in het proces met de verkenner hebben gedeeld: de variant samen met Pro Borsele.
 

Na dit proces, dat zo kansrijk leek en dat nota bene leidde tot een akkoord, overheersen frustratie, verontwaardiging en teleurstelling. Het had zo mooi kunnen zijn dat de drie grootste partijen van de gemeente Borsele samen aan het stuur zouden zitten van de nieuwe coalitie. Nu kan dat helaas niet meer doorgaan.
 

We spreken de hoop uit dat we samen met de onderhandelaars van Pro Borsele en onder leiding van formateur Pille een succesvolle formatie zullen doorlopen, zodat we op korte termijn kunnen overgaan tot de installatie van het nieuwe College van de gemeente Borsele. Samen met de andere fracties in de gemeenteraad -de VVD en de LPB- willen we door middel van een raadsbreed programma een goed fundament leggen voor het Borsele van morgen. Dat is waar we voor gaan en dat is waar de kiezers in Borsele ons over vier jaar op mogen afrekenen.

Namens het CDA Borsele,                         Namens de SGP/ChristenUnie Borsele,

N. Kampstra                                                                                      C. Weststrate

P.B.J. van ‘t Westeinde                                                                      G.G.T. Verkuil